Ο Άγιος Βησσαρίων και τα γεφύρια της Θεσσαλίας

Στα δύσκολα χρόνια μετά την άλωση, ένας ιεράρχης από την Πόρτα Παναγιά των Τρικάλων έχτισε γεφύρια που ενώνουν ακόμη και σήμερα τη Θεσσαλία με την Ήπειρο και τα Ιωάννινα. Ο Άγιος Βησσαρίων ταξίδεψε ως τα Βαλκάνια, την Ουγγαρία και την Τσεχοσλοβακία, για να βρει χρήματα και να στηρίξει τους φτωχούς της επαρχίας του. Γεννήθηκε το χίλια τετρακόσια ενενήντα μετά Χριστόν σε ένα χωριό γεμάτο θεοσέβεια, μέσα σε οικογένεια που τον πότισε με την αγάπη της πίστης και του Γένους.

Από μικρός ξεχώριζε για τη σύνεσή του, την αγνότητα της ψυχής του και την ταπεινοφροσύνη που τον συνόδευε σε κάθε του βήμα. Δέκα μόλις χρονών έγινε υποτακτικός κοντά στον μητροπολίτη Λαρίσης Μάρκο, ο οποίος γρήγορα αναγνώρισε τα χαρίσματά του. Ο γέροντας τον χειροτόνησε διάκονο και έπειτα πρεσβύτερο, ενώ ο νεαρός μοναχός έδειχνε υπακοή και αφοσίωση σε κάθε εντολή του.

Μέσα από την υπακοή απέκτησε την ταπείνωση, που είναι η μητέρα όλων των αρετών, και ανέβηκε με ασφάλεια όλες τις βαθμίδες της εκκλησιαστικής ιεραρχίας. Δεν παρασύρθηκε ποτέ από τη δόξα ούτε επιδίωξε αξιώματα, αλλά ακολούθησε με υπομονή τον δρόμο που του υπέδειξε ο πνευματικός του πατέρας. Σε ηλικία είκοσι επτά ετών εκλέχθηκε επίσκοπος Ελασσώνος, αλλά οι κάτοικοι δεν θέλησαν να τον δεχθούν στη θέση αυτή.

Από τη μία ο φθόνος του πονηρού, από την άλλη η αντίδραση του ποιμνίου να εξαρτάται από τον Λαρίσης, τον ανάγκασαν να φύγει χωρίς να δείξει την παραμικρή πικρία. Ο Άγιος δέχθηκε αυτή την απόρριψη ως ευκαιρία για περισσότερη ησυχία και επέστρεψε κοντά στον πνευματικό του πατέρα. Εκεί αφοσιώθηκε στην προσευχή και στη θεραπεία ψυχών και σωμάτων των κατοίκων της Λαρίσης.

Τέσσερα χρόνια αργότερα ανέλαβε τη διοίκηση της επισκοπής Σταγών, όμως ξανασυνάντησε παρόμοιες δοκιμασίες και υπέφερε από τη συμπεριφορά κάποιου ονόματι Δομέτη. Όταν εκοιμήθη ο γέροντας Μάρκος, ανέβηκε στον θρόνο της Μητροπόλεως Λαρίσης τον Μάρτιο του χιλίων πεντακοσίων είκοσι επτά μετά Χριστόν. Για ένα διάστημα κράτησε παράλληλα και την επισκοπή Σταγών ως τοποτηρητής, ώσπου να βρεθεί κατάλληλος διάδοχος.

Σε όλα τα χρόνια της διακονίας του υπέμεινε με θαυμαστή ανεξικακία συκοφαντίες και σκληρές δοκιμασίες, λάμποντας μέσα από αυτές σαν χρυσάφι μέσα στο χωνευτήρι. Ως ιεράρχης ο Βησσαρίων ανέπτυξε σπουδαίο ποιμαντικό, κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο, που τον ανέδειξε σε μεγάλη μορφή του Γένους. Εξαγόρασε και ελευθέρωσε πολλούς αιχμαλώτους από τα χέρια των κατακτητών, ενώ φρόντιζε με τρυφερότητα τους φτωχούς, τους γυμνούς και τους πεινασμένους της επαρχίας του.

