Ο Όσιος Νικήτας ο Ομολογητής της Παφλαγονίας

Από πατρίκιος και διοικητής όλου του αυτοκρατορικού παλατιού, ο Νικήτας έγινε ταπεινός μοναχός που στάθηκε μπροστά στους εικονομάχους αυτοκράτορες χωρίς να λυγίσει. Όταν οι απεσταλμένοι του Λέοντος του Αρμενίου άρπαξαν την εικόνα του Σωτήρος που είχε φέρει από τη Ρώμη, εκείνος έκλαψε πικρά, αλλά δεν αρνήθηκε ποτέ την πίστη του στις άγιες εικόνες. Ο όσιος Νικήτας γεννήθηκε στην Παφλαγονία από ευσεβείς γονείς και ήταν μακρινός συγγενής της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, της συζύγου του εικονομάχου Θεοφίλου.

Σε ηλικία δεκαεπτά ετών έφτασε στην Κωσταντινούπολη, όπου τότε κυβερνούσε η αυτοκράτειρα Ειρήνη για λογαριασμό του ανήλικου γιου της Κωνσταντίνου. Μπήκε γρήγορα στη βασιλική υπηρεσία και ξεχώρισε για την ικανότητά του και την πίστη του. Σύντομα έλαβε το αξίωμα του πατρικίου και του ανατέθηκε η εποπτεία ολόκληρου του αυτοκρατορικού παλατιού.

Αργότερα ορίστηκε αρχηγός των στρατευμάτων στη Σικελία και κέρδισε την εκτίμηση όλων όσοι τον γνώρισαν. Μέσα όμως στη λαμπρότητα των αξιωμάτων, η ψυχή του αναζητούσε κάτι βαθύτερο και αληθινότερο από τις τιμές του κόσμου. Κατάλαβε τη ματαιότητα των επίγειων δόξων και πόθησε να αφιερωθεί ολόψυχα στον Χριστό μέσα από τη μοναχική ζωή.

Ο αυτοκράτορας Νικηφόρος και ο γιος του Σταυράκιος εκτιμούσαν πολύ τις υπηρεσίες του Νικήτα και δεν δέχτηκαν να τον αφήσουν να εγκαταλείψει τα καθήκοντά του. Όταν όμως ανέβηκε στον θρόνο ο Μιχαήλ ο Ραγκαβές, ο Νικήτας ζήτησε επιτέλους την άδεια να εγκαταλείψει τη δημόσια ζωή. Ο αυτοκράτορας του επέτρεψε να γίνει μοναχός, αλλά δεν τον άφησε να φύγει από την πρωτεύουσα.

Του παραχώρησε κατοικία κοντά στη Χρυσή Πύλη, στη λεγόμενη Χρυσονικία, όπου έπρεπε να μένει συνεχώς και να ασκείται πνευματικά. Εκεί ο όσιος έζησε με προσευχή και νηστεία μέχρι την άνοδο του εικονομάχου Λέοντος του Αρμενίου στον θρόνο. Σύμφωνα με την παράδοση, εκπροσώπησε την αυτοκράτειρα Ειρήνη στην Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδο, χωρίς ωστόσο το όνομά του να καταγραφεί στα επίσημα Πρακτικά.

Βοήθησε επίσης στη μεταφορά των ιερών λειψάνων της αγίας Ευφημίας, γεγονός που μαρτυρεί την ευλάβειά του προς τους αγίους. Όταν ο νέος αυτοκράτορας άρχισε να καταπατά την τιμή των αγίων εικόνων, ο όσιος δεν άντεξε να ζει μέσα στην πρωτεύουσα. Άφησε λοιπόν την Κωνσταντινούπολη και κατέφυγε σε ένα μικρό μοναστήρι έξω από την πόλη, όπου ζούσε ως ταπεινός αδελφός.

Στο νέο του καταφύγιο ο όσιος Νικήτας περνούσε τις ημέρες του με σκληρή νηστεία, σιωπή και χειρωνακτικούς κόπους. Οι εικονομάχοι όμως πληροφορήθηκαν ότι κρατούσε κρυφά μια εικόνα του Σωτήρος, την οποία είχε αποκτήσει κάποτε από τη Ρώμη. Έσπευσαν λοιπόν να αναφέρουν το γεγονός στον αυτοκράτορα και εκείνος έστειλε αμέσως αξιωματούχους του στο μοναστήρι.

