Φιλήμων, Απφία, Άρχιππος και Ονήσιμος, οι μάρτυρες των Κολοσσών

Στο σπίτι του Φιλήμονα, μέσα στις Κολοσσές, τελούνταν τα ιερά Μυστήρια όταν ακόμη δεν είχαν χτιστεί ναοί για τους χριστιανούς. Εκεί η οικογένειά του, μαζί με τον Άρχιππο, βάδισε προς το μαρτύριο όταν ο όχλος όρμησε στη σύναξη της προσευχής. Ο Φιλήμων καταγόταν από πλούσια και αρχοντική οικογένεια των Κολοσσών της Φρυγίας, μέσα στην ευημερία μιας πόλης γεμάτης ειδωλολατρία και εμπόριο.

Όταν ο απόστολος Παύλος έφτασε στην περιοχή τους και άρχισε να κηρύττει τον λόγο του Χριστού, εκείνος άκουσε το κήρυγμα με ανοιχτή καρδιά και πίστεψε αμέσως. Μαζί του βαπτίστηκαν και η σύζυγός του η Απφία και ο γιος τους ο Άρχιππος, ολόκληρη η οικογένεια άλλαξε ζωή. Από εκείνη τη στιγμή τα πλούτη τους έγιναν εργαλείο φιλανθρωπίας, στήριζαν φτωχούς, περιέθαλπαν αρρώστους και βοηθούσαν την κοινότητα των πιστών.

Ο απόστολος Παύλος στην επιστολή του γράφει με βαθιά συγκίνηση για την αγάπη του Φιλήμονα, λέγοντας πως μέσω εκείνου βρήκαν ανάπαυση τα σπλάχνα των αδελφών στον Χριστό. Το σπίτι τους μεταμορφώθηκε σε τόπο λατρείας και προσευχής, σε εστία όπου μαζεύονταν οι πιστοί για να ακούσουν τον λόγο του Θεού, να κοινωνήσουν τα άχραντα Μυστήρια και να ενθαρρυνθούν ο ένας από τον άλλο μέσα στους δύσκολους εκείνους χρόνους. Ο απόστολος Παύλος, βλέποντας την πίστη και τον ζήλο του Φιλήμονα, τον έκρινε άξιο για διακονία μεγαλύτερη και ευθύνη ποιμαντική.

Τον χειροτόνησε επίσκοπο της Γάζας στην Παλαιστίνη, όπου ο νέος ποιμένας ξεκίνησε αμέσως το έργο της ιεραποστολής με τόλμη. Με τον λόγο του και με τη ζωή του διέλυσε την άγνοια εκείνου του τόπου και οδήγησε πολλούς από τους κατοίκους στο φως της αληθινής πίστης. Όταν αργότερα επέστρεψε στις Κολοσσές, συνέχισε εκεί το ίδιο έργο, παρά την οργή και την αντίδραση των ειδωλολατρών της πόλης.

Στο πλευρό του στεκόταν πάντα η Απφία, μια γυναίκα φωτεινή και ενάρετη, που μοίραζε τον χρόνο της ανάμεσα στην προσευχή και στη φροντίδα των αναγκεμένων. Ο γιος τους ο Άρχιππος, αφοσιωμένος ολόψυχα στη διάδοση του Ευαγγελίου, εργαζόταν ακούραστα δίπλα τους και θεωρούνταν στενός συνεργάτης των αποστόλων. Στην επιστολή του προς τον Φιλήμονα ο απόστολος Παύλος τον ονομάζει στρατιώτη του Χριστού, αναγνωρίζοντας τον αγώνα του και τη γενναιότητα της ψυχής του, μέσα σε μια πόλη όπου η ειδωλολατρία κρατούσε ακόμη βαθιές ρίζες.

Στην ίδια οικογένεια ζούσε και ο Ονήσιμος, ένας νέος δούλος που υπηρετούσε στο σπίτι του Φιλήμονα και είχε χάσει τον δρόμο της αλήθειας. Κάποια στιγμή έφυγε κρυφά από το αρχοντικό και κατέφυγε στη Ρώμη, ψάχνοντας μια καινούργια αρχή μακριά από τους κυρίους του. Εκεί όμως, με τρόπο θαυμαστό, συνάντησε τον απόστολο Παύλο, ο οποίος τον δίδαξε για τον Χριστό και τον οδήγησε στο βάπτισμα και στη μετάνοια.

