Ο Νεομάρτυρας Ιωάννης ο Κρητικός

Σε ένα πανηγύρι για τον Τίμιο Πρόδρομο, έξω από τη Νέα Έφεσο, μια απρόσμενη συμπλοκή με τους ανθρώπους του αγά άλλαξε για πάντα τη ζωή ενός νεαρού γεωργού από τα Σφακιά. Λίγες μέρες αργότερα, μέσα από τη φυλακή και τις πιέσεις των Τούρκων, ο Ιωάννης δήλωνε με σταθερότητα πως δεν αλλάζει ούτε την πίστη ούτε το όνομά του. Καταγόταν από τα Σφακιά της Κρήτης και δούλευε τη γη στη Νέα Έφεσο, το σημερινό Κουσάντασι της Μικράς Ασίας.

Ήταν νέος στην ηλικία, αρραβωνιασμένος, και ζούσε ήσυχα ανάμεσα στους ομοεθνείς του πρόσφυγες και εργάτες. Στις είκοσι εννέα Αυγούστου του χίλια οκτακόσια έντεκα, ο νεαρός Κρητικός βρέθηκε με δύο συμπατριώτες του σε λαϊκό πανηγύρι για τη μνήμη του Προδρόμου. Διασκέδαζαν με χαρά και αθώα διάθεση, όπως κάθε ορθόδοξος που τιμούσε τη γιορτή του τόπου του.

Εκείνη τη στιγμή κανείς δεν φανταζόταν πως η ημέρα αυτή θα οδηγούσε τον έναν από αυτούς στο μαρτύριο. Η ζωή του Ιωάννη επρόκειτο να αλλάξει ριζικά μέσα σε λίγες μόνο ώρες. Στη μέση της γιορτής έφτασαν απεσταλμένοι του αγά και απαίτησαν από τους Κρητικούς τον κεφαλικό φόρο που επέβαλλαν οι Οθωμανοί.

Οι δύο επισκέπτες αρνήθηκαν να πληρώσουν, καθώς θεωρούσαν την απαίτηση άδικη και προσβλητική για την ίδια την παρουσία τους. Από τα λόγια πέρασαν γρήγορα στα έργα και ξέσπασε σκληρή συμπλοκή ανάμεσα στους Σφακιανούς και στους ανθρώπους του αγά. Στη σύγκρουση οι Τούρκοι άρπαξαν το όπλο ενός Κρητικού, όμως εκείνος κατάφερε να το πάρει αμέσως πίσω.

Μέσα στη σύγχυση που ακολούθησε σκοτώθηκε ένας από τους ανθρώπους του αγά και άλλοι τραυματίστηκαν με μαχαιριές. Ο Ιωάννης δεν είχε λάβει μέρος στη σύρραξη και επέστρεψε ήσυχος στο χωράφι του, πιστεύοντας πως δεν τον αφορούσε. Ο αδελφός όμως του σκοτωμένου Τούρκου ζητούσε με κάθε τρόπο εκδίκηση για τον θάνατό του.

Γνώριζε πως ο νεαρός Κρητικός βρισκόταν εκεί την ώρα του φονικού και τον κατήγγειλε στις αρχές. Έτσι ο αθώος γεωργός συνελήφθη, ρίχτηκε στη φυλακή και δοκίμασε σκληρά βασανιστήρια, χωρίς να του επιτρέπουν καμιά επίσκεψη από δικούς του. Έμεινε κλεισμένος στη φυλακή για δεκαέξι ολόκληρες ημέρες, χωρίς τροφή και χωρίς καμία ανθρώπινη παρηγοριά από τους Χριστιανούς.

Οι Τούρκοι τον πίεζαν συνεχώς να αρνηθεί την πίστη του και να γίνει μουσουλμάνος, υποσχόμενοι πως έτσι θα γλίτωνε τη ζωή του. Εκείνος όμως απαντούσε με σταθερότητα πως γεννήθηκε Χριστιανός Ορθόδοξος και Χριστιανός Ορθόδοξος θέλει να πεθάνει. Έλεγε ακόμη πως ονομάζεται Ιωάννης και δεν αλλάζει ούτε την πίστη του ούτε το όνομά του, ό,τι κι αν συμβεί.

Επειδή ήταν νέος και όμορφος, η κόρη του κατή έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το πρόσωπό του και επέμενε να τον δει δικό της. Του υπόσχονταν γάμο με την κοπέλα, πλούτη και τιμητική θέση μέσα στην ισχυρή οικογένεια του κατή. Ούτε αυτές οι επίγειες προτάσεις στάθηκαν ικανές να κλονίσουν την καρδιά του νεαρού Κρητικού.

Καμιά υπόσχεση κοσμικής δόξας δεν μπόρεσε να τον κάνει να αρνηθεί τον Χριστό και την πατρώα πίστη του. Έμεινε ακλόνητος, στηριγμένος μόνο στη χάρη του Θεού και στην προστασία της Παναγίας. Στο τέλος οι Αγαρηνοί κουράστηκαν από τις άκαρπες προσπάθειες και αποφάσισαν να τον καταδικάσουν σε θάνατο διά απαγχονισμού.

Καθώς τον οδηγούσαν στον τόπο της εκτέλεσης, ο μάρτυρας επαναλάμβανε διαρκώς την ικεσία προς την Υπεραγία Θεοτόκο να τον ενισχύσει. Ζητούσε επίσης συγχώρεση από όλους τους Χριστιανούς που συναντούσε στο δρόμο, πριν παραδώσει την ψυχή του στον Κύριο. Το άγιο τέλος του ήρθε στις δεκαπέντε Σεπτεμβρίου του χίλια οκτακόσια έντεκα, όταν δέχθηκε τον άφθαρτο στέφανο του μαρτυρίου.

Εκείνη τη νύχτα το σώμα του νεομάρτυρα έλαμψε με ένα παράξενο και φωτεινό φως, που μαρτυρούσε την αγιότητά του. Έπειτα από τρεις ημέρες δόθηκε επιτέλους άδεια στους Χριστιανούς να ενταφιάσουν με ευλάβεια τα ιερά λείψανά του. Έλαβαν με σεβασμό το τίμιο σώμα και το έθαψαν στην αυλή του ναού του Αγίου Γεωργίου, στη Νέα Έφεσο.

Το μαρτύριό του συνέγραψε ο σοφός διδάσκαλος Αθανάσιος ο Πάριος, ενώ την ιερή ακολουθία του ποίησε ο μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης. Έτσι η Εκκλησία διατηρεί ζωντανή τη μνήμη ενός ταπεινού νέου που νίκησε τον κόσμο με την πίστη του.