Depozitimi i Brezit të Shenjtë të Virgjëreshës

Perandoresha Zoe, gruaja e Leonit të Urtit, u mundua nga një frymë e papastër dhe u shërua vetëm kur patriarku shtriu mbi të Brezin e Shenjtë të Hyjlindës. E njëjta relike e shenjtë, shekuj më vonë, udhëtoi nëpër beteja, lumenj dhe oferta mbretërore derisa gjeti shtëpinë e saj të fundit në malin Athos. Sipas traditës së lashtë kishtare, kur Hyjlindëse do të largohej nga bota, ajo u dha dy veshjet e saj dy grave të varfra dhe të devotshme që i shërbenin me përkushtim. Ata i ruajtën me nderim të madh reliket e shenjta dhe i përcollën brez pas brezi mes besimtarëve të Jeruzalemit. Shumë më vonë Galvius dhe Candidus i morën në vitet e perandorit Leo i Parë dhe i çuan në kryeqytet. Vetë Timia Zoni, e cila për arsye të panjohura kishte qenë në dioqezën e Zelonsit pranë Amasias së Helenepontit, u transferua në Kostandinopojë në vitet e Justiniianit. Më pas u depozitua me nderime në tempullin e Halkoprateisë, i cili ndodhej pranë kishës së madhe të Shën Sofisë. Atë ditë Kisha kremtoi hapjen e tempullit dhe në të njëjtën kohë dy reliket e çmuara që ruheshin aty, brezin e shenjtë dhe Krishtin e mitur. Shumë vite më vonë, rreth vitit tetëqind e tetëdhjetë e tetë, Perandoresha Zoe u sëmur rëndë nga një frymë e keqe që e mundonte rëndë. Nëpërmjet shpalljes hyjnore asaj iu zbulua se do të ishte mirë nëse mbi të vihej Brezi i Shenjtë i Hyjlindës. Perandori Leo iu lut menjëherë patriarkut të hapte kutinë e artë që përmbante reliktin e çmuar. Kur thyen vulën dhe hapën relikaren, e gjetën Rripin të paprekur dhe rrezatues, pa më të voglin shenjë konsumimi nga koha. Brenda kishte edhe një dokument që tregonte datën e transferimit të relikeve në Kostandinopojë. Zoe e përqafoi me rrëmbim të thellë objektin e shenjtë dhe patriarku e shtriu mbi të me kujdes. Menjëherë perandoresha u çlirua nga demoni dhe u shërua plotësisht nga sëmundja e saj e dhimbshme. Në shenjë mirënjohjeje më vonë ai e zbukuroi Brezin e Shenjtë me fije ari. Por aventura e relikes së shenjtë nuk mbaroi me kaq, pasi historia e saj kaloi nëpër luftëra dhe lëvizje të njëpasnjëshme. Shën Kostandini kishte bërë një kryq ari për ta shoqëruar në fushata, me një copë druri të shenjtë dhe lipsane martirësh. Brenda këtij kryqi të shenjtë u vendos edhe një pjesë e Brezit të Shenjtë të Virgjëreshës. Të gjithë perandorët bizantinë morën kryqin në fushata, e po ashtu edhe Isaku Engjëlli i Dytë kundër sundimtarit bullgar Asan. Kur perandori u mund, në panik një prift hodhi kryqin në lumë, në mënyrë që armiqtë të mos e përdhosnin. Pas disa ditësh bullgarët e zbuluan dhe kështu trashëgimia e çmuar kaloi në duart e Asanit. Sundimtarët bullgarë, duke imituar bizantinët, tani e merrnin me vete kryqin në çdo fushatë. Por në një betejë kundër serbëve, ushtria bullgare u mund nga sundimtari Llazar. Më vonë Shën Llazari i dhuroi manastirit të shenjtë të Vatopedit kryqin e artë dhe brezin e shenjtë. Në manastirin athonian të Vatopedit, relikti i shenjtë ruhet edhe sot e kësaj dite dhe kryen shumë mrekulli të mëdha për besimtarët. Etërit e manastirit ruajnë edhe një traditë për mënyrën se si Brezi i Shenjtë mbërriti në malin Athos. Sipas saj, Brezi iu kushtua manastirit nga perandori Joani Cantakuzenos i Gjashtë, i cili më vonë dha dorëheqjen nga posti i tij. Ai u bë murg me emrin Joasaf dhe kaloi pjesën tjetër të ditëve të tij si asket i përulur në Vatopaidi. Pas rënies së Kostandinopojës nga kryqtarët, pjesët e ndryshme të Brezit të Shenjtë u shpërndanë në Perëndim. Një pjesë, megjithatë, u shpëtua dhe më në fund mbërriti në manastirin e Agioritës si një bekim i çmuar i Hyjlindëses për besimtarët. Mrekullitë e bëra nga Brezi i Shenjtë janë të panumërta, dhe veçanërisht ai ndihmon gratë shterpë të lindin një fëmijë. Ata që i luten asaj me besim dhe nderim, marrin një copë të vogël fjongo të bekuar në relikare. Me këtë simbol të përulur të bekuar, shumë nëna mbanin në krahë fëmijën e tyre të shumëpritur.