Θεόπεμπτος και Θεωνάς, οι μάρτυρες της Νικομήδειας

Ένας επίσκοπος μπήκε ολόκληρος μέσα σε αναμμένο καμίνι και βγήκε ζωντανός, ψάλλοντας στον Θεό μέσα στη φωτιά. Λίγο αργότερα, ο πιο φημισμένος μάγος της αυτοκρατορίας έπεσε στα πόδια του και ομολόγησε δημόσια τον Χριστό. Ο Άγιος Θεόπεμπτος ήταν επίσκοπος Νικομηδείας στα χρόνια του Διοκλητιανού, όταν ο αυτοκράτορας υπέγραψε το διάταγμα του ανελέητου διωγμού κατά των χριστιανών.

Ήταν ο πρώτος επίσκοπος που στάθηκε με παρρησία μπροστά του και έλεγξε ανοιχτά τη ματαιότητα των ειδώλων. Δίδαξε ότι τα ασημένια και χρυσά αγάλματα δεν αναπνέουν και δεν μιλούν, ενώ ο αληθινός Θεός έπλασε τον ουρανό και τη γη. Ο αυτοκράτορας τον κάλεσε να θυσιάσει στον Απόλλωνα, αλλά εκείνος αρνήθηκε με σταθερότητα και χωρίς δισταγμό.

Θύμισε στους δικαστές τον λόγο του Ευαγγελίου που μιλά για όσους σκοτώνουν μόνο το σώμα. Δήλωσε πως κανένα βασανιστήριο δεν μπορεί να αγγίξει την ψυχή που ανήκει στον Χριστό. Με τη στάση του αυτή έγινε ο πρώτος μάρτυρας του μεγάλου διωγμού στη Νικομήδεια, ανοίγοντας τον δρόμο.

Οι στρατιώτες άναψαν το καμίνι από το πρωί ως το μεσημέρι, για να κάψουν τον επίσκοπο μέσα στη δυνατή φλόγα. Ο μάρτυρας μπήκε μόνος του στη φωτιά και κάθισε στη μέση της, χωρίς να πάθει το παραμικρό. Τα μεσάνυχτα οι πόρτες του παλατιού άνοιξαν μόνες τους και ο άγιος παρουσιάστηκε ζωντανός μπροστά στον αυτοκράτορα.

Του είπε με γαλήνη πως ζει, αν και είχε διαταχθεί ο θάνατός του στις φλόγες. Ο Διοκλητιανός γέμισε τρόμο και έμεινε σχεδόν άφωνος από τον φόβο του εκείνη τη νύχτα. Το πρωί έτρεξε στο καμίνι και άκουσε τον επίσκοπο να ψάλλει και να δοξάζει τον Θεό μέσα στη φωτιά.

Διέταξε τότε να ρίξουν έναν σκύλο στις φλόγες και το ζώο κάηκε αμέσως μπροστά σε όλους. Κατηγόρησε τον άγιο για μαγεία και τον έκλεισε σε στενή φυλακή χωρίς ψωμί και νερό. Ο επίσκοπος έμεινε εκεί είκοσι δύο ολόκληρες ημέρες, στηριγμένος μόνο από τη δύναμη του Θεού.

Όταν τον βρήκαν χαρούμενο και ακμαίο, ο αυτοκράτορας έσχισε τα ρούχα του από την οργή και την έκπληξή του. Διέταξε αμέσως να βγάλουν το δεξί μάτι του μάρτυρα και να το βάλουν στο χέρι του. Μέσα στη φυλακή φως ουράνιο γέμισε τον χώρο και ο οφθαλμός του αποκαταστάθηκε ολόκληρος και υγιής.

Ο Διοκλητιανός έστειλε τότε γράμματα σε όλη την αυτοκρατορία, αναζητώντας μάγο ικανό να νικήσει τη δύναμη του επισκόπου. Ήρθε από την Αίγυπτο ο φημισμένος μάγος Θεωνάς, υποσχόμενος να συντρίψει κάθε χριστιανικό θαύμα. Για να αποδείξει την τέχνη του διέλυσε στα δύο έναν άγριο ταύρο με μια μυστική επωδή στα αυτιά του.

