Οι τρεις ασκητές της Δαλματικής μονής

Ένας στρατιώτης του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μεγάλου εγκατέλειψε ξαφνικά τη στρατιωτική του δόξα και τη γυναίκα του για χάρη του Χριστού. Πήρε μαζί του μόνο τον γιο του Φαύστο και χτύπησε την πόρτα του οσίου Ισαακίου, κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, πατέρας και γιος έλαβαν μαζί το μοναχικό σχήμα από τα χέρια του γέροντα.

Ο Δαλμάτιος ήταν άνθρωπος που είχε γνωρίσει την εκτίμηση του ίδιου του αυτοκράτορα, όμως προτίμησε τον ζυγό της υπακοής στον ουράνιο Βασιλέα. Από την πρώτη στιγμή που μπήκε στο μοναστήρι, έδειξε ζήλο που ξεπερνούσε όλους τους άλλους αδελφούς της συνοδείας. Η νηστεία του έγινε παροιμιώδης σε ολόκληρη την περιοχή της βασιλεύουσας.

Κάποια χρονιά, στη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, δεν γεύτηκε καμία τροφή για σαράντα ολόκληρες ημέρες. Ύστερα από αυτόν τον σκληρό αγώνα, ο Κύριος τον ενίσχυσε και τον αξίωσε να δει θεϊκή οπτασία μέσα στο κελί του. Όλα όσα είχε αφήσει πίσω τα θεωρούσε σκουπίδια μπροστά στη γλυκύτητα της προσευχής και της ησυχίας που γεύτηκε στο μοναστήρι του γέροντα Ισαακίου.

Ο όσιος Ισαάκιος είχε επίσης υπηρετήσει κάποτε στον στρατό, πριν αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον μοναχικό βίο. Όταν έμαθε ότι ο αυτοκράτορας Ουάλης παρασύρθηκε στην αίρεση του Αρείου και καταδίωκε τους Ορθοδόξους, άφησε αμέσως την έρημο και κατέβηκε στη βασιλεύουσα. Στάθηκε άφοβα μπροστά στον ηγεμόνα, ο οποίος ετοιμαζόταν για εκστρατεία εναντίον των Γότθων.

Τρεις φορές προσπάθησε να τον πείσει να σταματήσει τους διωγμούς και να αναγνωρίσει τη δόξα του αληθινού Θεού. Επειδή ο αυτοκράτορας δεν θέλησε να ακούσει, ο όσιος προφήτεψε ότι θα έβρισκε φρικτό θάνατο μέσα στις φλόγες. Ο οργισμένος Ουάλης διέταξε να τον ρίξουν στη φυλακή.

Λίγο αργότερα, την ένατη Αυγούστου, ο αυτοκρατορικός στρατός συντρίφθηκε στην Αδριανούπολη και ο ίδιος ο ηγεμόνας βρήκε τον θάνατο μέσα σε φλεγόμενο αχυρώνα, όπου είχε κρυφτεί για να σωθεί. Η προφητεία επαληθεύτηκε με τρόπο φοβερό και η φήμη του οσίου απλώθηκε σε όλη την αυτοκρατορία. Ο Θεοδόσιος ο Μέγας, που τον αγαπούσε ιδιαίτερα, τον αποφυλάκισε και απαγόρευσε αυστηρά την αρειανική διδασκαλία σε όλη τη χώρα.

Ο όσιος Ισαάκιος συμμετείχε ενεργά στη Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο, που συγκλήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και υπερασπίστηκε την ορθόδοξη πίστη απέναντι στους Αρειανούς. Επιθυμούσε πολύ να γυρίσει στην αγαπημένη του έρημο, για να συνεχίσει την ησυχαστική του ζωή. Ένας πλούσιος όμως άρχοντας της πρωτεύουσας του έχτισε ένα μοναστήρι κοντά στην πόλη και τον παρακάλεσε θερμά να γίνει ο πρώτος ηγούμενος της νέας αυτής αδελφότητας.

Εκεί συνέρρευσαν πολλοί που ζητούσαν την πνευματική του καθοδήγηση και ανάμεσά τους ξεχώρισε ο Δαλμάτιος. Όταν ο γέροντας αισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της επίγειας ζωής του, συγκέντρωσε γύρω του τους μοναχούς της συνοδείας. Τους έδωσε τις τελευταίες πατρικές του συμβουλές με μεγάλη συγκίνηση και τρυφερότητα.

Όρισε ως διάδοχό του τον Δαλμάτιο, που ξεχώριζε για την υπακοή και την άσκησή του. Από εκείνον τον μαθητή πήρε αργότερα το όνομά της η μονή και έγινε γνωστή ως Δαλματική. Ο όσιος Ισαάκιος εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύ γήρας, αφήνοντας πίσω του μια ζωντανή πνευματική παράδοση που άνθισε μέσα στους αιώνες.

Ο όσιος Δαλμάτιος χειροτονήθηκε πρεσβύτερος από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αττικό και ανέλαβε με σύνεση την ηγουμενία της μονής. Η ζωή του ήταν μια αδιάκοπη πάλη ενάντια στα πάθη και στις πονηρές δυνάμεις του εχθρού. Με τη νηστεία και την προσευχή νικούσε τους δαίμονες και τους έδιωχνε μακριά από τους μοναχούς της συνοδείας του.

Στάθηκε όμως και απέναντι στους ορατούς υπηρέτες του πονηρού, τους αιρετικούς Νεστοριανούς, που τολμούσαν να βλασφημούν την Πάναγνη Μητέρα του Κυρίου. Έγινε δραστήριος συμπαραστάτης των αγίων Πατέρων στην Τρίτη Οικουμενική Σύνοδο, η οποία συνεκλήθη στην Έφεσο επί Θεοδοσίου του Νέου. Με τους αγώνες του κέρδισε την αγάπη του αυτοκράτορα και τον σεβασμό όλων των επισκόπων.

Οι Πατέρες της Συνόδου τον τίμησαν με το αξίωμα του αρχιμανδρίτη της Δαλματικής μονής. Αφιέρωσε ολόκληρη σχεδόν τη ζωή του στη διακονία του Θεού και των αδελφών του και εκοιμήθη ειρηνικά σε ηλικία ενενήντα ετών. Τον διαδέχθηκε ο γιος του Φαύστος, που ακολούθησε πιστά τα χνάρια του πατέρα του και έλαμψε με τη σκληρή νηστεία και την αυστηρή τήρηση όλων των μοναχικών παραδόσεων μέχρι το τέλος.