Oshënar Theoktistos dhe miqësia vëllazërore me Euthimin e Madh

Dy asketë jetuan si një shpirt në dy trupa, në shkretëtirën e Judesë, afër Jeruzalemit. Një shpellë që ishte një strofkë bishash të egra u shndërrua në një tempull të Zotit me lutjet dhe himnet e tyre. Oshënar Theoktistos, qysh në moshë shumë të vogël, la prindërit dhe atdheun e tij për të arritur në Tokën e Shenjtë. Ai donte t'ia kushtonte të gjithë qenien e tij Zotit, pa asnjë rezervë apo hezitim. Sapo adhuroi në Kishën e Ngjalljes dhe nderoi Kryqin e Shenjtë, ai kërkoi menjëherë një vend ushtrimi shpirtëror dhe qetësi. Ai iku në Lavrën e Faranit, gjashtë milje jashtë qytetit të shenjtë të Jeruzalemit. Atje ai u mbyll në një qeli të ngushtë dhe filloi një luftë të vështirë kundër pasioneve dhe demonëve. Në të njëjtën kohë, një asket i ri nga Armenia erdhi në Lavra, Euthymios i Madh i mëvonshëm. Dy të rinjtë njohën menjëherë tek njëri-tjetri të njëjtën etje për Zotin. Ata u bënë miq në Zotin dhe i bashkuan zemrat e tyre në një udhëtim të përbashkët shpirtëror. Ata kishin një mendje, një vullnet dhe një mënyrë jetese. Çdo vit, sapo mbaronte festa e Epifanisë, të dy miqtë merrnin rrugën drejt shkretëtirës së Kutilës. Ata lanë pas çdo shoqërim njerëzor dhe kërkuan vetëm bashkësinë me Zotin përmes lutjes së pastër. Ata qëndruan atje deri të Dielën e Palmës, duke ushqyer shpirtrat e tyre me doktrinën e Perëndisë. Në të njëjtën kohë ata e munduan trupin me agjërim, vigjilje, vapë dhe etje të shkretëtirës. Në vitin e pestë të jetës së tyre të përbashkët asketike, gjatë Kreshmës së Madhe, ata u çuan për mrekulli në një shpellë të madhe. Kjo shpellë ndodhej në majë të një shkëmbi të thepisur në shkretëtirën e egër të Judesë. Të dy asketët u gëzuan pa masë, sepse e kuptuan se vetë Zoti ua kishte përgatitur këtë vend. Ata vendosën të qëndrojnë atje përgjithmonë, larg çdo shqetësimi dhe kujdesi njerëzor. Ata ushqeheshin ekskluzivisht me barërat e egra që rriteshin rreth tyre. Dikur shpella ishte një strofull kafshësh të egra, por lutjet dhe himnet e tyre e ndryshuan atë krejtësisht. Pak nga pak ai u shndërrua në një tempull të vërtetë të Zotit të gjallë, me bukuri dhe hir qiellor. Shenjtëria e dy asketëve nuk mund të qëndronte e fshehur për një kohë të gjatë në zorrët e shkretëtirës. Së shpejti, barinjtë nga Betania zbuluan shpellën dhe përhapën famën e tyre shumë e gjerë. Kështu, shumë vëllezër filluan të vinin tek ata, duke kërkuar një jetë asketike nën drejtimin e tyre. Oshënar Euthymius e donte qetësinë më shumë se çdo gjë tjetër në botë. Prandaj të gjithë ata që erdhën për të mohuar botën, i dërgoi te të nderuari Theoktistus. Ai, i përsosur në bindje, ndoqi në çdo gjë këshillën e mikut dhe babait të tij në Krisht. Në këtë mënyrë, ai vend i izoluar u shndërrua gradualisht në një manastir të organizuar komunal. Vetë shpella tani shërbente si tempulli qendror i gjithë vëllazërisë. Theoktistos u bë abat dhe bari i vëllezërve, me maturi dhe dashuri atërore. Nga ana e tij, Euthymius u tërhoq edhe më thellë në shkretëtirë. Theoktistos i urtë i priti me dashuri të gjithë ata që ikën tek ai në manastir. Ai dëgjoi rrëfimin e tyre dhe shëroi plagët e shpirtit të tyre me ilaçet e duhura shpirtërore. Kështu ata kaluan shumë vite të një udhëtimi të përbashkët shpirtëror në shkretëtirën palestineze. Dy miqtë ruajtën dashurinë e madhe për njëri-tjetrin deri në fund. Euthymius përparoi në mënyrë të qëndrueshme në jetën e vetmitare, larg çdo pranie njerëzore. Theoktistos shkëlqeu në shoqërinë, jetën vëllazërore dhe të përbashkët me baballarët. Kur arriti në pleqëri, Oshënar Theoktistos u sëmur shumë. Euthymius i Madh, i cili atëherë kishte mbushur nëntëdhjetë vjeç, nxitoi drejt tij menjëherë. E vizitoi dhe u kujdes për të me butësi e përkushtim vëllazëror deri në fund. Theoktistos e zuri gjumi në paqe, pas një sëmundjeje të shkurtër, më 3 shtator të javës së katërqind e gjashtëdhjetë e shtatë. Në kortezhin e tij të eksodit u prezantuan të emocionuar dy figura të mëdha të Kishës së Jeruzalemit. Së pari, tashmë i madhi Megas Euthymios, miku dhe vëllai i pandarë i gjithë jetës së tij. Pranë tij është Anastasi, Patriarku i atëhershëm i Jeruzalemit, i cili kryesonte funeralin. Jeta e Theoktistos mbeti një shembull i miqësisë së vërtetë shpirtërore dhe bindjes së përulur ndaj Zotit. Kujtimi i tij nderohet edhe sot e kësaj dite nga e gjithë Kisha Orthodhokse me përkushtim të thellë.