Άγιος Ιωάσαφ Επίσκοπος Μπελγκορόντ

Στην παλιά μονή του Λούμπνι ο νεαρός ηγούμενος έβλεπε αρκετές φορές μπροστά του τον Άγιο Αθανάσιο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, σαν ορατή σκέπη πάνω στο έργο του. Λίγα χρόνια αργότερα, στον καθεδρικό ναό των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου της Πετρούπολης, ο ίδιος αυτός μοναχός χειροτονήθηκε επίσκοπος Μπελγκορόντ. Ο κόσμος όμως τον γνώρισε αρχικά με άλλο όνομα, καθώς γεννήθηκε στην Προλούκα της Πολτάβας την όγδοη Σεπτεμβρίου του χίλια επτακόσια πέντε, ημέρα της Γεννήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Καταγόταν από την παλιά και αξιοσέβαστη μικρορωσική οικογένεια των Γκορλένκο, και στο βάπτισμα έλαβε το όνομα Ιωακείμ. Όταν συμπλήρωσε τα επτά του χρόνια, ο πατέρας του τον ενέγραψε στην Πνευματική Ακαδημία του Κιέβου, ώστε να πάρει σωστή εκκλησιαστική μόρφωση. Μέσα στους τοίχους της Ακαδημίας η καρδιά του στράφηκε σιγά σιγά προς τη μοναχική ζωή.

Επί επτά ολόκληρα χρόνια μελετούσε και ωρίμαζε τη σκέψη του, ώσπου τελικά φανέρωσε στους γονείς του την κρυφή του απόφαση. Εκείνοι τον ικέτευαν για πολύ καιρό να μην απαρνηθεί τον κόσμο, καθώς ήταν το πρωτότοκο παιδί τους. Η ψυχή του όμως είχε ήδη παραδοθεί στον Χριστό.

Το χίλια επτακόσια είκοσι πέντε, χωρίς να το γνωρίζουν οι γονείς του, εισήλθε ως ρασοφόρος στη μονή Μεζιγκόρσκ του Κιέβου και έλαβε το όνομα Ιλαρίων. Δύο χρόνια αργότερα, στις είκοσι μία Νοεμβρίου του χίλια επτακόσια είκοσι επτά, εκάρη μοναχός με το μανδύα στη μονή Μπρατσκ, παίρνοντας πλέον το όνομα Ιωάσαφ. Η κουρά του συνέπεσε με την ολοκλήρωση των σπουδών του στην Πνευματική Ακαδημία, σαν σφραγίδα δύο πορειών μαζί.

Μετά τον θάνατο του Επισκόπου Βαρλαάμ, την έδρα του Κιέβου ανέλαβε ο Αρχιεπίσκοπος Ραφαήλ Ζαμπορόφσκι. Εκείνος πρόσεξε γρήγορα τις χαρισματικές ικανότητες του νεαρού ασκητή και τον προόρισε για ευρύτερη διακονία στην Εκκλησία. Του εμπιστεύθηκε το αξίωμα του εξεταστή της αρχιεπισκοπής του Κιέβου, ευθύνη υψηλή και απαιτητική.

Τον Νοέμβριο του χίλια επτακόσια τριάντα τέσσερα, ο ίδιος ιεράρχης τον χειροτόνησε ιερομόναχο και τον μετέφερε από τη σχολή της Μπρατσκ στον αρχιεπισκοπικό οίκο της Αγίας Σοφίας. Παράλληλα, διορίστηκε μέλος του εκκλησιαστικού συμβουλίου της μητροπόλεως. Έτσι, μέσα σε λίγο διάστημα, ο ταπεινός νέος μοναχός βρέθηκε στο κέντρο των πιο σοβαρών εκκλησιαστικών υποθέσεων της εποχής του.

Στη θέση του εξεταστή κατέβαλε μεγάλο κόπο για τη διόρθωση των ηθικών ελλείψεων μεταξύ των ενοριακών κληρικών της μητρόπολης. Η διακονία του στο εκκλησιαστικό συμβούλιο τού έδωσε την ευκαιρία να καλλιεργήσει βαθιά τα διοικητικά του χαρίσματα. Μελέτησε με προσοχή τις ανάγκες των κληρικών, καταγράφοντας στη μνήμη του τα καλά σημεία αλλά και τις αδυναμίες της επαρχίας.

