Όσιος Αρσένιος ο Νέος της Πάρου

Ένα ορφανό εννιάχρονο παιδί από τα Γιάννενα ξεκίνησε ολομόναχο για τις Κυδωνίες της Μικράς Ασίας, αναζητώντας γράμματα και Χριστό. Εκεί συνάντησε τον ιερομόναχο Γρηγόριο Σαράφη και αργότερα τον Γέροντα Δανιήλ από τη Ζαγορά του Πηλίου, που θα όριζε όλη του τη ζωή. Ο μικρός Αθανάσιος, όπως ήταν το βαπτιστικό του όνομα, γεννήθηκε στα Ιωάννινα την τριακοστή πρώτη Ιανουαρίου του χίλια οκτακόσια, από γονείς ευσεβείς και ορθόδοξους.

Πολύ νωρίς όμως έχασε και τους δύο, και η φτωχή πατρίδα της Ηπείρου δεν μπορούσε να του χαρίσει στέγη ούτε δάσκαλο. Στις Κυδωνίες έγινε δεκτός με στοργή στη φημισμένη σχολή του πατρός Γρηγορίου, όπου έμεινε πέντε ολόκληρα χρόνια. Ξεπερνούσε όλους τους συμμαθητές του στη μάθηση και στην αρετή, και η ταπείνωσή του τον έκανε αγαπητό σε διδασκάλους και παιδιά.

Στα τελευταία χρόνια της φοίτησής του ήλθε στη σχολή ο φημισμένος πνευματικός Δανιήλ, για να εξομολογήσει μαθητές και δασκάλους. Ο Αθανάσιος προσκολλήθηκε αμέσως κοντά του, έγινε υποτακτικός του και έμεινε δίπλα του μέχρι την κοίμηση του Γέροντα. Όταν ο Γέροντας Δανιήλ αποφάσισε να αναχωρήσει για το Άγιον Όρος, ο νεαρός μαθητής τον παρακάλεσε με δάκρυα να μην τον αφήσει πίσω.

Επιθυμούσε τη σιωπή του Περιβολιού της Παναγίας και ήθελε να ενδυθεί το αγγελικό σχήμα του μοναχού. Ο Δανιήλ τον δέχθηκε και τον μύησε στη μοναχική ζωή, την οποία οι Πατέρες ονομάζουν τέχνη των τεχνών και επιστήμη των επιστημών. Μετά από καιρό τον έκειρε μοναχό και του χάραξε τρία θεμελιώδη μαθήματα.

Πρώτο να κόψει το θέλημά του, δεύτερο να αποκτήσει ταπείνωση και τρίτο να μάθει αληθινή υπακοή. «Αν κόψεις το θέλημά σου και ταπεινωθείς, ο Θεός θα σε δοξάσει», του έλεγε με πατρική αγάπη. Ύστερα από νέα δοκιμασία ο Γέροντας τον έκειρε στο Μέγα και Αγγελικό Σχήμα και του έδωσε το όνομα Αρσένιος.

Έμειναν μαζί στο Άγιον Όσος για έξι ολόκληρα χρόνια, μέσα σε νηστεία, αγρυπνία και αδιάλειπτη προσευχή. Όμως οι αναταραχές γύρω από τους Κολλυβάδες, που ζητούσαν αυστηρή τήρηση της παράδοσης, συχνή θεία Κοινωνία και τέλεση των μνημοσύνων το Σάββατο, ανάγκασαν τους δύο αγωνιστές να εγκαταλείψουν το Όρος. Στις αρχές του χίλια οκτακόσια είκοσι ένα, λίγο πριν ξεσπάσει ο Αγώνας της Ανεξαρτησίας, οι δύο πατέρες έφθασαν στη Μονή Πεντέλης κοντά στην Αθήνα.

Η παραμονή τους εκεί ήταν σύντομη, γιατί ο Γέροντας Δανιήλ προέβλεψε με προφητικό χάρισμα την επερχόμενη καταστροφή της μονής από τους Τούρκους. Αναχώρησαν τότε για τα νησιά των Κυκλάδων στο νότιο Αιγαίο, σταμάτησαν πρώτα στην Πάρο, όπου είχαν εγκατασταθεί άλλοι Κολλυβάδες, και τελικά επέλεξαν τη μικρή Φολέγανδρο για κατοικία. Οι κάτοικοι του νησιού δεν είχαν διδάσκαλο για τα παιδιά τους και ικέτευσαν τον Γέροντα να επιτρέψει στον Αρσένιο να αναλάβει το έργο της παιδείας.

