Neodëshmori Luka nga Adrianopoja

Në moshën vetëm trembëdhjetë vjeçare, një i ri grek nga Adrianopoja u detyrua të shqiptojë fjalët e tmerrshme të konvertimit në Islam për të shpëtuar jetën e tij. Pak vite më vonë, i njëjti i ri do të dilte me kënaqësi para gjykatësit turk të Mytilene duke kërkuar vdekjen vetëm për emrin e Krishtit. Lluka lindi në Traki nga Athanasi dhe Domnitsa, në një familje të krishterë të devotshme të Adrianopojës. Kur mbeti jetim nga i ati, pa mbushur gjashtë vjeç, nëna e tij ia besoi një tregtari zagoraas në Kostandinopojë. Atje ai u rrit si shërbëtor dhe ndihmës, mes botës së tregtisë dhe vështirësive të kryeqytetit të robëruar. Një ditë, në moshën trembëdhjetë vjeç, ai u grind me një gjel deti jashtë shtëpisë së zotërisë së tij dhe e mundi atë në përleshje. Turqit e grumbulluar iu vërsulën duke bërtitur dhe duke e kërcënuar me vdekje të sigurt në tërbimin e tyre. I frikësuar, Lluka i vogël bërtiti se pranon të bëhet musliman dhe kështu e shua përkohësisht zemërimin e turmës rreth tij. Ai u çua menjëherë dhe u dërgua te një zotëri i pasur turk, i cili organizoi konvertimin e tij në Islam dhe rrethprerjen e fëmijës. Brenda rezidencës, Lluka mori përkëdhelje, premtime për një karrierë të pasur dhe të gjitha komoditetet e rinisë së tij. Por ndërgjegjja e tij nuk gjeti qetësi për asnjë çast dhe të gjitha këto kënaqësi iu dukën të rënda, të errëta dhe të padurueshme. Ajo qante fshehurazi natën dhe qante që nuk mund të shpëtonte nga ajo shtëpi dhe nga robëria e të ligut. Por ai arriti me një mesazh të fshehtë të njoftonte zotërinë e tij të vjetër nga Zagora dhe t'i shprehte dëshirën për t'u larguar. Ai u përpoq të ndihmonte me ndërhyrjen e ambasadës ruse, e cila megjithatë iu përgjigj me rezerva dhe kushte. Diplomatët pranuan ta mbronin atë vetëm nëse më parë do të arrinte të arratisej i vetëm nga shtëpia e zotit turk. Pas disa ditësh, Lluka gjeti një mundësi, ndërroi rrobat e tij në një kostum të krishterë dhe arriti të arrijë në port. Ai hipi në një anije që e çoi shëndoshë e mirë në Smyrna, larg nga duart e persekutorëve të tij. Në Smirnë i riu vrapoi për t'i rrëfyer një prifti, i cili e këshilloi të kërkonte rrugën e shpëtimit në malin Athos. Kaloi nga Thera dhe më në fund arriti në vendin e Hyjlindës, ku endej nga vetmia në vetmi dhe nga manastiri në manastir. Në shumicën e manastireve, megjithatë, ai nuk u pranua si murg për shkak të moshës së tij të re dhe historisë së tij të rrezikshme. Shpirti i tij u mundua nga shumë tundime dhe frika se mos gjente vend pendimi rritej brenda tij çdo ditë që kalonte. Ai mendoi atëherë se nëse nuk do të kishte paqe as në këtë tokë të shenjtë, ku jetonin kaq shumë besimtarë dhe asketë, kjo do të thoshte diçka më e thellë. Ai besonte se Zoti po kërkonte prej tij sakrificën e fundit dhe më të lartë, për të larë me gjakun e tij rënien e fëmijërisë. Më në fund u bë murg në manastirin e shenjtë të Stavronikitës dhe gjeti prehje të përkohshme në rrugën e tij të vetmuar. Megjithatë, dëshira për martirizëm e pushtoi plotësisht dhe e çoi në vetminë e Shën Anës për udhëzim shpirtëror. Aty ia hapi gjithë zemrën babait shpirtëror dhe ia zbuloi planin e tij të fshehtë. Plaku, duke parë moshën e re të të riut, pati frikë se mos përkulej dhe mohonte besimin për herë të dytë në jetë. Ai u përpoq në fillim ta largonte atë me fjalë të mençura, por Lucas qëndroi i vendosur në vendimin e tij pa hezitim. Më pas vendosi ta testonte me një rregull të rreptë dhe caktoi tetëqind pendesë në ditë dhe ushqim vetëm bukë të thatë dhe ujë. I riu iu nënshtrua me kënaqësi këtij ushtrimi, duke menduar vazhdimisht në mendjen e tij vdekjen e lavdishme për hir të Krishtit. Kur më në fund mori bekimin për martirizimin, ai e veshi Figurën e Madhe me lot gëzimi dhe ngazëllimi. Ai shoqërohej nga hieromonku Vissarion, i cili ishte porositur t'i jepte kurajo deri në momentin e fundit. Së bashku ata hipën në anije dhe lundruan për në Mytilene, e cila atëherë ishte në trazira të mëdha për shkak të ngjarjeve të tjera. Sapo vuri këmbën në ishull, ndjeu gëzim të pamasë që i vërshonte në zemër dhe epshi për martirizim i shtohej. Në një kapelë fshati ai përgatitej me vigjilje, me misteret e shenjta dhe me rroba të përulura mbi kazan. Në daljen e tij të parë në gjykatë, përpjekja nuk dha fryt dhe i riu u kthye i pikëlluar, duke thënë se zjarri i Krishtit nuk ishte ndezur ende. Ai mori guximin dhe shkoi përsëri te Nazir aga, duke kërkuar drejtësi për rrethprerjen e detyruar që i ishte nënshtruar që fëmijë. Rrugës takoi mitropolitin e Mitilinës, u përkul me nderim, i puthi dorën dhe i kërkoi urimet e tij të shenjta. Për këtë lëvizje shoqëruesit e rrahën pa mëshirë, por ai nuk u ankua për rrahjet. Para gjykatësit ai rrëfeu me guxim Krishtin, duke cituar nga Shkrimet e Shenjta fjalë që rrëzuan pretendimet e persekutorëve të tij. E burgosën për tre ditë me shpresën se do të ndryshonte mendje, por ai kërkoi që ta ekzekutonin një orë më herët. Më njëzet e tre mars, tetëqind e dy, ai marshoi në vendin e ekzekutimit aq i lumtur sa rojet u habitën. Me qetësi la t'i vendosej laku në qafë dhe ia dorëzoi shpirtin në duart e Zotit. Relikti i tij i shenjtë qëndroi i varur për tre ditë me erë mirre dhe më pas deti e solli për mrekulli në bregun e besimtarëve.