Martirët e Lazetit

Në një mal në Gjeorgjinë jugperëndimore, midis viteve 1610 dhe 1620, rreth treqind luftëtarë lazu u prenë kokat për besimin e tyre në Krishtin. Në malin e Papatit aty pranë, në të njëjtën kohë, klerikët e një manastiri vendas u masakruan nga pushtuesit osmanë. Lazeti është një rajon në jug të Colchis, mbretëria e lashtë që shtrihej në të gjithë Gjeorgjinë e sotme jugperëndimore dhe Turqinë verilindore. Në kohët e lashta ishte një qendër e rëndësishme e traditës dhe kulturës gjeorgjiane. Nga kjo tokë, apostulli i shenjtë Andrea filloi punën e ungjillëzimit të gjeorgjianëve, duke mbjellë farat e para të besimit. Kështu Lazeti u bë herët një vend i shenjtë për mbarë kombin gjeorgjian dhe ortodoksinë e tij. Pas rënies së Bizantit, rajoni kaloi në duart e osmanëve dhe filloi një kalvar i gjatë. Për tre shekuj të tërë, pushteti osman u përpoq në çdo mënyrë të fshinte ndërgjegjen e krishterë dhe gjeorgjiane të lazave. Në të njëjtën kohë, Roma forcoi praninë e saj duke dërguar gjithnjë e më shumë misionarë katolikë, duke kërkuar shpirtra për t'u konvertuar në radhët e veta vazhdimisht. Lazoit u gjendën mes dy zjarreve, por me guxim mbrojtën dhe ruajtën besimin ortodoks të etërve të tyre. Ata që u konvertuan në Islam me dhunë, luftuan për të mbajtur gjallë identitetin e tyre kombëtar, kujtimin e të parëve dhe dashurinë për atdheun. Megjithatë, gjatë shekujve, disa u zbutën dhe iu bashkuan katolicizmit, të paktën me fjalë nëse jo me zemër. Të tjerët u joshën nga herezia monofizite dhe u larguan nga e vërteta e Kishës. Pavarësisht këtyre humbjeve, thelbi i popullit mbeti i palëkundur në besimin që kishte marrë nga koha apostolike. Në ditët e sotme, me bekimin e Patriarkut Katolik Ilias i Dytë, njerëz nga rajone të ndryshme të Gjeorgjisë kanë rikthyer komunikimin me lazët që jetojnë sot brenda kufirit turk. Shumë nga lazuët brenda kufijve të Gjeorgjisë janë kthyer nga Islami në besimin e krishterë ortodoks të të parëve të tyre. Më pas ata i treguan Sinodit të Shenjtë të Kishës Gjeorgjiane historitë tronditëse të martirizimit të vuajtur nga paraardhësit e tyre të krishterë në duart e pushtuesve osmanë. Martirizimet u bënë në dy male specifike të zonës, të cilët vendasit i emërtuan sipas madhësisë së flijimit. Mali i parë u quajt Dudikvati, që do të thotë vendi i prerjes së kokës, ku ranë treqind luftëtarët lazu. I dyti quhej Papati, që do të thotë vendi i klerit, pasi aty ranë dëshmorë priftërinjtë dhe murgjit e manastirit vendas. Këta emra u ruajtën në kujtesën kolektive të popullit si monumente të gjalla të flijimit të etërve. Bazuar në informacionin e dhënë nga pasardhësit e martirëve, Sinodi i Shenjtë i Kishës Gjeorgjiane mori përsipër zyrtarisht të nderojë kujtimin e tyre. Ai deklaroi se të gjithë klerikët dhe laikët që u martirizuan në Dudikvati dhe Papati duhet të llogariten në mesin e shenjtorëve. Bashkë me ta nderoi të gjithë lazot që derdhën gjakun për emrin e Krishtit në ato vite të vështira. Kanonizimi zyrtar u bë më tetëmbëdhjetë shtator të vitit dymijë e tre dhe i përfshiu në korin e dëshmorëve të shenjtë. Kështu Kisha e njohu publikisht atë që njerëzit e kishin njohur për shekuj në heshtje përmes traditës.