Ο γέροντας στρατιώτης που στάθηκε όρθιος μπροστά στον Ιουλιανό

Στα εκατόν δέκα του χρόνια, ένας στρατιώτης με εξήντα χρόνια υπηρεσίας στα ρωμαϊκά τάγματα στάθηκε όρθιος μπροστά στον Ιουλιανό τον Παραβάτη χωρίς ίχνος φόβου. Ήταν ο ίδιος που είχε δει με τα μάτια του τον Σταυρό να φωτίζει τον ουρανό δίπλα στον Μέγα Κωνσταντίνο, και τώρα ομολογούσε ξανά τον Χριστό μέσα στην Αντιόχεια. Ο Ευσίγνιος είχε γεννηθεί στην Αντιόχεια και υπηρέτησε πιστά τους αυτοκράτορες Διοκλητιανό, Μαξιμιανό, Κωνστάντιο τον Χλωρό, Μέγα Κωνσταντίνο και τους γιους του.

Υπήρξε σύντροφος του αγίου μάρτυρος Βασιλίσκου και κατέγραψε ο ίδιος τα μαρτύρια εκείνου την εποχή του Μαξιμιανού. Όταν αποκεφαλίστηκε ο άγιος Βασιλίσκος, ο Ευσίγνιος αξιώθηκε να δει μαζί του τον Σταυρό σχηματισμένο από αστέρια στον ουρανό. Οπλισμένος έκτοτε με τη δύναμη του Σταυρού, αγωνιζόταν με ανδρεία μέσα στις μάχες ενάντια σε κάθε αντίπαλο.

Συμπλήρωσε εξήντα ολόκληρα χρόνια στρατιωτικής θητείας και αποσύρθηκε επί Κωνσταντίου, του γιου του Μεγάλου Κωνσταντίνου, λόγω βαθιάς γεροντικής ηλικίας. Επέστρεψε τότε στην πατρίδα του την Αντιόχεια και αφιέρωσε όλη του τη ζωή στον Κύριο. Περνούσε τις ημέρες του με προσευχή, νηστεία και συνεχή παρουσία στους ναούς του Θεού.

Έτσι έφτασε ως τα χρόνια του Ιουλιανού του Παραβάτη, του διώκτη των χριστιανών και εραστή της παλιάς ειδωλολατρίας. Όταν ο ασεβής αυτός αυτοκράτορας έφθασε στην Αντιόχεια, η αφορμή για το μαρτύριο του Ευσιγνίου ήρθε από ένα τυχαίο περιστατικό στον δρόμο. Καθώς ο γέροντας πήγαινε προς την εκκλησία, συνάντησε δύο ειδωλολάτρες που μάλωναν έντονα μεταξύ τους για κάποια διαφορά.

Εκείνοι τον σταμάτησαν και του είπαν πως, ως παλαιός στρατιωτικός, γνώριζε τους νόμους και μπορούσε να τους κρίνει. Ο Ευσίγνιος εξέτασε με προσοχή την υπόθεσή τους και απέδωσε δίκαιη απόφαση σύμφωνα με την αλήθεια. Ο ένας δικαιώθηκε, ενώ ο άλλος έφυγε πικραμένος και αποφάσισε να εκδικηθεί τον γέροντα κριτή.

Έτρεξε αμέσως στον αυτοκράτορα και τον κατήγγειλε ως χριστιανό που τιμούσε φανερά τον Εσταυρωμένο. Ο Ιουλιανός διέταξε τότε να συλλάβουν τον γέροντα και να τον οδηγήσουν ενώπιόν του προς ανάκριση. Λέγεται μάλιστα ότι ο αυτοκράτορας τον δέχθηκε αρχικά με περιέργεια, βλέποντας με θαυμασμό έναν άνθρωπο εκατόν δέκα χρόνων να στέκεται όρθιος και ακμαίος.

Ο Ιουλιανός πρόσταξε να τον περιποιηθούν με τιμές, ελπίζοντας ίσως πως οι κολακείες θα λύγιζαν τον γέροντα στρατιώτη. Ο Ευσίγνιος όμως δεν δελεάστηκε καθόλου από τις φιλοφρονήσεις και τις προσφορές του αυτοκράτορα. Στάθηκε άφοβα μπροστά στον τύραννο και τον ήλεγξε ανοιχτά για την αποστασία του από τον αληθινό Θεό.

Του υπενθύμισε ότι δεν ακολούθησε το παράδειγμα του συγγενούς του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αλλά αρνήθηκε τον Χριστό και επέστρεψε στα είδωλα. Διηγήθηκε με τάξη πώς ο Μέγας Κωνσταντίνος είδε τον Σταυρό στον ουρανό και νίκησε με τη δύναμή του τους εχθρούς του. Εξήγησε πώς εκείνος ο αυτοκράτορας άφησε την ειδωλολατρία, προσκολλήθηκε με όλη την καρδιά στον Κύριο Ιησού Χριστό και φώτισε με την πίστη και το άγιο βάπτισμα ολόκληρη την οικουμένη.

Του είπε ακόμη πως μάταια προσπαθούσε να ζωντανέψει ένα νεκρό σώμα, όπως ακριβώς ήταν η αρχαία θρησκεία των ειδώλων. Τον παρακάλεσε επιτέλους να πάψει να καταδιώκει τον Χριστό και τους πιστούς του μέσα στην αυτοκρατορία. Ο Ιουλιανός εξαγριώθηκε από τους ελέγχους και δεν ανέχθηκε άλλο τα λόγια του γέροντα μάρτυρα του Χριστού.

Διέταξε αμέσως να αποκεφαλίσουν τον γέροντα στρατιώτη, χωρίς να λυπηθεί καθόλου τα εκατόν δέκα χρόνια της ζωής του. Ο Ευσίγνιος δέχθηκε την απόφαση με μεγάλη χαρά και ευχαρίστησε τον αυτοκράτορα για τον θάνατο που του χάριζε. Είπε με γαλήνη πως ο θάνατος τον σεβάστηκε τόσες φορές στα πεδία των μαχών για χάρη επίγειων βασιλέων.

Τώρα όμως ερχόταν να τον βρει για να του δώσει το τίμιο κτύπημα προς χάριν του ίδιου του Χριστού. Ομολόγησε πως ένα τέτοιο τέλος είναι αληθινά άξιο για κάθε χριστιανό στρατιώτη του Κυρίου. Δοξολόγησε τον Ύψιστο που ευδόκησε να τον φυλάξει τόσα χρόνια για αυτό ακριβώς το ένδοξο μαρτυρικό τέλος.

Έτσι ο γενναίος γέροντας έκλινε τον αυχένα κάτω από το ξίφος του δημίου με εσωτερική ειρήνη. Παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο το έτος τριακόσια εξήντα δύο μετά τη γέννηση του Χριστού. Πέρασε από την πρόσκαιρη στρατιωτική θητεία στην αιώνια ζωή, εκεί όπου ο χρόνος πια δεν υπάρχει.

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του την πέμπτη Αυγούστου κάθε χρόνο με ευλάβεια. Το παράδειγμά του φανερώνει πως η πίστη παραμένει νεανική ακόμη και μέσα σε ένα σώμα γεμάτο από χρόνια.