Shën Stefanos i Verbëri i Serbisë

Me urdhër të sulltanit ai u verbua padrejtësisht në oborrin e Andrianoupolis së bashku me vëllain e tij Gregorin. Pavarësisht verbërisë së tij, ai më vonë u ngjit në fronin e Serbisë dhe u bë dhëndër i legjendarit Gjergji Skenderbeu të Shqipërisë. Shën Stefan Brankoviç jetoi në shekullin e pesëmbëdhjetë dhe ishte i biri i Despot Gjergjit dhe mbretëreshës Irene të Serbisë. Që në moshë të re ai u gjend së bashku me motrën e tij Marën në oborrin e Sulltan Muratit të Dytë, ku jetoi vite të vështira dhe të rrezikshme. Aty, për një akuzë që iu ngarkua pa faj, sulltani urdhëroi t'i nxirrnin sytë bashkë me vëllain e tij Gregorin. Stefani i ri ishte krejtësisht i pafajshëm dhe e përballoi këtë sprovë të tmerrshme me guxim dhe durim të rrallë. Ai kurrë nuk u ankua dhe nuk kërkoi hakmarrje, por ia dorëzoi të gjithë barrën e vuajtjes Zotit. Verbëria e tij nuk e shkatërroi atë mendërisht, përkundrazi e maturoi shpirtërisht dhe e përgatiti për atë që do të vinte. Zoti nuk e braktisi shërbëtorin e tij, por e mbrojti në aventurat e tij dhe i dha një dritë të brendshme, shumë më të lartë se ajo që e privuan armiqtë e tij. Në vitin 1458 ai mori hegjemoninë e Serbisë, por shumë shpejt rrethanat e detyruan të linte vendlindjen dhe të strehohej në Shqipëri. Atje ai u prit nga sundimtari Gjergji Skenderbeis, i cili jo vetëm e priti si të huaj, por e përqafoi si personin e tij dhe një anëtar të familjes së tij. Në këtë atmosferë të ngrohtë ai takoi Shën Anxhelinën, vajzën e Gjergjit, një vajzë plot devotshmëri dhe virtyt. Dy të rinjtë e kanë dashur shumë njëri-tjetrin dhe dashurinë e tyre e kanë bekuar prindërit e vajzës. Me gëzimin dhe pëlqimin e familjes, dasma e tyre u bë në kishë, sipas traditës orthodhokse. Pas disa vitesh Zoti i dha çiftit të bekuar dy djem, Gjergjin dhe Joaniin, të cilët u bënë ngushëllimi i babait të verbër. Shën Stefani, megjithëse nuk shihte me sytë e trupit, jetoi në paqen e një familjeje që nderonte Krishtin. Jeta e tij familjare në Shqipëri ka qenë një strehë e vërtetë paqeje, pas kaq shumë stuhive dhe kaq shumë traumave të jetës së tij të mëparshme. Kur fëmijët u rritën, qetësia e familjes u prish papritur nga pushtimi i ri turk i Shqipërisë. Turqit u vërsulën me egërsi dhe filluan të masakrojnë burra, gra dhe madje edhe fëmijë të pafajshëm nëpër qytete dhe fshatra. Shën Stefani u detyrua edhe një herë të bëhej refugjat dhe mori familjen e tij duke kërkuar një strehë të sigurt në Itali. Ai jetoi atje vitet e fundit të jetës së tij si i mërguar, larg atdheut të tij të dashur dhe ra në gjumë në Zotin në vitin 1468. Eshtrat e tij mortore u transportuan më vonë në Serbi dhe u varrosën në Manastirin e Krusendolit në malin Fruska Gora. Ky manastir u themelua nga vetë djali i tij Gjergji, i cili më vonë u bë murg me emrin Maksimos. Pas tetë vjetësh, ata hapën varrin e Shën Stefanit dhe panë një shenjë të mrekullueshme. Relikti i tij u gjet plotësisht i pakorruptueshëm dhe që lëshonte një aromë qiellore, e cila i mbushi besimtarët me rrëmbim. Në varrin e tij filluan të ndodhin shumë mrekulli të mëdha, të cilat forcuan besimin e popullit ortodoks. Kujtimi i Shën Stefanit përkujtohet sërish më dhjetë dhjetor së bashku me gruan e tij Shën Anxhelinën dhe djalin e tyre Shën Joaniin. Joanii u martua, por nuk pati djem dhe vdiq në moshë të re, në një mijë e pesëqind e tre vjet. Përpara relikes së tij të shenjtë, Zoti zbuloi shumë mrekulli, të cilat dëshmonin për shenjtërinë e tij dhe hirin që e mbuloi atë. Shën Anxhelina mbeti pas dhe përjetoi mundimin e rëndë të një nëne që humbet si burrin ashtu edhe fëmijët. Në dhimbjen e saj ajo nuk u përkul, por iu drejtua me gjithë zemër Zotit, duke menduar mbi të gjitha për shpëtimin e shpirtit të saj. Kështu ajo vendosi të linte botën dhe të hynte në një manastir, ku iu përkushtua lutjes dhe ushtrimeve. Atje ajo fjeti në paqe dhe trupi i saj i ndershëm u varros në të njëjtin varr me fëmijët e saj, brenda manastirit të Krusendolit. Kështu e gjithë familja e Shën Stefanit u ribashkua në lavdinë e Mbretërisë së Zotit, duke u prehur pranë babait dhe burrit.