Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του Ντον

Στη μάχη του Κουλίκοβο, ανάμεσα στους ποταμούς Ντον και Νεπριάντβα, οι Κοζάκοι του Ντον χάρισαν στον μεγάλο πρίγκιπα Δημήτριο μια θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου. Με τη χάρη της Παναγίας ο ρωσικός στρατός νίκησε τον φοβερό τατάρικο χάνο Μαμάη και η εικόνα πήρε το όνομα του ποταμού Ντον. Η εικόνα αυτή φιλοτεχνήθηκε από τον σπουδαίο αγιογράφο Θεοφάνη τον Έλληνα και βρισκόταν στις τάξεις των πολεμιστών την ημέρα της μεγάλης σύγκρουσης.

Οι Κοζάκοι τη μετέφεραν ως δώρο και ως πνευματικό στήριγμα στον βλαγκόπιστο πρίγκιπα Δημήτριο, που έμελλε να μείνει στην ιστορία ως Δημήτριος του Ντον. Μετά τη λαμπρή νίκη ο πρίγκιπας επέστρεψε στη Μόσχα και έφερε μαζί του την τίμια εικόνα ως σύμβολο της θεϊκής βοήθειας. Η εικόνα τοποθετήθηκε αρχικά στον καθεδρικό ναό της Κοιμήσεως μέσα στο Κρεμλίνο και αργότερα μεταφέρθηκε στον ναό του Ευαγγελισμού.

Σήμερα φυλάσσεται με μεγάλη τιμή στην κρατική πινακοθήκη Τρετιακόφ της Μόσχας και προσελκύει πλήθος προσκυνητών. Το προσωνύμιο Ντονσκάγια δόθηκε στην εικόνα σε ανάμνηση της θαυμαστής νίκης που οι Ρώσοι κέρδισαν στις όχθες του ποταμού. Η μνήμη της εορτάζεται κάθε χρόνο με μεγάλη λαμπρότητα στις δεκαεννέα Αυγούστου.

Η ιστορία της θαυματουργής εικόνας συνδέθηκε στενά με τη Μόσχα και τους κινδύνους που αντιμετώπισε από τις επιδρομές των Τατάρων. Στα χρόνια του ευσεβούς τσάρου Θεοδώρου του Ιωάννοβιτς η Κριμαϊκή Ορδή έκανε ξαφνική επιδρομή στα εδάφη του ρωσικού κράτους. Ο τατάρικος χάνος Μουράτ Γκιρέι, μαζί με τον αδελφό του Νουραντίν, έφτασε με πολυπληθή στρατό μέχρι τα πρόθυρα της πρωτεύουσας.

Οι εχθροί στρατοπέδευσαν στους λόφους Βορόμπιεβ και ετοιμάζονταν να εξαπολύσουν επίθεση εναντίον της πόλης. Ο ευσεβής τσάρος βγήκε αμέσως με τον στρατό του και έστησε τη δική του παράταξη στο μέρος όπου σήμερα υψώνεται η ομώνυμη μονή. Μαζί του πήρε στο στρατόπεδό του την τίμια εικόνα της Παναγίας, την ίδια που ευλόγησε άλλοτε τη μάχη του Κουλίκοβο.

Ταυτόχρονα έγινε μεγάλη λιτανεία γύρω από τη Μόσχα με την Ντονσκάγια εικόνα, ώστε η Θεοτόκος να σκεπάσει την πόλη από τους εχθρούς. Την ημέρα της μάχης η εικόνα βρισκόταν μέσα στο εκκλησάκι του στρατοπέδου, ανάμεσα στις γραμμές των στρατιωτών. Με τη μεσιτεία της Παναγίας οι Τάταροι τράπηκαν σε φυγή, αφήνοντας πίσω τη Μόσχα ελεύθερη και ασφαλή.

Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τη Θεοτόκο, ο τσάρος Θεόδωρος διέταξε να ανεγερθεί λίθινος ναός στο μέρος όπου είχε στηθεί το στρατόπεδο και η εικόνα. Έτσι, την επόμενη χρονιά, ιδρύθηκε η περίφημη μονή που πήρε το όνομα Ντονσκόι από τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Η τίμια εικόνα τοποθετήθηκε με ευλάβεια μέσα στον νεόδμητο ναό και έγινε προσκύνημα για χιλιάδες πιστούς της Ρωσίας.

Η εορτή της ορίστηκε στις δεκαεννέα Αυγούστου, ως αιώνια ανάμνηση της θαυμαστής νίκης και της προστασίας της Θεοτόκου. Από τότε η μονή έγινε ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά κέντρα της ρωσικής γης και τόπος μεγάλων εκκλησιαστικών εκδηλώσεων. Κατά την ημέρα της εορτής έρχεται στη μονή όλο το ιερατείο από τον μεγάλο καθεδρικό ναό της Μόσχας, κρατώντας τιμίους σταυρούς και άγιες εικόνες.

Τελείται πανηγυρική θεία λειτουργία και λιτανεία προς τιμήν της Παναγίας, με συμμετοχή πλήθους πιστών από κάθε γωνιά της χώρας. Σύμφωνα μάλιστα με αρχαία παράδοση, κάθε τέσσερα χρόνια ο Πατριάρχης Μόσχας και πάσης Ρωσίας τελεί στον μικρό καθεδρικό ναό της μονής την ιερή ακολουθία της καθαγιάσεως του Αγίου Μύρου. Έτσι η Ντονσκάγια εικόνα παραμένει αδιάκοπη πηγή ευλογίας και προστασίας.