Αγία Ελένη η Νεομάρτυς της Λέσβου

Στη Λέσβο, ένα νεαρό κορίτσι με σκούρα μαλλιά και σκουρόχρωμη όψη φανερώθηκε σε όνειρο και αποκάλυψε το μαρτύριο που είχε υπομείνει αιώνες πριν. Οι Τούρκοι τη χτύπησαν τόσο άγρια μέσα στο σπίτι του προεστού, ώστε ξεψύχησε από τους πόνους εκείνου του ξυλοδαρμού. Πρόκειται για την Αγία Ελένη, η οποία ονομαζόταν και Σουσάννα, μία από τις Νεομάρτυρες της Λέσβου που τιμώνται την Τρίτη της Διακαινησίμου.

Ήταν η μεγαλύτερη ξαδέρφη της Αγίας Ειρήνης και μαρτύρησε μαζί με τους Αγίους Ραφαήλ, Νικόλαο και Ειρήνη την ένατη Απριλίου του χιλίων τετρακοσίων εξήντα τρία. Η μνήμη της παρέμεινε για πολλούς αιώνες σχεδόν άγνωστη, ωσότου η ίδια θέλησε να φανερωθεί. Στις δώδεκα Νοεμβρίου του χιλίων εννιακοσίων εξήντα ένα, η κυρία Βασιλική Ράλλη είδε ένα όνειρο που άλλαξε για πάντα την πορεία της προσωπικής της πίστης.

Βρέθηκε δίπλα στο εκκλησάκι των Καρυών, κοντά στη Θερμή της Λέσβου, και είδε μέσα στον ναό ένα κορίτσι δεκατεσσάρων ή δεκαπέντε χρονών. Η μορφή του παιδιού ήταν γλυκιά, μα παράλληλα έκρυβε μια βαθιά θλίψη που δεν μπορούσε να περιγραφεί με λόγια. Το κορίτσι προσευχόταν με κατάνυξη και η κυρία Ράλλη άρχισε κι εκείνη να προσεύχεται μαζί του μέσα στον ναό.

Τότε στράφηκε η νεαρή μορφή και τη ρώτησε αν γνώριζε ποια ήταν, αποκαλύπτοντας πως ήταν και η ίδια μάρτυς. Της είπε πως δεν ήταν μάρτυς όπως η Ρηνούλα, το χαϊδευτικό όνομα της Αγίας Ειρήνης, μα είχε υποφέρει φοβερά βάσανα. Ζούσε με την οικογένεια του προεστού και βρισκόταν μαζί τους όταν οι Τούρκοι τους βασάνισαν εκεί, στον τόπο εκείνο της θυσίας.

Της εξήγησε πως οι διώκτες την κακοποίησαν και της έδωσαν τόσο φρικτό ξυλοδαρμό, ώστε ξεψύχησε από τους πόνους. Στο τέλος αποκάλυψε με απλότητα το όνομά της και της είπε πως ονομαζόταν Ελένη. Η αγία μίλησε ακόμη για μια εικόνα της Παναγίας, την οποία η κυρία Ράλλη αναζητούσε από καιρό με ζωηρό πόθο.

Της φανέρωσε καθαρά τον τόπο όπου επρόκειτο να βρεθεί η ιερή αυτή εικόνα. Όταν ξύπνησε, η ευλαβική γυναίκα δίστασε να μιλήσει σε οποιονδήποτε για όσα είχε δει εκείνη τη νύχτα. Σκέφτηκε πως, αν υπήρχε όντως άλλη μάρτυς με αυτό το όνομα, σίγουρα θα την ξανάβλεπε.

Την επόμενη νύχτα ονειρεύτηκε ξανά πως βρισκόταν μέσα στον ναό του χωριού, κοντά στο ιερό βήμα. Είδε τρεις κληρικούς να βγαίνουν από την αριστερή πύλη του ιερού και αμέσως έκανε με προσοχή τον σταυρό της. Φοβήθηκε μήπως ο πειρασμός δοκίμαζε την πίστη της, μα οι τρεις κληρικοί σταυροκοπήθηκαν κι εκείνοι.

Της χαμογέλασαν με γλυκύτητα και προχώρησαν αργά προς το κέντρο του ναού, με κίνηση γαλήνια και ιεροπρεπή. Αναγνώρισε αμέσως τον Άγιο Ραφαήλ και τον Άγιο Νικόλαο, μα ο τρίτος ιερός άνδρας της ήταν τελείως άγνωστος. Ήταν ψηλός, μεσήλικας, με μακριά γκρίζα γενειάδα και αρχοντικό παρουσιαστικό που ενέπνεε σεβασμό.