Ο Παύλος τότε τον έστειλε πίσω στις Κολοσσές, κρατώντας στα χέρια του την επιστολή προς τον Φιλήμονα, ένα κείμενο γεμάτο τρυφερότητα και αγάπη. Παρακαλούσε τον Φιλήμονα να δεχθεί τον Ονήσιμο όχι πια ως δούλο, αλλά ως αγαπημένο αδελφό στον Χριστό και ως σύντροφο πνευματικό. Έτσι ο φυγάς υπηρέτης επέστρεψε ελεύθερος στην ψυχή και βρήκε στο σπίτι των κυρίων του ένα καινούργιο πατρικό περιβάλλον.

Από εκείνη τη στιγμή ο Ονήσιμος αφιερώθηκε στο κήρυγμα του Ευαγγελίου, στάθηκε πιστός συνεργάτης των αποστόλων και αργότερα ανέλαβε ο ίδιος βαρύτερα έργα ιεραποστολής, πορευόμενος στα ίδια μονοπάτια του δασκάλου του. Ήρθε όμως η μέρα της μεγάλης δοκιμασίας για όλη την οικογένεια και την κοινότητα των πιστών των Κολοσσών. Οι ειδωλολάτρες της πόλης γιόρταζαν με θόρυβο και πανηγύρι την Άρτεμη, τη θεά τους, μέσα σε μέθη και ταραχή.

Την ίδια ώρα οι άγιοι απόστολοι, μαζί με τους χριστιανούς, ήταν συγκεντρωμένοι στο σπίτι του Φιλήμονα και προσεύχονταν στον αληθινό Θεό. Κάποιος όμως πρόδωσε τη σύναξη και ο όχλος των ειδωλολατρών έφτασε ξαφνικά στην πόρτα του σπιτιού με μανία. Όλοι οι πιστοί τράπηκαν σε φυγή μέσα στον πανικό, εκτός από τον Φιλήμονα, την Απφία και τον Άρχιππο, που έμειναν ακλόνητοι στη θέση τους.

Τους συνέλαβαν με βιαιότητα και τους έσυραν μπροστά στον ηγεμόνα Ανδροκλή, για να τους αναγκάσουν να αρνηθούν τον Χριστό. Όταν ο Άρχιππος αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα, οι δήμιοι τον έδειραν πρώτο με αγριότητα μπροστά στους γονείς του. Παιδιά ειδωλολατρών, με σκληρότητα ασυνήθιστη για την ηλικία τους, τον τρυπούσαν με βελόνες σε όλο του το σώμα, ώσπου τελικά τον λιθοβόλησαν.

Μετά τον θάνατο του Αρχίππου, οι δήμιοι στράφηκαν με την ίδια αγριότητα στον Φιλήμονα και την Απφία, που στέκονταν όρθιοι μπροστά στον ηγεμόνα. Τους υπέβαλαν σε σκληρά βασανιστήρια, προσπαθώντας να λυγίσουν την πίστη τους με τον πόνο και τον φόβο του θανάτου. Εκείνοι όμως κρατούσαν την καρδιά τους στραμμένη στον ουρανό και ομολογούσαν τον Χριστό με δύναμη και γαλήνη.

Στο τέλος, με διαταγή του ηγεμόνα, τους λιθοβόλησαν δημόσια μέχρι θανάτου και έλαβαν έτσι το στεφάνι του μαρτυρίου. Ο Ονήσιμος, ο πρώην δούλος που είχε γίνει αδελφός τους στον Χριστό, επέζησε από εκείνον τον διωγμό. Συνέχισε στη συνέχεια τους πνευματικούς αγώνες των αθλητών της πίστης, διδάσκοντας τον λόγο του Θεού σε διάφορες πόλεις.

Αργότερα μαρτύρησε και ο ίδιος για την αγάπη του Χριστού, ολοκληρώνοντας τη διαδρομή της οικογένειας με την οποία είχε δεθεί τόσο βαθιά. Η μνήμη των τεσσάρων αυτών αποστόλων και μαρτύρων τιμάται από την Εκκλησία στις είκοσι δύο Νοεμβρίου, ενώ ο Άρχιππος και ο Ονήσιμος μνημονεύονται ξεχωριστά τον Φεβρουάριο. 04_22_11_Άγιοι_Φιλήμων_Απφία_Άρχιππος_Ονήσιμος.