Έδωσε στον επίσκοπο να φάει μικρά ψωμάκια με δηλητήριο, αλλά εκείνος τα γεύτηκε γλυκά σαν μέλι. Ετοίμασε στη συνέχεια ποτήρι με νερό και θανατηφόρο βότανο, καλώντας τους ισχυρότερους δαίμονες σε βοήθεια. Ο μάρτυρας ήπιε το ποτό χωρίς να πάθει το παραμικρό κακό στο σώμα του.

Τότε ο Θεωνάς έπεσε στα πόδια του επισκόπου και αναγνώρισε δημοσίως τη θεότητα του Ιησού. Ομολόγησε μπροστά στον αυτοκράτορα πως είναι χριστιανός και πως προσκυνά τον Εσταυρωμένο. Ο επίσκοπος τον κατήχησε μέσα στη φυλακή, τον βάφτισε και του έδωσε το νέο όνομα Συνέσιος.

Το όνομα αυτό σημαίνει γεμάτος σύνεση, γιατί με καθαρή καρδιά γνώρισε τον Χριστό ως αληθινό Θεό. Το επόμενο πρωί ο Διοκλητιανός κάλεσε ξανά τον Θεόπεμπτο και προσπάθησε να τον γυρίσει στην ειδωλολατρία. Διέταξε να τον δέσουν τεντωμένο στο χώμα και να βάλουν στην κοιλιά του ένα τεράστιο κομμάτι μαρμάρινου στύλου.

Οκτώ άνδρες μετά βίας σήκωναν τον βαρύ ογκόλιθο, αλλά εκείνος εκσφενδονίστηκε μακριά με τη δύναμη της προσευχής. Στη συνέχεια τον κρέμασαν ανάποδα με βαριά πέτρα στον λαιμό από το πρωί ως την τρίτη ώρα της ημέρας. Όταν έκοψαν ξαφνικά το σχοινί, ο άγιος στάθηκε όρθιος στα πόδια του χωρίς να πάθει τίποτα.

Ο αυτοκράτορας έβγαλε τελικά την καταδικαστική απόφαση και ο μάρτυρας δέχτηκε με χαρά την είδηση. Δοξολόγησε τον Θεό για την ημέρα που τόσο πολύ ποθούσε σε ολόκληρη τη ζωή του. Έπεσε στα γόνατα και αποκεφαλίστηκε, ομολογώντας μέχρι το τέλος την Αγία Τριάδα μέσα από την καρδιά του.

Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του επισκόπου, ο αυτοκράτορας κάλεσε κοντά του τον νεοφώτιστο Θεωνά και τον Συνέσιο. Δοκίμασε να τον μεταπείσει με υποσχέσεις τιμών και πλούτου, αλλά εκείνος έμεινε σταθερός στην ομολογία του Χριστού. Δοκίμασε έπειτα φοβερές απειλές, όμως ο νέος μάρτυρας δεν δέχτηκε με κανέναν τρόπο να θυσιάσει στα είδωλα.

Ο Διοκλητιανός διέταξε τότε να ανοίξουν έναν βαθύ λάκκο μέσα στη γη της Νικομήδειας. Έριξαν ζωντανό τον μάρτυρα στον λάκκο και άρχισαν να τον σκεπάζουν με πολλά χώματα. Έφεραν κοντά άγρια άλογα, τα οποία ποδοπατούσαν με ορμή το χώμα πάνω από το θαμμένο σώμα του.

Έτσι ο Θεωνάς, που ονομάστηκε Συνέσιος, παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο μέσα στη γη. Το άθλημά του τελείωσε μαζί με του επισκόπου την ίδια εποχή του μεγάλου διωγμού στη Νικομήδεια. Οι δύο μάρτυρες ενώθηκαν στον ουρανό, ο ένας από ξίφος και ο άλλος από ζωντανή ταφή στο σκοτεινό όρυγμα.

Η μνήμη τους τιμάται την πέμπτη Ιανουαρίου και διδάσκει την αξία της παρρησίας και της αληθινής ομολογίας πίστεως.