Οι απεσταλμένοι απείλησαν τον όσιο και απαιτούσαν να παραδώσει την ιερή εικόνα του Χριστού. Ο Νικήτας όμως αρνήθηκε σταθερά, χωρίς φόβο μπροστά στις απειλές της εξουσίας. Τότε εκείνοι αναζήτησαν με επιμονή και βρήκαν έναν μοναχό που τους φανέρωσε την κρυψώνα της εικόνας.

Μπήκαν λοιπόν στον ναό, πήραν την άγια εικόνα και τη βεβήλωσαν με τον πιο απαίσιο τρόπο. Η ψυχή του οσίου γέμισε από βαθιά θλίψη για την ασέβεια που είδαν τα μάτια του εκείνη τη φοβερή ώρα. Πριν φύγουν, οι απεσταλμένοι του αυτοκράτορα του απαγόρευσαν αυστηρά να βγει από εκείνο το μοναστήρι για οποιονδήποτε λόγο.

Ο όσιος έμεινε λοιπόν φυλακισμένος μέσα στο ίδιο του το ασκητήριο, υπομένοντας τον πόνο της ύβρεως κατά της εικόνας του Χριστού. Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο νέος εικονομάχος αυτοκράτορας Θεόφιλος, η δοκιμασία του οσίου πήρε ακόμη πιο σκληρή μορφή. Στάλθηκε στο μοναστήρι ένας αυλικός με το όνομα Θεοδόσιος, για να ζητήσει επίσημα την υποταγή του στην αίρεση.

Μπροστά σε όλους τους συναγμένους, ο απεσταλμένος απαίτησε από τον Νικήτα να αναγνωρίσει τον εικονομάχο πατριάρχη Αντώνιο και να αρνηθεί την τιμή προς τις άγιες εικόνες. Ο όσιος όμως απάντησε χωρίς δισταγμό ότι ποτέ δεν θα πάψει να προσκυνά την εικόνα του Χριστού και Θεού του. Τον Αντώνιο, πρόσθεσε με παρρησία, δεν θα τον ονομάσει πατριάρχη, αλλά μοιχό και παραβάτη της αληθινής πίστεως.

Αμέσως μετά την ομολογία αυτή τον έδιωξαν με βία από το μοναστήρι, χωρίς οίκτο και χωρίς σεβασμό. Ο όσιος ευχαρίστησε τον Θεό για την τιμή που του δόθηκε να πάθει για την αλήθεια του Χριστού. Πήρε μαζί του τρεις αδελφούς και κατέφυγε σε άλλη μονή, όπου πέρασε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και τις ημέρες ως την Πεντηκοστή.

Έπειτα αναγκάστηκε να φύγει και από εκεί, συνεχίζοντας την οδυνηρή πορεία της εξορίας του. Μετά από πολλές περιπλανήσεις και κακουχίες, ο όσιος Νικήτας βρήκε τελικά ησυχία σε ένα παραθαλάσσιο μοναστήρι σε άγνωστη γωνιά της αυτοκρατορίας. Εκεί συνέχισε την ασκητική του πάλη με προσευχή, νηστεία και αδιάλειπτη μνήμη του ονόματος του Χριστού.

Παρά τα γηρατειά και τις ταλαιπωρίες, η ψυχή του παρέμενε νεανική στον πόθο της θεογνωσίας και ακλόνητη στην ομολογία της αλήθειας. Πολλοί έρχονταν να τον συμβουλευτούν και να λάβουν την ευλογία του, αναγνωρίζοντας μέσα του τη χάρη του Θεού. Ο Κύριος τον αξίωσε να επιτελέσει πολυάριθμα θαύματα, τόσο όσο ζούσε όσο και μετά την κοίμησή του.

Η φήμη της αγιότητάς του απλώθηκε σε όλη την περιοχή και δόξαζε το όνομα της Ορθόδοξης πίστης. Παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο σε ηλικία εβδομήντα έξι ετών, γύρω στα οκτακόσια τριάντα οκτώ μετά Χριστόν. Πέρασε από πατρίκιος της αυτοκρατορικής αυλής σε ταπεινό εξόριστο μοναχό για χάρη της εικόνας του Χριστού.

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις δεκατρείς Οκτωβρίου ως ομολογητή της ορθής πίστεως. Ο βίος του διδάσκει σιωπηλά πως οι αληθινές δόξες δεν βρίσκονται στα παλάτια, αλλά στην πιστή ομολογία του Χριστού.