Εκείνη τη στιγμή φάνηκε από την ίδια πύλη ένα κορίτσι με στρογγυλό πρόσωπο και θεσπέσια ομορφιά. Φορούσε φόρεμα στο χρώμα του τριαντάφυλλου και η κυρία Ράλλη πλησίασε με δέος γονατίζοντας μπροστά του. Τη ρώτησε με τρεμάμενη φωνή αν ήταν και εκείνη αγία, και η νεαρή μορφή απάντησε καταφατικά.

Της είπε να καθίσει δίπλα της και να παρακολουθεί ήσυχα όσα επρόκειτο να της εξηγήσει. Μετά άρχισαν να βγαίνουν κι άλλα πρόσωπα από την ίδια πύλη και πλησίαζαν με σεβασμό τους τρεις αγίους. Πρώτος εμφανίστηκε ένας άνδρας μέτριου αναστήματος, με πολιτικά ρούχα και μακρύ γκρίζο σακάκι, ήρεμος στη μορφή.

Το κορίτσι ψιθύρισε στην κυρία Ράλλη πως επρόκειτο για τον δάσκαλο Θεόδωρο, που είχε μαρτυρήσει επίσης. Ακολούθησε άλλος ένας λεβέντικος άνδρας και η αγία τον αναγνώρισε ως τον προεστό Βασίλειο, πατέρα της Αγίας Ειρήνης. Έπειτα πρόβαλε μια ψηλή και εύσωμη γυναίκα γύρω στα σαράντα, συνοδευόμενη από δύο νεαρά κορίτσια.

Η κυρία Ράλλη τα αναγνώρισε αμέσως ως τις Αγίες Ειρήνη και Ελένη, που είχε δει την προηγούμενη νύχτα στο όνειρό της. Ο άγνωστος άγιος φανέρωσε τότε πως η ψηλή γυναίκα ήταν η Μαρία, σύζυγος του προεστού και μητέρα της Ειρήνης. Στη συνέχεια στράφηκε με τρυφερότητα προς την ευλαβική γυναίκα και τη ρώτησε γιατί δίστασε να μιλήσει για το πρώτο όνειρο.

Της εξήγησε πως η Ελένη ήταν επίσης μάρτυς και επιθυμούσε διακαώς να μνημονεύεται από τους πιστούς της Εκκλησίας. Της αποκάλυψε πως η νεαρή κόρη δεν ήταν υπηρέτρια, μα ορφανή ανιψιά του προεστού, που ζούσε μαζί τους ως παιδί τους. Το κανονικό της όνομα, με το οποίο υπέγραφε στα έγγραφα, ήταν Ελένη, μα τη φώναζαν και Σουσάννα στο σπίτι.

Είχε λοιπόν και τα δύο αυτά ονόματα, που και τα δύο ήταν εξίσου αληθινά και τιμημένα ενώπιον του Θεού. Η κυρία Ράλλη πλησίασε τότε αργά την Αγία Ειρήνη και την αγκάλιασε με μητρική αγάπη, αρχίζοντας να κλαίει γοερά. Της είπε με πόνο στην ψυχή πως δεν μπορούσε να καταλάβει πώς εκείνοι οι σκληρόκαρδοι κακούργοι την έκαψαν στη φωτιά.

Τότε και η Αγία Ειρήνη άρχισε να δακρύζει συγκινημένη μέσα στην αγκαλιά της ευλαβικής γυναίκας. Όταν η κυρία Ράλλη ξύπνησε, τα μάτια της ήταν γεμάτα δάκρυα και ένιωσε για μια στιγμή πως θα λιποθυμούσε. Τόσο δυνατό υπήρξε το όνειρο, ώστε αργότερα έλεγε για το βασανισμένο εκείνο παιδί με αληθινό σπαραγμό καρδιάς.

Διηγούνταν πως κάθε φορά που πήγαινε στις Καρυές καθόταν δίπλα στον μικρό τάφο της Ελένης και την έκλαιγε. Πενθούσε σαν να ήταν δικό της παιδί, γιατί την πονούσε πραγματικά η σκέψη του φοβερού μαρτυρίου της. Σκεφτόταν πως οι Τούρκοι βασάνισαν την κόρη μπροστά στον πατέρα και τη μητέρα, που δεν υπάρχει χειρότερος πόνος για γονείς.