Ο Άγιος Μποϋάν, ο πρίγκιπας μάρτυρας των Βουλγάρων

Ένας πρίγκιπας των Βουλγάρων προτίμησε να χάσει την ίδια του τη ζωή από το να θυσιάσει στα είδωλα της φυλής του. Λίγο πριν δεχθεί το θανατηφόρο χτύπημα του σπαθιού, προφήτευσε με τόλμη την επικράτηση της χριστιανικής πίστης σε όλη τη βουλγαρική γη. Πρόκειται για τον άγιο Μποϋάν, γνωστό και ως Ενραβωτά, πρωτότοκο γιο του βασιλιά Ομουρτάγ, που κυβέρνησε τους Βουλγάρους στις αρχές του ένατου αιώνα μετά Χριστόν.

Παρότι ήταν ο μεγαλύτερος γιος, μετά τον θάνατο του πατέρα του η εξουσία δεν πέρασε σε αυτόν, αλλά στον μικρότερο αδελφό του, τον Μαλαμίρ. Εκείνη την εποχή ο βουλγαρικός λαός βρισκόταν ακόμη βυθισμένος στο σκοτάδι της ειδωλολατρίας και αγνοούσε εντελώς το φως του Ευαγγελίου. Ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του ένατου αιώνα, όταν βασίλευε ο πολεμοχαρής Κρούμμος, οι Χριστιανοί υπέφεραν σκληρούς διωγμούς μέσα στα όρια του βουλγαρικού κράτους.

Οι διώξεις γίνονταν ακόμη πιο σκληρές στις περιοχές που οι Βούλγαροι είχαν αποσπάσει από τη βυζαντινή επικράτεια. Σε αυτό το βαρύ κλίμα, ο πρίγκιπας Μποϋάν γνώρισε σιγά σιγά τη χριστιανική αλήθεια. Ζήτησε από τον αδελφό του την απελευθέρωση του λόγιου Χριστιανού Κίναμον, που είχε φυλακιστεί επί του προκατόχου βασιλιά Όμπριτ, επειδή αρνήθηκε να μετάσχει σε ειδωλολατρικές θυσίες.

Ο βασιλιάς Μαλαμίρ δέχθηκε το αίτημα του αδελφού του και του παρέδωσε τον Κίναμον ως δούλο μέσα στο παλάτι. Εκείνος ο σοφός και φωτισμένος άνθρωπος βρήκε την ευκαιρία να μιλήσει στον πρίγκιπα για την πίστη του Χριστού. Του εξήγησε με υπομονή τις πλάνες της ειδωλολατρίας και την ανάγκη της πίστης στον Σωτήρα για τη σωτηρία της ψυχής.

Στο τέλος της συνομιλίας τους, ο Κίναμον είπε στον πρίγκιπα ότι χωρίς τον Ιησού Χριστό δεν υπάρχει φως για τον νου ούτε ζωή για την ψυχή. Μόνος Αυτός είναι ο διδάσκαλος των ανθρώπων και ο αληθινός σωτήρας του κόσμου. Με τον θάνατό Του πάνω στον σταυρό συμφιλίωσε τον πεσμένο άνθρωπο με τον Θεό Πατέρα.

Ο πρίγκιπας Μποϋάν αναγνώρισε αμέσως την αλήθεια αυτών των λόγων και ποθούσε ολόψυχα να λάβει το άγιο βάπτισμα. Ο νεοφώτιστος πρίγκιπας γέμισε από αγάπη για την προσευχή, τη νηστεία και τη συνεχή μνήμη του Θεού. Όταν ο Μαλαμίρ έμαθε τη στροφή του αδελφού του προς τον Χριστό, οργίστηκε και απαίτησε από αυτόν να αρνηθεί τη χριστιανική πίστη.

Του ζήτησε με αυστηρότητα να επιστρέψει στους θεούς και στις παραδόσεις των προγόνων του αμέσως. Ο πρίγκιπας Μποϋάν στάθηκε όρθιος μπροστά στον βασιλιά αδελφό του και έδωσε μια απάντηση γεμάτη παρρησία. Δήλωσε ότι περιφρονεί τα ψεύτικα είδωλα και ότι σέβεται μόνο τον Χριστό ως αληθινό Θεό του ουρανού και της γης.

Διαβεβαίωσε ακόμη ότι κανείς και τίποτα δεν θα μπορούσε ποτέ να τον χωρίσει από την αγάπη του Κυρίου του. Ο Μαλαμίρ, ακούγοντας αυτά τα γενναία λόγια, εξοργίστηκε ακόμη περισσότερο και τον καταδίκασε σε θάνατο διά αποκεφαλισμού. Λίγο πριν λάβει το στεφάνι του μαρτυρίου, ο άγιος πρίγκιπας στράφηκε προς τους παρόντες και προφήτευσε με δύναμη το μέλλον της πατρίδας του.

Είπε ότι η πίστη για την οποία πέθαινε εκείνη την ώρα θα διαδιδόταν σύντομα σε όλη τη βουλγαρική γη. Μάταια πίστευαν οι διώκτες ότι θα την σταματούσαν με τον θάνατο ενός ανθρώπου. Το σημείο του τιμίου Σταυρού θα ορθωνόταν παντού και θα φώτιζε κάθε γωνιά της χώρας.

Θα χτίζονταν ναοί καθαροί και αγνοί προς τιμήν του αληθινού Θεού των Χριστιανών. Ιερείς ευλαβείς και άγιοι θα Τον διακονούσαν με φόβο και ευλάβεια. Τα είδωλα και οι μιαροί βωμοί τους θα εξαφανίζονταν εντελώς, σαν να μην υπήρξαν ποτέ μέσα στην ιστορία του λαού.

Στη συνέχεια ο άγιος μάρτυρας στράφηκε προσωπικά προς τον αδελφό του Μαλαμίρ και του απηύθυνε έναν ακόμη βαρύ λόγο. Του είπε καθαρά ότι δεν επρόκειτο να κερδίσει τίποτα από τη σκληρότητά του και ότι ο θάνατος σύντομα θα τον προλάβαινε. Έτσι ο άγιος Μποϋάν παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο, σφαγμένος από το σπαθί του δημίου, γύρω στο έτος οκτακόσια τριάντα τρία μετά Χριστόν.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Θεοφύλακτου, αρχιεπισκόπου Αχρίδος, αυτά ακριβώς ήταν τα τελευταία προφητικά λόγια του μάρτυρα πρίγκιπα. Οι προφητείες του προς τον αδελφό του ήταν οι πρώτες που επαληθεύτηκαν με ακρίβεια μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τρία χρόνια μετά το μαρτύριο, ο βασιλιάς Μαλαμίρ πέθανε ξαφνικά, χωρίς να αφήσει κανέναν διάδοχο πίσω του.

Στον θρόνο ανέβηκε ο μεγαλύτερος αδελφός Πρεσιάν, που κυβέρνησε τους Βουλγάρους για μερικές δεκαετίες. Ο γιος του Πρεσιάν, ο ευσεβής πρίγκιπας Μπόρις, βαπτίστηκε αργότερα Χριστιανός με το όνομα Μιχαήλ. Εκείνος οδήγησε ολόκληρο τον βουλγαρικό λαό στην αγκαλιά της Ορθόδοξης Εκκλησίας, γύρω στο έτος οκτακόσια εξήντα πέντε μετά Χριστόν.

Έτσι η προφητεία του αγίου μάρτυρα πρίγκιπα Μποϋάν εκπληρώθηκε με τον πιο λαμπρό τρόπο και η Βουλγαρία αναγεννήθηκε πνευματικά μέσα στο φως του Χριστού.