Ο Δανιήλ συναίνεσε, φρόντισε να χειροτονηθεί διάκονος και έπειτα ορίστηκε επίσημα από την πολιτεία στη θέση του δασκάλου. Από το χίλια οκτακόσια είκοσι εννέα έως το χίλια οκτακόσια σαράντα δίδαξε στα παιδιά τα γράμματα, αλλά συγχρόνως διαμόρφωνε χαρακτήρες και τα οδηγούσε σε ζωή ευσεβών χριστιανών. Το χίλια οκτακόσια τριάντα επτά εκοιμήθη ο Γέροντας Δανιήλ, αφού πρώτα ζήτησε από τον μαθητή του να μεταφέρει τα οστά του στο Άγιον Όρος.

Υπακούοντας στην τελευταία εντολή του Γέροντα, ο Αρσένιος έφυγε από τη Φολέγανδρο με σκοπό να σταματήσει στην Πάρο και έπειτα να συνεχίσει προς το Άγιον Όρος. Στη Μονή του Αγίου Γεωργίου τον υποδέχθηκε ο ηγούμενος, πατήρ Ηλίας Γεωργιάδης, και του φανέρωσε ότι θέλημα Θεού ήταν να παραμείνει στο νησί. Η συμβουλή αποδείχθηκε προνοητική, γιατί το Άγιον Όρος βρισκόταν σε μεγάλη δοκιμασία μετά την Επανάσταση, καθώς τρεις χιλιάδες Τούρκοι στρατιώτες το κατείχαν και είχαν αναγκάσει πέντε χιλιάδες από τους έξι χιλιάδες μοναχούς να φύγουν.

Ο Αρσένιος εντάχθηκε στη συνοδεία του βόρειου μέρους της Πάρου, όπου βρήκε άνδρες σοφούς και ενάρετους, πρότυπα ζωντανά για τους δικούς του αγώνες. Όταν στα σαράντα επτά του χρόνια χειροτονήθηκε πρεσβύτερος, εντατικοποίησε ακόμη περισσότερο τους ασκητικούς του κόπους. Μελετούσε καθημερινά τις Άγιες Γραφές και τα συγγράμματα των Πατέρων, ασκούσε αδιάλειπτα τη νοερά προσευχή της καρδιάς και έλαβε από τον Θεό το χάρισμα των δακρύων.

Έμοιαζε έτσι με τον προστάτη του Άγιο Αρσένιο τον Μέγα, που έκλαιγε αδιάκοπα δάκρυα κατάνυξης. Σιγά σιγά οι κάτοικοι της Πάρου τον αναγνώρισαν ως εξαίρετο πνευματικό πατέρα και ασφαλή οδηγό ψυχών. Όταν στεκόταν μπροστά στο άγιο θυσιαστήριο, αισθανόταν ότι παρίσταται ενώπιον αυτού του ίδιου του Θεού.

Λειτουργούσε με βαθιά κατάνυξη και το πρόσωπό του πολλές φορές έλαμπε σαν πρόσωπο αγγέλου μέσα στο ιερό βήμα. Καθώς η φήμη των αρετών του απλωνόταν, πλήθη πιστών έσπευδαν κοντά του από κάθε γωνιά. Τους δεχόταν όλους με πατρική αγάπη και χάριζε στον καθένα το κατάλληλο πνευματικό φάρμακο που γιάτρευε την ψυχή του.

Κάποτε μια κοπέλα από τη Σύρο έφθασε στη Μονή Μεταμορφώσεως για να συναντήσει την αδελφή της, που ήταν μοναχή. Η μοναχή είχε πληροφορηθεί ότι η αδελφή της είχε πέσει σε σοβαρή αμαρτία και την υποδέχθηκε με σκληρότητα και ύβρεις. Μαζί με άλλες αδελφές χτύπησαν την ταλαίπωρη κοπέλα και της είπαν να φύγει μακριά.

Εκείνη παρακαλούσε κλαίγοντας για συγχώρεση, μα η αδελφή της τη διέταξε να πάει να πνιγεί για να ξεπλύνει το όνειδος της οικογένειας. Η δύστυχη κοπέλα έφυγε ματωμένη και πληγωμένη, αποφασισμένη να βάλει τέλος στη ζωή της εκείνη τη στιγμή. Την ίδια ώρα όμως ο Όσιος Αρσένιος πήγαινε προς το ίδιο μοναστήρι και τη συνάντησε στον δρόμο.

