Ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς

Ο Απόστολος Λουκάς ζωγράφισε τις πρώτες εικόνες της Θεοτόκου, και η ίδια η Παναγία ευλόγησε το έργο των χεριών του με τη χάρη της. Ένας μορφωμένος γιατρός από την Αντιόχεια της Συρίας έγινε στενός συνεργάτης του Αποστόλου Παύλου και ο μοναδικός που έμεινε δίπλα του όταν όλοι τον εγκατέλειψαν. Καταγόταν από την Αντιόχεια της Συρίας και είχε φωτιστεί στην ελληνική ιατρική τέχνη, που την ασκούσε με αγάπη και επιστημονική κατάρτιση.

Όταν άκουσε για τον Χριστό, έφτασε στην Παλαιστίνη και δέχτηκε με θέρμη το κήρυγμα της σωτηρίας από τα ίδια τα χείλη του Κυρίου. Ο Σωτήρας τον συμπεριέλαβε στους Εβδομήκοντα Αποστόλους και τον έστειλε μαζί με τους άλλους να κηρύξει τη Βασιλεία των Ουρανών στις πόλεις της Ιουδαίας. Μετά την Ανάσταση, ο αναστημένος Κύριος εμφανίστηκε στον Λουκά και στον Κλεόπα στον δρόμο προς Εμμαούς και τους άνοιξε τις γραφές.

Από εκείνη τη συνάντηση η καρδιά του φλεγόταν για το ευαγγέλιο του Σωτήρα. Το πρόσωπο του ταπεινού γιατρού δέθηκε για πάντα με τη μαρτυρία της Ανάστασης και με την πορεία της πρώτης Εκκλησίας. Ο Λουκάς συνόδεψε τον Απόστολο Παύλο στη δεύτερη ιεραποστολική του περιοδεία και από εκείνη τη στιγμή έγιναν αχώριστοι σύντροφοι στους κόπους του Ευαγγελίου.

Όταν οι άλλοι συνεργάτες εγκατέλειψαν τον Παύλο μέσα στις δοκιμασίες της φυλακής, μόνο ο Λουκάς έμεινε κοντά του και τον στήριζε στη διακονία του. Μετά το μαρτυρικό τέλος των πρωτοκορυφαίων Πέτρου και Παύλου, ο ευαγγελιστής έφυγε από τη Ρώμη και κήρυξε στην Αχαΐα, στη Λιβύη, στην Αίγυπτο και στη Θηβαΐδα. Τελείωσε τη ζωή του μαρτυρικά στην πόλη της Θήβας, σφραγίζοντας με το αίμα του την αποστολή του.

Η παράδοση της Εκκλησίας τού αποδίδει τις πρώτες εικόνες της Παναγίας, που ζωγραφίστηκαν με ευλάβεια όσο η Θεοτόκος ζούσε ακόμη. Όταν είδε τις άγιες μορφές, η Πάναγνη Παρθένος αποκρίθηκε ότι η χάρη του Υιού της και το έλεός της θα συνοδεύουν αυτές τις εικόνες. Ο Λουκάς φιλοτέχνησε επίσης εικόνες των πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

Έτσι ο ευαγγελιστής έγινε όχι μόνο κήρυκας του λόγου αλλά και πατέρας της ιερής εικονογραφίας μέσα στην Εκκλησία. Το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο γράφτηκε στη Ρώμη γύρω στα εξήντα δύο και εξήντα τρία μετά την έλευση του Χριστού, υπό την καθοδήγηση του Αποστόλου Παύλου. Στους πρώτους στίχους ο ευαγγελιστής εξηγεί με ακρίβεια τον σκοπό του έργου και τη μέθοδο της εξιστόρησής του.

Σκοπός του ήταν να καταγράψει με χρονολογική σειρά όσα γνώριζαν οι Χριστιανοί για τον Ιησού Χριστό και τη διδασκαλία του. Με αυτόν τον τρόπο πρόσφερε στερεότερη ιστορική βάση στη χριστιανική διδασκαλία και ασφάλεια σε όσους πίστευαν. Ερεύνησε προσεκτικά τα γεγονότα, αξιοποίησε γενναιόδωρα την προφορική παράδοση της Εκκλησίας και όσα του αποκάλυψε η ίδια η Πάναγνη Παρθένος Μαρία.

