Ο Ερημίτης της Θηβαΐδας και το Σημείο του Σταυρού

Εξήντα ολόκληρα χρόνια ο όσιος Δωρόθεος έμεινε μέσα σε μία και μόνη σπηλιά, κοντά στην Αλεξάνδρεια. Κάτω από τον καυτό μεσημεριανό ήλιο μάζευε πέτρες στην ακρογιαλιά και έχτιζε κελιά για όσους ερημίτες δεν μπορούσαν να τα φτιάξουν μόνοι τους. Καταγόταν από την περιοχή της Θηβαΐδας στην Αίγυπτο και ασκήτευσε στην έρημο της Σκήτης, στη δυτική όχθη του Νείλου ποταμού.

Ο Παλλάδιος, ο επίσκοπος Ελενουπόλεως, υπήρξε στα νιάτα του μαθητής του και αυτόπτης μάρτυρας των ασκητικών του αγώνων. Ο ίδιος διέσωσε πολύτιμες αναμνήσεις από τη ζωή του γέροντα μέσα στο γνωστό του έργο, τη Λαυσαϊκή Ιστορία. Ο τόπος όπου ζούσε ο όσιος ονομαζόταν Κελιά των αναχωρητών και ήταν φημισμένος για τους αυστηρούς ασκητές του.

Εκεί, μέσα στη σκληρή ερημιά, ο Δωρόθεος έδωσε όλη του τη ζωή στον Θεό και στην προσευχή. Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία μας στις δεκαέξι Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο. Παρότι έζησε τον τέταρτο αιώνα μετά Χριστόν, η μορφή του παραμένει ζωντανή μέσα στην ορθόδοξη παράδοση της ερήμου.

Η καθημερινότητα του οσίου ήταν αυστηρή πέρα από κάθε ανθρώπινο μέτρο και αντοχή. Κάθε μέρα, μέσα στον φοβερό μεσημεριανό καύσωνα, περπατούσε ώρες ολόκληρες κοντά στη θάλασσα και συγκέντρωνε πέτρες. Με αυτές έχτιζε μικρά κελιά και τα χάριζε σε άλλους ερημίτες που δεν είχαν δύναμη να τα φτιάξουν.

Κάποτε ο νεαρός Παλλάδιος τον ρώτησε με απορία και πόνο για τους κόπους του. Του είπε γιατί σε τόσο μεγάλη ηλικία βασανίζει το σώμα του μέσα σε αυτή την αφόρητη ζέστη. Ο γέροντας απάντησε με απλότητα πως το βασανίζει για να μην τον βασανίζει εκείνο τον ίδιο.

Η τροφή του ήταν λιτή και πενιχρή, μόνο ξερό ψωμί και λίγα χόρτα της ερήμου. Έτρωγε μία φορά την ημέρα και έπινε με μέτρο λίγο νερό για να συντηρηθεί. Ποτέ κανείς δεν τον είδε να ξαπλώνει σε ψάθα ούτε να παραδίδεται στον ύπνο.

Τις νύχτες καθόταν και έπλεκε καλάθια από κλαδιά φοινικιάς και τα πουλούσε. Με τα λίγα έσοδα αγόραζε όσα του χρειάζονταν για να συνεχίσει την ασκητική του πορεία. Ο Παλλάδιος αναρωτήθηκε αν ο γέροντας ζούσε έτσι αυστηρά μόνο όταν εκείνος βρισκόταν κοντά του.

Ρώτησε λοιπόν παλαιότερους μαθητές του οσίου για να μάθει την αλήθεια για όλη του τη ζωή. Εκείνοι του διηγήθηκαν πως ο Δωρόθεος ζούσε έτσι από την παιδική του ηλικία και ποτέ δεν παραδινόταν στον ύπνο. Μόνο κάποιες στιγμές, την ώρα που εργαζόταν ή έτρωγε, έκλεινε λίγο τα μάτια από την κούραση του σώματος.

Πολλές φορές μάλιστα έπεφτε το ψωμί από τα χείλη του, καθώς τον νικούσε ο ύπνος την ώρα του γεύματος. Κάποτε οι μαθητές τον παρακάλεσαν να ξαπλώσει λίγο σε μια ψάθα και να ξεκουραστεί έστω και ελάχιστα. Εκείνος τους κοίταξε με συμπόνια και τους είπε μια φράση που έμεινε στην ιστορία της ερήμου.

Αν καταφέρετε κάποτε να πείσετε έναν άγγελο να κοιμηθεί, τότε θα πείσετε και εμένα. Με αυτά τα λόγια φανέρωσε πως ο πόθος του ήταν να μιμηθεί την αγρυπνία των αγγέλων του ουρανού. Έτσι, χωρίς ύπνο και χωρίς ανάπαυση, συνέχιζε νύχτα και μέρα την προσευχή και την εργασία του.

Μια ημέρα, γύρω στην ένατη ώρα, ο όσιος έστειλε τον Παλλάδιο στο πηγάδι να φέρει λίγο νερό για το λιτό τους γεύμα. Όταν ο μαθητής έσκυψε για να αντλήσει νερό, είδε μέσα στο πηγάδι μια φαρμακερή ασπίδα και τρόμαξε πολύ. Επέστρεψε τρέχοντας στον γέροντα χωρίς νερό και του φώναξε πως χάθηκαν, γιατί φίδι κρυβόταν στο νερό.

Ο όσιος χαμογέλασε ελαφρά, κούνησε το κεφάλι του και του απάντησε με βαθιά πνευματική σοφία. Αν ο διάβολος ήθελε να ρίξει σε όλα τα πηγάδια και τις πηγές οχιές και ασπίδες και άλλα φαρμακερά ερπετά, εσύ ποτέ δεν θα έπινες νερό. Τότε θα πέθαινες από τη δίψα μέσα σε αυτή την έρημο.

Σηκώθηκε λοιπόν ο ίδιος ο γέροντας και πήγε με σταθερό βήμα προς το πηγάδι. Άντλησε νερό μέσα στο δοχείο και το σφράγισε με το σημείο του τιμίου σταυρού. Ήπιε από αυτό με εμπιστοσύνη στον Κύριο και είπε τα αξέχαστα λόγια.

Όπου υπάρχει ο σταυρός, εκεί η δαιμονική δύναμη δεν μπορεί ποτέ να βλάψει τον άνθρωπο. Ο όσιος Δωρόθεος εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύ γήρας μέσα στην αγαπημένη του έρημο.