Η Οσία Συγκλητική και η σιωπηλή μαρτυρία της

Στην Αλεξάνδρεια του τετάρτου αιώνα, μια νέα από αρχοντική μακεδονική οικογένεια αρνήθηκε κάθε πλούσιο γαμπρό για να ακολουθήσει τον Χριστό. Στα ογδόντα πέντε της χρόνια ο διάβολος της επιτέθηκε με καρκίνο που της έλιωνε τα όργανα για τρεισήμισι χρόνια. Η Συγκλητική γεννήθηκε από γονείς ευσεβείς και βαθιά πιστούς, οι οποίοι μετοίκησαν στην Αλεξάνδρεια αναζητώντας ζωντανή χριστιανική κοινότητα.

Εκεί γνώρισαν τον Μέγα Αθανάσιο και η μικρή κόρη τους μεγάλωσε δίπλα στη φωτεινή διδασκαλία του. Η ομορφιά της και η σπάνια σύνεση τραβούσαν επίδοξους μνηστήρες, όμως εκείνη παρέμενε κωφή και τυφλή απέναντι σε κάθε εγκόσμιο δέλεαρ. Στα κρυφά νήστευε σκληρά, αγρυπνούσε στην προσευχή και επαναλάμβανε τον στίχο του Άσματος, πως ο αγαπημένος της είναι ο Χριστός και εκείνη ολόκληρη δική του.

Δεν την συγκινούσαν ούτε τα δάκρυα των γονιών της, οι οποίοι ονειρεύονταν απογόνους και κοινωνική αποκατάσταση. Όταν εκείνοι κοιμήθηκαν, μοίρασε όλη την περιουσία σε φτωχούς και ορφανά της πόλης. Πήρε μαζί την τυφλή αδελφή της και αναχώρησε μακριά από τα τείχη, ώστε να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Νυμφίο της ψυχής της.

Ένας ιερέας τέλεσε εκεί την κουρά της και την έντυσε με το αγγελικό σχήμα της μοναχικής ζωής. Η νέα ασκήτρια προχωρούσε γρήγορα στον δρόμο των μεγάλων ερημιτών και θεωρήθηκε για τις γυναίκες ό,τι υπήρξε ο Μέγας Αντώνιος για τους άνδρες. Φρόντιζε με κάθε τρόπο να κρύβει τους κόπους της από τα ανθρώπινα μάτια, ώστε να μη χάσει τον ουράνιο μισθό.

Η φήμη της όμως απλώθηκε σαν πνευματικό μύρο και πολλές ευλαβείς κόρες έσπευδαν κοντά της για συμβουλή και σωτηρία. Στην αρχή απαντούσε μόνο με σιωπή, καθώς θεωρούσε τον εαυτό της ανάξιο για δασκάλα ψυχών. Όταν όμως οι ικεσίες τους έγιναν επίμονες, υποχώρησε με δάκρυα και αναστεναγμούς και άνοιξε τους θησαυρούς της σοφίας της.

Τους δίδασκε πρώτα απ’ όλα την τέλεια αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον, που αποτελεί τη σύνοψη του παλαιού και του νέου νόμου. Έλεγε πως, αν εργαστούμε για τον ουρανό όσο κοπιάζουν οι άνθρωποι για τα φθαρτά αγαθά, θα γίνουμε μακάριοι από την παρούσα ζωή. Συμβούλευε την εκούσια πτωχεία, την αδιάλειπτη προσευχή και την ταπεινή νέκρωση του σώματος, ώστε η ψυχή να γίνει σαν λευκή περιστερά.

Παρομοίαζε τον θησαυρό της αρετής με κρυμμένο πλούτο που χάνεται μόλις αποκαλυφθεί στα μάτια των ανθρώπων. Με ζωντανές παραβολές φώτιζε τις θυγατέρες της και κρατούσε άσβεστη μέσα τους τη φλόγα της θείας αγάπης. Έλεγε πως, όπως ο καπνός του νέου αναμμένου πυρός τσούζει στην αρχή τα μάτια αλλά κατόπιν φέρνει ευεργετική θέρμη, έτσι ανάβουμε με δάκρυα και κόπους τη φωτιά που έφερε ο Χριστός στη γη.

Παρομοίαζε επίσης τα εγκώμια με φωτιά που λιώνει την ψυχή σαν κερί, ενώ τις ύβρεις και τις περιφρονήσεις θεωρούσε σκάλα προς την κορυφή των αρετών. Οι μαθήτριες ένιωθαν τέτοιον ενθουσιασμό, ώστε αρνούνταν πια να την αφήσουν και τη βίαζαν να αναλάβει την πνευματική τους καθοδήγηση. Ύστερα από πολλή άρνηση παραδόθηκε στο θέλημα του Θεού και οδηγούσε την αδελφότητα σαν πλοίαρχος ανάμεσα στα ύφαλα της Βασιλείας.

