Οι Μαρτυρικοί Πατέρες και Μητέρες της Ατζάρας

Πάνω σε μια γέφυρα του δωδέκατου αιώνα, γνωστή ως Γέφυρα της Βασίλισσας Ταμάρας, οι Οθωμανοί έστησαν λαιμητόμο και αποκεφάλισαν τους ηλικιωμένους χριστιανούς της Ατζάρας. Έκοψαν τις άκρες των γλωσσών τους και τις έστειλαν στον πασά, ενώ τα σώματά τους τα έριξαν στον ποταμό Ατζαρίσταλι. Η Ατζάρα ήταν χριστιανικό προπύργιο από τα αποστολικά χρόνια, καθώς από εκείνη την περιοχή πέρασε ο Άγιος Ανδρέας ο Πρωτόκλητος για να κηρύξει το Ευαγγέλιο στη γη της Ιβηρίας.

Στο χωριό Γκόνιο της Ατζάρας βρίσκονται μάλιστα θαμμένα τα ιερά λείψανα του μαρτυρικού Αποστόλου Ματθία. Από τον δέκατο έκτο αιώνα όμως η περιοχή δέχτηκε συνεχείς επιθέσεις των Τούρκων, οι οποίοι μετά τη νίκη τους στον οθωμανοπερσικό πόλεμο κατέλαβαν μεγάλο μέρος της νότιας και δυτικής Γεωργίας. Τότε το Σαμτσχέ, η Ατζάρα και το Τσανέτι ανακηρύχθηκαν τουρκικές επαρχίες υπό σκληρή διοίκηση.

Οι κατακτητές γνώριζαν καλά ότι για να υποτάξουν πλήρως τον λαό της Γεωργίας έπρεπε να ξεριζώσουν τη χριστιανική πίστη από τις ψυχές των ανθρώπων. Έτσι ξεκίνησαν μια οργανωμένη και συστηματική εκστρατεία βίαιου εξισλαμισμού σε όλες τις χριστιανικές περιοχές της Ατζάρας. Όταν απέτυχαν να πετύχουν τον σκοπό τους με δωροδοκίες και πανούργα παραπλάνηση, στράφηκαν χωρίς δισταγμό προς την ανοιχτή και αιματηρή βία.

Ο γνωστός λόγιος των αρχών του εικοστού αιώνα Ζαχαρία Τσιτσινάτζε, στο έργο του για τον εξισλαμισμό της Γεωργίας και τη διάδοση του Ισλάμ στη δυτική Γεωργία κατά τον δέκατο έβδομο και δέκατο όγδοο αιώνα, διέσωσε μια συγκλονιστική μαρτυρία. Είχε ακούσει την ιστορία από έναν ηλικιωμένο κάτοικο της Ατζάρας, ο οποίος του την αφηγήθηκε με βαθιά συγκίνηση. Στην Ατζάρα η επιβολή του Ισλάμ συνάντησε ισχυρή και πεισματική αντίσταση από τον ντόπιο πληθυσμό.

Πολλοί γέροντες και η πλειονότητα των γυναικών στάθηκαν αλύγιστοι στη χριστιανική πίστη και δεν δίστασαν να αντιπαρατεθούν με τους Τούρκους μουλάδες. Μάλιστα συζητούσαν μαζί τους και αντέκρουαν με θάρρος τα επιχειρήματα του ισλαμικού κηρύγματος. Ο αριθμός των γερόντων που κρατούσαν αυτή τη στάση στην Ατζάρα ήταν αρκετά μεγάλος και ανησυχούσε τους κατακτητές.

Τελικά εκδόθηκε διαταγή να συλληφθούν όλοι οι αντιφρονούντες και να εξισλαμιστούν βίαια χωρίς καμιά δυνατότητα διαφυγής. Όσοι αντιστέκονταν θα εκτελούνταν επιτόπου ως παραδειγματική τιμωρία απέναντι στους υπόλοιπους χριστιανούς. Πολύ σύντομα όλοι οι ηλικιωμένοι χριστιανοί της Ατζάρας συνελήφθησαν, ρίχτηκαν στη φυλακή και οδηγήθηκαν δέσμιοι προς τον ποταμό Ατζαρίσταλι.

Εκεί τους περίμενε η ιστορική γέφυρα και η στημένη λαιμητόμος των Οθωμανών. Η σφαγή που ακολούθησε έγινε πριν περίπου διακόσια τριάντα χρόνια, γύρω στα χίλια επτακόσια ενενήντα μετά Χριστόν, και σφράγισε με αίμα την ιστορία της Ατζάρας. Αγχόνες και λαιμητόμοι στήθηκαν τότε σε πολλά χωριά της περιοχής, στο Ατζαρίσταλι, στην Κέντα, στο Τσάκβι, στο Χούλο, στη Μαχαχέλα και στο Γκόνιο.

Τα έγγραφα που σώζονται στη συλλογή χειρογράφων του Μουσείου του Αχαλτσίχε περιγράφουν με ακόμη πιο φρικτές λεπτομέρειες το μαρτύριο των χριστιανών της Ατζάρας. Όπως αναφέρουν οι πηγές, η ανθρώπινη γλώσσα αδυνατεί να περιγράψει τα βασανιστήρια που υπέμειναν οι Γεωργιανοί εκείνα τα χρόνια για την ομολογία της χριστιανικής πίστης. Ενώ ήταν ακόμη ζωντανοί, τους έγδερναν τη σάρκα, τους τεμάχιζαν τα σώματα και τους κατακρεουργούσαν με σπαθιά.

Τους άνοιγαν την κοιλιά, τους έψηναν πάνω σε φωτιές και τους τρυπούσαν με πυρακτωμένες σιδερένιες ράβδους. Τους έριχναν σε καζάνια με βραστό νερό, έχυναν λιωμένο μολύβι στον λαιμό τους και τους πετούσαν μέσα σε λάκκους με καυτό ασβέστη. Η Αποστολική Εκκλησία της Γεωργίας κατέταξε στους αγίους όλους τους ιερούς πατέρες και τις μητέρες της Ατζάρας.

Αυτοί θυσίασαν τη ζωή τους για την υπεράσπιση της χριστιανικής πίστης και η μνήμη τους τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι εννέα Μαΐου.