Dëshmorët Shenjtor Filitos, Lidia dhe rrethimi i tyre

Brenda një kazan me vaj të vluar, vaji ngriu papritur dhe martira mbeti e padëmtuar nga zjarri. Vetë komandanti ushtarak Amfilochios, i cili po i torturonte, besoi në Krishtin dhe hyri i vetëm në kazan. Kjo histori sjell para nesh dëshmorët e shenjtë Filitos, Lidia dhe fëmijët e tyre, të cilët jetuan në vitet e perandorit Hadrian. Filitos i përkiste senatit të Romës dhe mbante një post të lartë në oborrin e perandorit. Së bashku me gruan e tij Lidia dhe dy djemtë e tyre, Makedon dhe Theoprepius, ata adhuruan Zotin e vërtetë me gjithë zemër. Megjithatë, Hadriani i persekutoi ashpër të krishterët dhe shumë shpejt familja u arrestua dhe u soll para tij. Në marrje në pyetje, shenjtorët u përgjigjën me mençuri dhe guxim që la pa fjalë vetë perandorin. Ai, në pamundësi për t'i hedhur poshtë fjalët e tyre, vendosi t'i largonte për t'u gjykuar nga dikush tjetër. Kështu ai ia dorëzoi të gjithë familjen komandantit ushtarak ilir Amfilochius, me urdhër të shprehur që t'i nënshtrohej në tortura të rënda derisa ata të mohonin Krishtin. Amfilochius e zbatoi menjëherë urdhrin e perandorit me mizori të pamëshirshme. Ai urdhëroi që dëshmorët të vareshin në një pemë dhe të griseshin me thika të mprehta. Pastaj i mbylli në burg, bashkë me rojtarin e burgut Kronides, i cili tashmë kishte besuar në Krishtin. Në errësirën e qelisë shenjtorët u lutën dhe kënduan himne të shenjta me zë të lartë dhe falënderime të pandërprera. Pastaj u shfaq një engjëll i Zotit, i cili ua lehtësoi trupat e plagosur dhe i mbështeti për luftën e ardhshme. Të nesërmen në mëngjes ata u sollën përsëri para komandantit, i cili i kërcënoi me tortura edhe më të tmerrshme. Ai urdhëroi që të zihet vaji në një kazan bakri me squfur dhe në të të hidhen të gjithë shenjtorët. Por sapo u hodhën vaji u ftoh në çast dhe askush nuk u lëndua sadopak. Amfilochius mbeti pa fjalë para asaj mrekullie të madhe dhe ndjeu se zemra e tij ndryshonte. Ai rrëfeu publikisht Krishtin dhe vendosi të hynte vetë në kazanin e vuajtjeve. Ajo i thirri Zotit me lot dhe kërkoi ndihmën e Tij përpara se të prekte zjarrin. Menjëherë u dëgjua një zë nga qielli që i thoshte Amfilochius se lutja e tij ishte dëgjuar dhe e thërriste të hynte në kazan. Kështu ish-i përndjekuri u gjend mes martirëve, duke lavdëruar Krishtin që sapo kishte takuar. Kur lajmi arriti në Romë, Hadriani u mbush me zemërim dhe kërcënime për atë që kishte ndodhur në Iliri. Ai u nis nga Roma dhe arriti në vendin e martirizimit, i vendosur për të shtypur besimin e shenjtorëve. Ai urdhëroi që kazani i mbushur me vaj të ngrohej vazhdimisht për shtatë ditë të tëra, derisa të arrinte një temperaturë të tmerrshme. Pastaj urdhëroi që të hidheshin të gjitha martirat, me siguri se kësaj radhe do të digjeshin menjëherë. Por, me fuqinë e Zotit, shenjtorët ishin përsëri të sigurt dhe të padëmtuar në mes të flakëve. I turpëruar dhe i poshtëruar, perandori u kthye në Romë, pa bërë asgjë kundër tyre. Martira, duke parë mrekullinë e mbrojtjes së Zotit, u kthye me mirënjohje drejt qiellit. Ata falënderuan Zotin për fuqinë dhe hirin e Tij, në lutje dhe himne lavdërimi. Teksa luteshin, paqësisht ia dorëzuan shpirtin Krishtit dhe pranuan kurorat e lavdishme të martirizimit.