Τη ρώτησε με στοργή τι της είχε συμβεί και εκείνη του φανέρωσε την πλάνη της και την απόρριψη της αδελφής της. «Πες μου, Γέροντα, να ριχτώ στη θάλασσα ή να πέσω από τον γκρεμό», τον ρωτούσε με απελπισία. Ο άγιος της απάντησε γλυκά πως δεν την συμβουλεύει τίποτε από τα δύο, αλλά θα την πάρει μαζί του για να γιατρέψει τις πληγές της ψυχής και του σώματος.

Όταν εκείνη φοβήθηκε να επιστρέψει στη μονή, ο άγιος την καθησύχασε λέγοντας πως την παραδίδει στον Χριστό και κανείς δεν θα τολμήσει να τη βλάψει. Έτσι η κοπέλα ακολούθησε με εμπιστοσύνη. Ο Όσιος την οδήγησε στη μονή, την εξομολόγησε και τη δέχθηκε ως μοναχή.

Έπειτα συγκέντρωσε όλες τις αδελφές στον ναό και τις ήλεγξε με αυστηρότητα για τη σκληροκαρδία τους απέναντι στη μετανοούσα. Τους θύμισε την παραβολή του Ασώτου και πώς ο Χριστός κατέβηκε στη γη ακριβώς για να σώσει τους αμαρτωλούς, ζώντας ανάμεσά τους με αγάπη και ευσπλαχνία. «Εσείς όμως κάνατε το αντίθετο», τους είπε με πόνο, «δεν λυπηθήκατε την πληγωμένη ψυχή της, αλλά τη χτυπήσατε και την ωθήσατε στον θάνατο».

Τους ονόμασε φόνισσες και τους απαγόρευσε τη θεία Κοινωνία για τρία χρόνια, εκτός αν αναγνωρίσουν την αμαρτία τους και μετανοήσουν ειλικρινά. Οι μοναχές ξέσπασαν σε πικρό κλάμα και μετανόησαν βαθιά για τη συμπεριφορά τους. Τότε ο Όσιος τις σπλαχνίστηκε και ελάφρυνε το επιτίμιο, ορίζοντας στην αδελφή της κοπέλας έναν χρόνο αποχής από τη θεία Κοινωνία.

Στις άλλες, που μετείχαν στην ίδια αμαρτία της σκληρότητας, έδωσε έξι μήνες επιτιμίου. Με αυτόν τον τρόπο φανέρωσε πώς ενώνεται η αυστηρότητα του κανόνα με την αγάπη του πατέρα. Ο Όσιος προέβλεψε την κοίμησή του έναν μήνα πριν συμβεί.

Στη Λειτουργία της εορτής του Μεγάλου Βασιλείου ανήγγειλε στα πνευματικά του τέκνα ότι σύντομα θα τα αποχαιρετήσει για πάντα. Με μεγάλη δυσκολία κατάφερε να λειτουργήσει και την ημέρα των Θεοφανείων, και μετά την ακολουθία αποκάλυψε σε κάποιες μοναχές πως αυτή υπήρξε η τελευταία του θεία Λειτουργία επί της γης. Η είδηση της ασθένειας και του επικείμενου θανάτου του διαδόθηκε γρήγορα σε όλα τα χωριά της Πάρου.

Οι πιστοί έκλαιγαν πικρά, γιατί έχαναν τον πνευματικό τους πατέρα, και έσπευδαν κοντά του για τον τελευταίο ασπασμό και την ευλογία του. Την παραμονή της εκδημίας του κάλεσε τις μοναχές της μονής και τους ανήγγειλε ήρεμα ότι την επομένη θα αναχωρήσει από την πρόσκαιρη αυτή ζωή για την αιώνια. Την τριακοστή πρώτη Ιανουαρίου του χίλια οκτακόσια εβδομήντα επτά κοινώνησε για τελευταία φορά των Αχράντων Μυστηρίων και παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο.

Επί τρεις ημέρες πλήθη ασπάζονταν το ιερό σκήνωμα και έπειτα τον συνόδευσαν στον τάφο που ο ίδιος είχε επιλέξει. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως τον ανακήρυξε επίσημα Άγιο το έτος χίλια εννιακόσια εξήντα επτά. Η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του τιμάται επίσης τη δέκατη όγδοη Αυγούστου.