Η Ιερά Εικόνα της Παναγίας της Σβένα

Ένας τυφλός πρίγκιπας ξαναβρήκε το φως του μπροστά σε μια εικόνα που βρέθηκε μόνη της πάνω σε μια βελανιδιά, δίπλα στον ποταμό Σβένα. Την ιερή αυτή εικόνα την είχε φιλοτεχνήσει με τα χέρια του ο όσιος Αλύπιος ο Σπηλαιώτης, ο μεγάλος αγιογράφος της Λαύρας του Κιέβου. Η εικόνα παρουσιάζει την Παναγία να κάθεται σε θρόνο και να κρατά στην αγκαλιά της τον Θείο Βρέφος Χριστό.

Στα δεξιά του θρόνου εικονίζεται ο όσιος Θεοδόσιος και στα αριστερά ο όσιος Αντώνιος, οι δύο μεγάλοι θεμελιωτές της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου. Η εικόνα τιμάται δύο φορές τον χρόνο, στις τρεις Μαΐου και στις δεκαεπτά Αυγούστου, ημέρες μνήμης των δύο αγίων που εικονίζονται κοντά στη Θεοτόκο. Για πολλά χρόνια φυλασσόταν στη Λαύρα του Κιέβου, όπου έγινε γνωστή για τα πολλά της θαύματα και τη χάρη που σκορπούσε στους προσκυνητές.

Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην ιερά μονή της Σβένα κοντά στο Μπριάνσκ, η οποία ήταν αφιερωμένη στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Εκεί η εικόνα συνέχισε να ευλογεί τους πιστούς και να φανερώνει πλήθος θαυμάτων στους ανθρώπους. Ο πρίγκιπας Ρωμανός του Τσερνίγκοβ, όσο βρισκόταν στο Μπριάνσκ, έχασε ξαφνικά το φως των ματιών του και έπεσε σε βαριά τύφλωση.

Όταν άκουσε για τα πολλά θαύματα της ιερής εικόνας που είχε ζωγραφίσει ο όσιος Αλύπιος, έστειλε αμέσως απεσταλμένο στη μονή της Σβένα. Παρακάλεσε τους πατέρες να του φέρουν την εικόνα της Παναγίας, για να προσευχηθεί μπροστά της και να βρει τη θεραπεία του. Η αγία εικόνα ξεκίνησε το ταξίδι της μαζί με έναν ιερέα, ο οποίος την μετέφερε πάνω στα νερά του ποταμού Ντεσνά.

Στη διάρκεια του πλου, το πλοιάριο πλεύρισε φυσιολογικά στη δεξιά όχθη του ποταμού Σβένα, όπου διανυκτέρευσαν. Το πρωί οι ταξιδιώτες ανέβηκαν ξανά στο πλοιάριο, για να προσκυνήσουν την εικόνα, αλλά εκείνη είχε εξαφανιστεί από τη θέση της. Τότε την αντίκρισαν θαυμαστά σε έναν λόφο απέναντι, ανάμεσα στα κλαδιά μιας μεγάλης βελανιδιάς.

Η είδηση έφτασε γρήγορα στον πρίγκιπα και τον οδήγησαν πεζοπορώντας μέχρι το σημείο όπου είχε φανερωθεί. Ο Ρωμανός προσευχήθηκε με δάκρυα και υποσχέθηκε να κτίσει μοναστήρι σε εκείνον τον λόφο. Ταυτόχρονα τάχθηκε να αφιερώσει όλη τη γη που θα μπορούσαν να αντικρίσουν τα μάτια του.

Καθώς ο πρίγκιπας προσευχόταν θερμά μπροστά στην εικόνα, σιγά σιγά άρχισε να βλέπει πάλι το φως της ημέρας. Πρώτα διέκρισε ένα μονοπάτι κάτω από τα πόδια του, έπειτα τα κοντινά αντικείμενα και τέλος ολόκληρη τη γύρω περιοχή. Από ευγνωμοσύνη ζήτησε να τελεστεί ιερά Παράκληση και έκτισε ξύλινο ναό στο όνομα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Η βελανιδιά, πάνω στην οποία είχε αναπαυθεί η αγία εικόνα, κόπηκε και τα ξύλα της χρησίμευσαν ως σανίδες για άλλες εικόνες. Τότε καθιερώθηκε και η ετήσια μνήμη της εικόνας της Σβένα στις τρεις Μαΐου, ως ανάμνηση του μεγάλου θαύματος. Από εκείνη τη στιγμή η εικόνα έγινε γνωστή σε ολόκληρη τη ρωσική γη για τις πολλές της ευεργεσίες.

Χάριζε το φως στους τυφλούς, ελευθέρωνε δαιμονισμένους από τους πονηρούς λογισμούς και προστάτευε τους πιστούς από κάθε επιδρομή εχθρών. Πλήθος προσκυνητών έφτανε στο μοναστήρι, αναζητώντας παρηγοριά, ίαση και ουράνια σκέπη από την Μητέρα του Θεού. Η φήμη της απλώθηκε σε ηγεμόνες, ιερείς, μοναχούς και απλούς ανθρώπους, που έβλεπαν στη Σβένα ένα ζωντανό σημάδι της θείας παρουσίας.

Έτσι το μοναστήρι έγινε πνευματικό κέντρο και τόπος συνεχούς προσευχής για την περιοχή γύρω από το Μπριάνσκ. Ένα από τα πιο μεγάλα θαύματα της ιερής εικόνας φανερώθηκε όταν το Μπριάνσκ απειλήθηκε από τα στρατεύματα του Ναπολέοντα. Οι κάτοικοι της πόλης, βλέποντας τον κίνδυνο να πλησιάζει, οργάνωσαν λιτανεία και έβγαλαν την Παναγία της Σβένα στους δρόμους τους.

Κρατώντας την εικόνα στα χέρια τους, ικέτευαν με δάκρυα την Υπέρμαχο Στρατηγό να σώσει την πόλη από τη γαλλική επιδρομή. Η προσευχή τους εισακούστηκε και ο εχθρικός στρατός πέρασε μακριά, χωρίς να αγγίξει καθόλου το Μπριάνσκ. Από τότε καθιερώθηκε κάθε χρόνο, στις δεκαεπτά Αυγούστου, ιερά λιτανεία σε ανάμνηση εκείνης της θαυμαστής σωτηρίας.

Η συνήθεια αυτή κράτησε γενιές ολόκληρες, ώσπου σταμάτησε με τη βίαιη ρωσική επανάσταση. Το μοναστήρι της Σβένα έκλεισε και όλα τα κτίρια κατεδαφίστηκαν με μανία από τους νέους εξουσιαστές. Καταστράφηκε ακόμη και ο μεγάλος καθεδρικός ναός της Κοιμήσεως, που ήταν στολίδι της περιοχής για αιώνες.

Κανείς δεν γνωρίζει τι θα είχε γίνει με την αρχαία θαυματουργή εικόνα, αν δεν την προστάτευε ένας πιστός άνθρωπος της τέχνης. Ο φημισμένος ιστορικός τέχνης Νικόλαος Πομεράντσεφ την έσωσε από βέβαιη καταστροφή και την μετέφερε κρυφά στη Μόσχα. Εκεί συντηρήθηκε με κόπο και τοποθετήθηκε στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα.