Όσιος Ευφρόσυνος ο Θαυματουργός του Πσκωφ

Μέσα στο καταμεσήμερο μιας ζεστής μέρας, καθώς ξεκουραζόταν στην έρημο όχθη του ποταμού Τόλβα, παρουσιάστηκαν μπροστά του οι τρεις Ιεράρχες της Εκκλησίας. Ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος του υπέδειξαν τον τόπο όπου έπρεπε να ανεγείρει ναό προς τιμήν τους. Ο Όσιος Ευφρόσυνος, κατά κόσμον Ελεάζαρ, γεννήθηκε γύρω στα χίλια τριακόσια ογδόντα έξι μετά Χριστόν στο χωριό Βιντελεμπιέ, κοντά στην πόλη του Πσκωφ.

Από το ίδιο χωριό καταγόταν και ο Όσιος Νίκανδρος του Πσκωφ, που εορτάζει στις είκοσι τέσσερις Σεπτεμβρίου. Από μικρή ηλικία αγαπούσε τα ιερά γράμματα και απέφευγε τα παιχνίδια και τα θεάματα των συνομηλίκων του. Μελετούσε με πόθο τις Θείες Γραφές και έψαλλε τα εκκλησιαστικά τροπάρια με βαθιά κατάνυξη και ευλάβεια.

Επιδόθηκε σε αυστηρή εγκράτεια, αρνούμενος εντελώς τις γλυκές τροφές και κάθε σωματική απόλαυση των νεανικών χρόνων. Οι γονείς του τον παρακαλούσαν να μην ταλαιπωρεί το σώμα του, όμως εκείνος απαντούσε με τα λόγια του Αποστόλου Παύλου. Τους έλεγε πως μόνο η νηστεία, η προσευχή και η καθαρότητα φέρνουν τον άνθρωπο κοντά στον Θεό.

Όταν οι γονείς του αποφάσισαν να τον παντρέψουν, ο φρόνιμος νέος έφυγε κρυφά από το πατρικό του σπίτι, σαν το ελάφι που ξεφεύγει από τα δίχτυα του κυνηγού. Οι γονείς του τον αναζητούσαν παντού με δάκρυα, αλλά η χάρη του Θεού τον φύλαγε καλά κρυμμένο μακριά τους. Ο πατέρας του απεβίωσε σύντομα και η μητέρα του έμεινε χήρα μέσα στη θλίψη και τη μοναξιά της.

Ο νεαρός Ελεάζαρ κατέφυγε στη μονή του Γενεσίου της Θεοτόκου, στο Σνετνογκόρσκιυ, κοντά στις όχθες του ποταμού Βελίκαγια. Εκεί ο ηγούμενος της μονής τον έκειρε μοναχό και του έδωσε το όνομα Ευφρόσυνος, σημαδεύοντας μια νέα αρχή. Επιδόθηκε με ζήλο στη νηστεία, στην αγρυπνία και στην προσευχή, υπηρετώντας ταπεινά τους αδελφούς στο μαγειρείο και στον φούρνο.

Η αρετή του διαδόθηκε γρήγορα και απέκτησε φήμη σε ολόκληρη την περιοχή του Πσκωφ. Όμως ο ίδιος απέφευγε τη δόξα των ανθρώπων και τη θεωρούσε εμπόδιο και κίνδυνο για τη σωτηρία του. Πήρε την ευλογία του πνευματικού του πατέρα και αναζήτησε τόπο για ησυχαστική ζωή και βαθιά μοναξιά.

Γύρω στα χίλια τετρακόσια είκοσι πέντε μετά Χριστόν, ο Όσιος εγκαταστάθηκε σε ένα απομονωμένο κελί στις όχθες του ποταμού Τόλβα. Ο τόπος αυτός βρίσκεται περίπου είκοσι πέντε στάδια μακριά από την πόλη του Πσκωφ, μέσα σε βαθιά ερημιά. Έστησε εκεί ένα μικρό καλύβι και αφοσιώθηκε στους ασκητικούς αγώνες με νηστεία και αδιάλειπτη προσευχή.

Αντιμετώπιζε τις παγίδες του αοράτου εχθρού με ολονύκτιες στάσεις και αμέτρητες εδαφιαίες μετάνοιες κάθε ημέρα. Σε εκείνον τον ερημικό τόπο τού φανερώθηκαν οι τρεις μεγάλοι Ιεράρχες της Εκκλησίας μέσα σε θεϊκό όραμα. Λίγο αργότερα τον πλησίασε ένας ευσεβής μοναχός με το όνομα Σεραφείμ και έγινε ο πρώτος του συνασκητής.

Γύρω από τον Όσιο άρχισαν να συναθροίζονται και άλλοι ασκητές που ποθούσαν την αναχωρητική ζωή. Όταν η μητέρα του πληροφορήθηκε τον τόπο της διαμονής του, έσπευσε αμέσως κοντά του γεμάτη συγκίνηση. Τον παρακαλούσε δακρυσμένη να της δείξει το αγγελικό του πρόσωπο και να παρηγορήσει τα γηρατειά της.

Ο Όσιος όμως την προέτρεψε μέσα από τη σχισμή του καλυβιού να μονάσει και να σώσει την ψυχή της. Η μητέρα του υπάκουσε με βαριά καρδιά και εισήλθε σε γυναικεία μονή, όπου παρέμεινε ασκητικά μέχρι την κοίμησή της. Γύρω στα χίλια τετρακόσια σαράντα επτά μετά Χριστόν, ο Όσιος Ευφρόσυνος ανήγειρε τον ναό που του είχαν υποδείξει οι τρεις Ιεράρχες με το όραμα.

Τον αφιέρωσε στον Μέγα Βασίλειο, στον Γρηγόριο τον Θεολόγο, στον Ιωάννη τον Χρυσόστομο και στον Όσιο Ονούφριο τον Μέγα. Έκτισε επίσης κελιά για τους αδελφούς και η μονή έλαβε αργότερα την ονομασία Σπάσο Ελεαζάροφ προς τιμήν του ιδρυτή της. Συνέταξε ο ίδιος έναν μοναχικό κανόνα, που ήταν διδασκαλία για την αληθινή ευαγγελική ζωή των μοναχών.

Δεν δεχόταν όμως να γίνει ιερέας ούτε ηγούμενος της αδελφότητας, εξαιτίας της βαθιάς του ταπεινώσεως και του πόθου του για την ησυχία. Όρισε ως ηγούμενο τον μαθητή του Ιγνάτιο και ο ίδιος αποσύρθηκε σε ένα δάσος κοντά σε μια ήσυχη λίμνη. Δίδαξε πλήθος μαθητών που αργότερα ίδρυσαν δικές τους μονές σε όλη τη γη του Πσκωφ.

Ο Όσιος κοιμήθηκε ειρηνικά σε ηλικία ενενήντα πέντε ετών, την δεκάτη πέμπτη Μαΐου του χίλια τετρακόσια ογδόντα ένα μετά Χριστόν. Τάφηκε στη μονή που ο ίδιος είχε ιδρύσει και πάνω στον τάφο του τοποθετήθηκε εικόνα του, ζωγραφισμένη από τον Ιγνάτιο όσο ζούσε ακόμη.