Στο Ευαγγέλιό του κυριαρχεί το μήνυμα της σωτηρίας που έφερε ο Κύριος Ιησούς Χριστός και η σπουδαιότητα του ευαγγελικού κηρύγματος προς όλα τα έθνη. Ο Λουκάς συνέθεσε επίσης τις Πράξεις των Αγίων Αποστόλων στη Ρώμη γύρω στην ίδια εποχή με το Ευαγγέλιό του. Το βιβλίο των Πράξεων αποτελεί φυσική συνέχεια των τεσσάρων Ευαγγελίων και αφηγείται τους κόπους και τους καρπούς των Αποστόλων μετά την Ανάληψη του Σωτήρα.

Στο κέντρο της αφήγησης των Πράξεων βρίσκεται η Αποστολική Σύνοδος των Ιεροσολύμων, που έγινε γύρω στα πενήντα ένα μετά τη γέννηση του Χριστού. Επρόκειτο για εκκλησιαστικό γεγονός μεγάλης σημασίας, που οδήγησε στη διάκριση του Χριστιανισμού από τον Ιουδαϊσμό και στην ελεύθερη διάδοσή του στον κόσμο. Η θεολογική εστία του βιβλίου είναι η έλευση του Αγίου Πνεύματος, που οδηγεί την Εκκλησία σε όλη την αλήθεια μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία.

Τα ιερά λείψανα του Αποστόλου μεταφέρθηκαν κάποτε από την Κωνσταντινούπολη στην Πάδοβα της Ιταλίας, πιθανώς κατά την άδικη Σταυροφορία του χίλια διακόσια τέσσερα. Πέρασαν αιώνες σιωπής, ώσπου ο Μητροπολίτης Θηβών Ιερώνυμος ζήτησε το χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο από τον Ρωμαιοκαθολικό επίσκοπο των Θηβών μέρος των λειψάνων. Σκοπός του ήταν να τοποθετηθεί τμήμα του ιερού σκηνώματος στον κενό τάφο του Αγίου, μέσα στον ορθόδοξο καθεδρικό ναό της πόλης.

Ο επίσκοπος της Πάδοβας Αντόνιο Ματιάτσο παρατήρησε ότι οι ορθόδοξοι προσκυνητές έρχονταν με ευλάβεια να τιμήσουν τα λείψανα. Πολλοί όμως καθολικοί αγνοούσαν παντελώς ότι ο Άγιος αναπαυόταν στην πόλη τους και δεν είχαν επίγνωση του θησαυρού. Ο επίσκοπος της Πάδοβας όρισε επιτροπή για να εξετάσει επιστημονικά τα λείψανα της πόλης του και το κρανίο του Αποστόλου που φυλασσόταν στον καθεδρικό ναό του Αγίου Βίτου στην Πράγα.

Οι έρευνες έδειξαν ότι ο σκελετός ανήκε σε ηλικιωμένο άνδρα γερής σωματικής διάπλασης, που συμφωνούσε με την παράδοση για τον ευαγγελιστή. Το δυο χιλιάδες ένα ένα δόντι μέσα στη λάρνακα κρίθηκε συμβατό με το γενετικό υλικό Σύρων που ζούσαν κοντά στην περιοχή της Αντιόχειας από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια. Το κρανίο της Πράγας ταίριαξε απόλυτα με τον αυχενικό σπόνδυλο του σκελετού της Πάδοβας με τρόπο εντυπωσιακό.

Το ίδιο δόντι που βρέθηκε μέσα στο φέρετρο εφάρμοζε επίσης τέλεια στην κάτω σιαγόνα του κρανίου. Όλα τα ευρήματα μαρτυρούσαν με σιωπηλή ευγλωττία τη γνησιότητα του ιερού σκηνώματος του Αποστόλου. Συγκινημένος, ο επίσκοπος Ματιάτσο έστειλε ένα πλευρό από τα λείψανα στον Μητροπολίτη Ιερώνυμο για να τιμάται στον αρχικό τάφο του Αγίου.

Έτσι ο Λουκάς επέστρεψε συμβολικά στη Θήβα, όπου άθλησε μαρτυρικά, και η μνήμη του τιμάται επίσης στις δεκαοκτώ Οκτωβρίου.