Όσιος Ησύχιος ο Ιεροσολυμίτης, ο φωστήρας της ερήμου

Σαν φιλόπονη μέλισσα γύριζε στην έρημο της Παλαιστίνης και μάζευε τα άνθη της αρετής από κάθε Όσιο Πατέρα που συναντούσε στον δρόμο του. Ο τάφος του στην ανατολική πύλη των Ιεροσολύμων έδειχνε ακόμη θαύματα γύρω στο πεντακόσια εβδομήντα, με παρεκκλήσι αφιερωμένο σε αυτόν και δώρα που μοιράζονταν στους πτωχούς. Ο Όσιος Ησύχιος γεννήθηκε και ανατράφηκε στην αγία πόλη των Ιεροσολύμων, κατά τους χρόνους του πέμπτου αιώνα μετά Χριστόν.

Από νεαρή ηλικία έδειξε αγάπη για τα ιερά γράμματα και βυθίστηκε με πάθος στη μελέτη της Αγίας Γραφής. Μέσα από αυτή τη μελέτη πλούτισε τη γνώση του Θεού και θεμελίωσε όλη του τη ζωή στον λόγο των προφητών και των αποστόλων. Έπειτα εγκατέλειψε τον θόρυβο της πόλης, αναχώρησε προς την έρημο και ντύθηκε το ταπεινό μοναχικό σχήμα.

Εκεί έζησε με σκληρή άσκηση, με νηστεία, με αδιάλειπτη προσευχή και με βαθιά μαθητεία κοντά στους έμπειρους ασκητές της Παλαιστίνης. Από τον καθένα τους έπαιρνε ένα στοιχείο πνευματικής τελειότητας και μάζευε σιγά σιγά όλους τους καρπούς της αρετής στην ψυχή του. Η αρετή του δεν μπόρεσε να μείνει κρυφή για πολύ καιρό, και σύντομα έφτασε στα αυτιά του Αρχιερέα των Ιεροσολύμων.

Έτσι ο Όσιος, παρά την ταπεινή του αντίσταση, αναγκάστηκε να δεχτεί τη χειροτονία του στον βαθμό του πρεσβυτέρου. Σύμφωνα με τη Χρονογραφία του Θεοφάνους, η χειροτονία αυτή συνέπεσε με την άνοδο του Αγίου Κυρίλλου στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Αλεξανδρείας. Από εκείνη τη στιγμή ο Ησύχιος παρέμεινε κοντά στον Πανάγιο Τάφο και στους ιερούς τόπους όπου ο Κύριος υπέμεινε τα άχραντα πάθη για χάρη του ανθρώπινου γένους.

Από τις πηγές αυτές άντλησε άφθονη γνώση και ουράνια σοφία, που ξεχείλιζε στα γραπτά και στις διδαχές του. Ερμήνευσε και διασαφήνισε με χάρισμα κάθε δύσκολο χωρίο της Γραφής, προς μεγάλη ωφέλεια του λαού. Ο Κύριλλος ο Σκυθοπολίτης, που γνώριζε τα γεγονότα από την τοπική παράδοση, τον αποκαλεί πρεσβύτερο και διδάσκαλο της Εκκλησίας, πεφωτισμένο, θεολόγο και φωστήρα ξακουστό.

Η φωνή του ακουγόταν παντού στην Παλαιστίνη και η παρουσία του προσέλκυε πλήθη πιστών στις λατρευτικές συνάξεις. Όταν ο Πατριάρχης Ιουβενάλιος εγκαινίασε τον ναό της μονής του Αγίου Ευθυμίου, γύρω στα τετρακόσια είκοσι οκτώ μετά Χριστόν, ο Όσιος Ησύχιος βρισκόταν στη συνοδεία του πατριάρχη. Η παρουσία του χάρισε μεγάλη πνευματική ευφροσύνη στον Άγιο Ευθύμιο, που τον τιμούσε ως φίλο και ομότροπο της ασκητικής ζωής.

Στους δογματικούς αγώνες της εποχής ο Όσιος στάθηκε με δύναμη στο πλευρό του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας. Ακολούθησε με πιστότητα την αντινεστοριανή γραμμή του και υπερασπίστηκε την ορθή διδασκαλία για το πρόσωπο του Χριστού. Η συμβολή του αυτή αναγνωρίστηκε από την Εκκλησία και τμήμα της Εκκλησιαστικής του Ιστορίας αναγνώστηκε αργότερα στα Πρακτικά της Πέμπτης Οικουμενικής Συνόδου στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Θεός τον αξίωσε επίσης με το χάρισμα της θαυματουργίας, και ο λαός κατέφευγε σε αυτόν για στήριξη και παρηγοριά. Υπηρέτησε με κάθε τρόπο τον Κύριο, με τον λόγο, με τη γραφίδα, με την προσευχή και με την προσωπική του αγιότητα. Έγινε γνωστός σε όλη την Ανατολή και θεωρήθηκε ζωντανός στύλος της εκκλησιαστικής γνώσης και θεολογίας.

Ο Όσιος Ησύχιος εκοιμήθη ειρηνικά και η αγία ψυχή του ανέβηκε χαρμόσυνα προς τον αγαπημένο του Κύριο, που υπηρέτησε όλη τη ζωή του. Ο τάφος του στην ανατολική πύλη των Ιεροσολύμων αποτελούσε τόπο προσκυνήματος επί πολλούς αιώνες μετά την κοίμησή του. Γύρω στο έτος πεντακόσια εβδομήντα οι προσκυνητές έβλεπαν ακόμη τον τάφο του και το παρεκκλήσι που είχε χτιστεί προς τιμήν του οσίου.

Εκεί τελούνταν λατρευτικές συνάξεις και μοιράζονταν δώρα στους πτωχούς, σύμφωνα με την αρχαία φιλάνθρωπη παράδοση της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Στους Οσίους Πατέρες ανήκουν πολλά σπουδαία συγγράμματά του, που σώθηκαν ως πολύτιμος θησαυρός. Έγραψε υπόμνημα στο Λευιτικό και υπόμνημα στο βιβλίο του Ιώβ, καθώς και εκτενή ερμηνεία στους Ψαλμούς και στον προφήτη Ησαΐα.

Συνέταξε επίσης Εκκλησιαστική Ιστορία, ομιλίες, στιχηρά των δώδεκα προφητών και συναγωγή αποριών με τις λύσεις τους. Η Εκκλησία τον μνημονεύει το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Τυρινής, μαζί με τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τους δύο Κυρίλλους και τον θείο Μελέτιο, ως άλλον θεολόγο και στύλο της θείας σοφίας.