Το ταλέντο του στη διοίκηση συμπορευόταν πάντοτε με τη μεγάλη πνευματική του προσπάθεια και προσευχή. Ανέβαινε γρήγορα τις βαθμίδες της πνευματικής τελειότητας, όπως φαίνεται καθαρά στο σύγγραμμά του «Η Πάλη των Επτά Σεβασμίων Αρετών με τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα». Στις είκοσι τέσσερις Ιουνίου του χίλια επτακόσια τριάντα επτά τοποθετήθηκε ηγούμενος στη μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Μγκαρ.

Εκεί εργάστηκε με όλες του τις δυνάμεις, για να τακτοποιήσει το παλιό αυτό προπύργιο της Ορθοδοξίας μέσα στον αγώνα εναντίον της Ουνίας. Στη μονή φυλάσσονταν τα ιερά λείψανα του Αγίου Αθανασίου, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και θαυματουργού του Λούμπνι. Αρκετές φορές ο Άγιος Αθανάσιος εμφανίστηκε στον ηγούμενο Ιωάσαφ, ως σημείο ορατής προστασίας και πατρικής σκέπης.

Από εκείνες τις εμφανίσεις άντλησε δύναμη για κάθε νέο εκκλησιαστικό αγώνα. Το χίλια επτακόσια σαράντα τέσσερα ο Μητροπολίτης Ραφαήλ ανύψωσε τον ηγούμενο Ιωάσαφ στο αξίωμα του αρχιμανδρίτη. Προς το τέλος της ίδιας χρονιάς τον κάλεσαν στη Μόσχα και αμέσως, με απόφαση της Ιεράς Συνόδου, διορίστηκε αντιπρόσωπος στη Λαύρα της Αγίας Τριάδος του Σεργίου.

Στη μονή αυτή εκπλήρωσε με ζήλο την υπακοή του, καθώς εκείνη η χρονιά απαιτούσε μεγάλους κόπους για την ανοικοδόμηση μετά από καταστροφική πυρκαγιά. Στις δύο Ιουνίου του χίλια επτακόσια σαράντα οκτώ, στον καθεδρικό ναό των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου της Πετρούπολης, χειροτονήθηκε επίσκοπος Μπελγκορόντ. Ανεβαίνοντας στον αρχιερατικό θρόνο, φρόντισε πρώτα και κύρια για την ευσέβεια και την ευταξία των ναών της επαρχίας του.

Έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην ορθή τέλεση των θείων ακολουθιών και στην ηθική κατάσταση του ποιμνίου του. Αφιέρωσε πολλή φροντίδα στην εκπαίδευση των κληρικών και στη σωστή τήρηση των εκκλησιαστικών παραδόσεων. Όπως και παλαιότερα, εργαζόταν με όλες του τις δυνάμεις στην αρχιερατική του διακονία, χωρίς να υπολογίζει ποτέ την υγεία του.

Έβλεπε τη διακονία ως απόλυτη προσφορά της ζωής στον Χριστό. Λίγο πριν από την κοίμησή του φανερώθηκε καθαρά και το προορατικό του χάρισμα μπροστά στους κοντινούς συνεργάτες του. Απαγόρευσε στον υπηρέτη του κελιού του, τον Στέφανο, να επιδιώξει την ιερωσύνη, καθώς δεν θα ήταν προς όφελός του.

Του προείπε μάλιστα ότι, αν δεν υπάκουε στα λόγια του, θα συναντούσε άδοξο και πρόωρο τέλος της ζωής του. Σε άλλον υπηρέτη του, τον Βασίλειο, αποκάλυψε ότι θα έφτανε μόνο μέχρι τον βαθμό του διακόνου. Του ξεκαθάρισε ότι ποτέ δεν θα γινόταν πρεσβύτερος, όσο και αν προσπαθούσε στη συνέχεια.

Η πρόρρηση αυτή επαληθεύτηκε ακριβώς όπως είχε προφητεύσει ο άγιος επίσκοπος. Ο Άγιος Ιωάσαφ εκοιμήθη ειρηνικά τη δέκατη Δεκεμβρίου του χίλια επτακόσια πενήντα τέσσερα, ύστερα από μια ζωή ολόκληρης προσφοράς στην Εκκλησία. Η αγία του μνήμη παρέμεινε ζωντανή στον λαό του Μπελγκορόντ και ολόκληρης της Ρωσικής Εκκλησίας.

Αναγνωρίστηκε επίσημα μεταξύ των αγίων τέσσερις Σεπτεμβρίου του χίλια εννιακόσια έντεκα, με πανηγυρική δοξολογία. Έτσι ο ταπεινός νέος της Προλούκα έγινε φωτεινός ποιμένας και πρότυπο ιεράρχη για κάθε πιστή ψυχή.