Δίδασκε την υπακοή, την απάρνηση του ιδίου θελήματος και την αποφυγή τόσο της ραθυμίας όσο και της κενοδοξίας. Τους έδειχνε πως η βασιλική οδός είναι η ταπείνωση, με διάκριση και εγκράτεια σε κάθε ασκητικό αγώνα. Μιλούσε για τα στρατηγήματα του εχθρού, που γκρεμίζει τον οίκο της ψυχής είτε από τα θεμέλια των έργων είτε από τη στέγη της πίστεως.

Τόνιζε ότι το έσχατο και φοβερότερο δηλητήριο του διαβόλου είναι η υπερηφάνεια και αντίδοτό της η ευλογημένη υπακοή. Στα τελευταία χρόνια της ζωής της ο εχθρός ζήτησε και έλαβε εξουσία να τη δοκιμάσει όπως άλλοτε τον δίκαιο Ιώβ. Σε ηλικία ογδόντα πέντε ετών η ασκήτρια χτυπήθηκε από συνεχή πυρετό και βαριά πάθηση των πνευμόνων που σιγά σιγά κατέλυε το σώμα της.

Στη συνέχεια εκδηλώθηκε φοβερός καρκίνος που της προκαλούσε απάνθρωπους πόνους και έκαιγε τα όργανά της σαν αργή φωτιά. Παρ’ όλα αυτά η οσία ευχαρίστησε την περίσταση για να διδάξει ξανά τις μαθήτριές της, που έβλεπαν τη μητέρα τους να μαρτυρεί. Τους έλεγε πως δεν πρέπει να λυπούνται όταν η ασθένεια εμποδίζει την ψαλμωδία, γιατί τα παθήματα καθαρίζουν τις κρυφές επιθυμίες.

Πρόσθετε ότι η νηστεία και η άσκηση δόθηκαν εξαιτίας των ηδονών, ενώ τώρα η ίδια η αρρώστια αναλαμβάνει το έργο τους. Μεγάλη άσκηση, βεβαίωνε, είναι η υπομονή στις δοκιμασίες και η δοξολογία του Θεού μέσα από τους πόνους. Όταν αργότερα έχασε τη φωνή της, η μόνη όψη της γαλήνιας μορφής της δίδασκε όσους πλησίαζαν περισσότερο από κάθε λόγο.

Η σιωπηλή υπομονή της στερέωνε τους πιστούς στην αγάπη του Θεού και στην ελπίδα της Βασιλείας. Στο τέλος μια φοβερή γάγγραινα κατέλαβε το σώμα της και οι σάρκες της άρχισαν να σαπίζουν με ανυπόφορη δυσοσμία. Οι μοναχές δεν μπορούσαν να την πλησιάσουν χωρίς να αλείψουν τα μέλη της με αρώματα, όπως γίνεται με τα κεκοιμημένα σώματα.

Σκέφτηκαν να καλέσουν γιατρό, εκείνη όμως αρνήθηκε και τους έδειχνε με νοήματα να μη βλέπουν το φαινόμενο, αλλά εκείνο που κρύβεται πίσω από κάθε δοκιμασία. Τίποτε δεν λύγιζε αυτή την εξαντλημένη γυναίκα, διότι η χάρη του Θεού την είχε ανδρειώσει περισσότερο από τους πιο γενναίους πολεμιστές. Περιφρονούσε τον θάνατο και τις άνευρες μηχανορραφίες του εχθρού, ενώ άγγελοι την στήριζαν στην έσχατη πάλη της.

Αξιώθηκε μάλιστα να ατενίσει με χαρά την ανέκφραστη λάμψη του παραδείσιου φωτός, που της φανέρωνε την προσεχή ανάπαυση. Είδε σε όραμα αγίους αγγέλους και χορό ολόλαμπρων παρθένων, που την καλούσαν να εισέλθει στα ουράνια σκηνώματα. Τότε προείπε με βεβαιότητα την ημέρα και την ώρα της εξόδου της και κάλεσε κοντά της όλες τις μαθήτριές της.

Τις παρηγόρησε με την τελευταία πατρική διδασκαλία και παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή της στον αγαπημένο Νυμφίο της. Έτσι μετά από τρίμηνο μαρτύριο πέρασε νικηφόρα στην αιώνια ζωή της Βασιλείας των Ουρανών.