Με δική του επίβλεψη και πρωτοβουλία χρηματοδότησε δρόμους, εκκλησίες και κυρίως γεφύρια, σε μια εποχή που τέτοια έργα φάνταζαν σχεδόν αδύνατα. Ενέπνευσε τη γέφυρα του Πορταϊκού ποταμού στη γενέτειρά του, καθώς και τη γέφυρα της Σαρακίνας στην περιοχή της Καλαμπάκας. Φρόντισε επίσης για το πέρασμα του Πηνειού, που ενώνει την πεδινή με την ορεινή Θεσσαλία, και έχτισε τη φημισμένη γέφυρα του Κοράκου στον Αχελώο.

Το πρώτο γιοφύρι της Πλάκας, που ενώνει τα Τζουμέρκα με την Άρτα και τα Γιάννενα, οφείλεται επίσης στη δική του έμπνευση και επιμονή. Για την εξοικονόμηση των αναγκαίων χρημάτων δεν δίστασε να ξεκινήσει μακρινά και επικίνδυνα ταξίδια, φτάνοντας ως τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Σε κάθε βήμα του φαινόταν η αγάπη του για τον λαό και η μέριμνά του για τη ζωή των απλών ανθρώπων.

Για τη γαλήνη της ψυχής του έχτισε στον Κόζιακα τη μονή του Σωτήρος των Μεγάλων Πυλών, γνωστή ως μονή του Δουσίκου, πάνω στα ερείπια παλαιότερου ομώνυμου μοναστηριού. Το έργο ολοκληρώθηκε μέσα σε λίγα χρόνια, ενώ αργότερα ο ανιψιός του Νεόφυτος, νέος μητροπολίτης Λαρίσης, ξαναέχτισε τη μονή από τα θεμέλια. Ο δεξιοτέχνης ζωγράφος Τζιόρτζης ιστόρησε το καθολικό, που διατηρείται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση και αποτελεί κόσμημα της Ορθοδοξίας.

Ο Άγιος έγραψε τρεις διαθήκες και καθιέρωσε το άβατο της μονής για τις γυναίκες, παράδοση που τηρείται μέχρι τις ημέρες μας με μεγάλη ευλάβεια. Στις δεκαπέντε Σεπτεμβρίου του χιλίων πεντακοσίων σαράντα μετά Χριστόν, ημέρα Δευτέρα, παρέδωσε την αγία ψυχή του στα χέρια του Θεού. Από εκείνη την ώρα οι πιστοί τον ύμνησαν ως άγιο και θαυματουργό, και η χάρη του απλώθηκε σε όλη τη Θεσσαλία.

Θεραπεύει τη δυσεντερία, την ευλογιά, την οστρακιά και κυρίως τη φοβερή πανούκλα, ενώ σώζει και αρρώστιες ζώων. Διώχνει τις ακρίδες, καταπαύει τις τρικυμίες της θάλασσας και ευλογεί τη γη να καρποφορεί πλούσια. Η ευωδιαστή τιμία κάρα του φυλάσσεται μέχρι σήμερα στην ιστορική μονή του Δουσίκου, σκορπίζοντας ευλογία σε όσους την προσκυνούν με πίστη.

Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις δεκαπέντε Σεπτεμβρίου με ξεχωριστή λαμπρότητα στο μοναστήρι του, στην Πύλη και στην Καλαμπάκα. Στα Τρίκαλα η τιμία κάρα του λιτανεύεται πανηγυρικά την Κυριακή της Σαμαρείτιδος, σε μια γιορτή που συγκεντρώνει χιλιάδες προσκυνητές από κάθε γωνιά της Ελλάδας. Τα πρώτα υμνογραφικά και συναξαριογραφικά κείμενα για τον Άγιο γράφτηκαν πολύ νωρίς από τον λόγιο μοναχό Παχώμιο Ρουσάνο.

Έτσι η μορφή του πέρασε γρήγορα στη συνείδηση του πιστού λαού και στις λατρευτικές ακολουθίες της Εκκλησίας. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, υπήρξε και άλλος Βησσαρίων αρχιεπίσκοπος Λαρίσης που έζησε πριν από τον συγκεκριμένο άγιο. Ωστόσο ο γεφυροποιός ιεράρχης του Δουσίκου είναι εκείνος που έμεινε ζωντανός στη λαϊκή ευλάβεια και στην εκκλησιαστική παράδοση.

Η ζωή του δείχνει πως ο αληθινός ποιμένας δεν φροντίζει μόνο τις ψυχές, αλλά κουράζεται και για τις καθημερινές ανάγκες του λαού του. Τα γεφύρια του στέκουν ακόμη μάρτυρες της αγάπης, της υπομονής και της ακάματης διακονίας του στο ποίμνιο της Θεσσαλίας.