Oshënar Ioannikios i Devitëve dhe mrekullia e vajzës së despotit

Në një shpellë të ngushtë në Serbinë lindore, ku më parë kishte praktikuar Oshënar Pjetri nga Korisi, gjeti strehim një i ri që kishte lënë pas detin e Zetës. Atje, në Mavri Potamia pranë lumit Ivar, Oshënar Ioannikios ngriti qelinë e tij asketike dhe filloi një luftë që do të zgjaste gati një shekull. Ai rridhte nga prindër të devotshëm dhe të devotshëm, të cilët i rrënjosën që në moshë të vogël dashurinë për Krishtin dhe jetën e vetmuar. Ai jetoi në vitet e sundimtarit të fundit mesjetar serb, despotit Georgi Brankoviç, në një kohë plot trazira dhe sprova për popullin e tij. Që në fëmijëri ai e donte qetësinë dhe lutjen dhe si adoleshent u tha lamtumirë prindërve për hir të Krishtit. Ai kaloi rrugët malore dhe pyjet derisa arriti në Serbinë lindore, duke kërkuar një vend të përshtatshëm për një jetë të qetë. Kur pa shpellën e vogël në pyllin e dendur, kuptoi se atje po e çonte provania e Zotit. Në atë vend kishte luftuar më parë edhe Oshënar Pjetri i Korisit dhe bekimi i tij mbeti i gjallë. Në qelinë e tij të përulur Oshënar Ioannikios kaloi shumë vite me shoqërinë e vetme të agjërimit, lotëve dhe lutjeve të pandërprera. Pak nga pak fama e shenjtërisë së tij u përhap në të gjithë Serbinë dhe pelegrinët filluan të mbërrinin nga çdo cep i vendit. Të tjerë kërkuan fjalën dhe bekimin e tij, të tjerë luteshin që të qëndronin pranë tij si dishepuj në jetën e vetmuar. Rreth qelisë së tij u krijua një vëllazëri e vogël me kohë dhe baballarët së bashku ndërtuan një tempull për nevojat e adhurimit të përbashkët. Por Oshënar nuk donte lavdërimet e njerëzve dhe as zhurmën e lavdisë. Kur shenjtëria e tij u bë e njohur kudo, ai u nis fshehurazi për në Drenicë dhe u zhduk në pyllin e dendur të Devicit. Aty, në një shkreti të re, ai rifilloi luftën e vështirë të vetmisë dhe beqarisë. Ai luftoi me demonët, derdhi lot pendimi dhe iu përkushtua me gjithë zemër lutjes mendore të zemrës. Vendi ishte i panjohur dhe i paarritshëm, por Zoti e zbuloi shpejt shërbëtorin e Tij. Një ditë despoti Gjergji mbërriti në pyll, duke mbajtur në krahë vajzën e tij që po vdiste. Me lot iu lut Osios që të ndërmjetësonte për fëmijën dhe Shën me hir të Zotit i dha shëndet. Despoti i tronditur kërkoi të dinte se si mund t'i shprehte mirënjohjen e tij Shenjtorit. Oshënar Ioannikios i kërkoi atij të ndërtonte një manastir në atë vend të Devitëve, kushtuar hyrjeve të Hyjlindëses së Shenjtë. Sundimtari e mbajti menjëherë premtimin dhe manastiri u vendos në tokën serbe të Kosovës. Pas një jete të mrekullueshme plot ushtrime dhe mrekulli, Oshënar pushoi në Zotin në datën e dytë të dhjetorit, gati njëqind vjeç. Bukuritë dhe mrekullitë e lipsanit mbetën në manastir si një burim i pashtershëm bekimi për besimtarët. Pas gjumit të tij u kryen shumë mrekulli te pelegrinët që u strehuan në hirin e tij. Ata që e thirrën atë me besim të gjallë, gjetën shërim nga sëmundjet e tyre dhe lehtësim nga pikëllimet e tyre. Në të njëjtin manastir ka jetuar më vonë një murgeshë e famshme dhe teofile, motra Efimia, e cila në rajonin e Kosovës quhej Makaria Stoina. Nga nderimi i thellë për Shën Joaniin, ai ndërtoi një Ipostnitsa të vogël, domethënë një shtëpi të përulur të heshtjes dhe qetësisë. Ajo vetë ra në gjumë në Zotin në vitin njëmijë e tetëqind e nëntëdhjetë e pesë, duke lënë pas saj një kujtim ossific. Megjithatë, Oshënar Ioannikios vazhdoi të bënte mrekulli si kur jetoi në tokë pesëqind vjet më parë. Njëherë e një kohë një burrë nga Hercegovina i quajtur Milos po përgatitej të udhëtonte në Jerusalem për të adhuruar vendet e shenjta. Pak para se të niste, Oshënar Ioannikios iu shfaq në gjumë dhe e largoi nga udhëtimi. Ai i tha se ishte më mirë të shkonte në Deviç dhe të kujdesej për tempullin e tij të lënë pas dore, sesa të arrinte në Jerusalem. I nderuari Milosh iu bind menjëherë zërit të Shenjtit dhe nxitoi në manastir. Ai e pastroi tempullin, e rinovoi dhe i dha jetë të re me punën e tij personale. Në fund ai mori formën e vetmuar dhe qëndroi atje deri në orën e fundit. Në vitet e Luftës së Parë Botërore, kur austriakët pushtuan tokat serbe, në manastirin e Deviqit mbërriti një oficer hungarez me ushtarë. Ai urdhëroi abatin Damasken që ta çonte te varri i Shën Joaniit dhe filloi të pyeste se çfarë fshihej saktësisht nën pllakë. Igumeni u përgjigj me respekt se ky është një vend i shenjtë, ku prehen lipsane e shenjtë. Por oficeri e shikoi me mosbesim dhe e pyeti me ironi se çfarë lloj vendi i shenjtë ishte ky. Ai imagjinoi se igumeni fshihte aty ar dhe sende me vlerë të manastirit. Më pas ai urdhëroi ushtarët të thyenin pllakën e varrit me kazma dhe shata. Teksa përfunduan aktin sakrilegj, oficeri papritmas ndjeu një dhimbje të mprehtë në mes të trupit. Ai ra në një shtrat të dobët dhe para se të binte nata dha shpirtin e tij. Ushtarët e tmerruar braktisën mjetet e tyre dhe ikën nga manastiri. Kujtimi i Shenjtorit përkujtohet edhe më njëzet e gjashtë prill, kur faltoret e lipsanit u zbuluan mrekullisht para besimtarëve.