Όσιος Σεραπίων ο Σιδώνιος, ο ασκητής της ερήμου

Φορούσε μόνο ένα τραχύ λινό ύφασμα και το έδωσε σε έναν επαίτη που έτρεμε από το κρύο, μένοντας ο ίδιος ημίγυμνος μέσα στην αιγυπτιακή έρημο. Πούλησε κάποτε τον εαυτό του ως δούλο σε έναν Έλληνα ηθοποιό, μόνο και μόνο για να τον οδηγήσει στον Χριστό. Ο Όσιος Σεραπίων καταγόταν από τη Σιδώνα και έζησε κυρίως στην Αίγυπτο, κατά τον τέταρτο αιώνα μετά Χριστόν.

Από τα νεανικά του χρόνια έζησε σαν τα πετεινά του ουρανού, χωρίς στέγη, χωρίς υπάρχοντα, χωρίς καμία μέριμνα για το αύριο. Πολλές φορές περνούσε ολόκληρες ημέρες νηστικός, γιατί δεν είχε ούτε ένα νόμισμα στην άκρη για να αγοράσει ψωμί. Ωστόσο, όση περιουσία πέρασε ποτέ από τα χέρια του, την κατένειμε ολόκληρη στους πτωχούς και στους εμπερίστατους αδελφούς του.

Ακόμη και όσα του έφερναν οι πιστοί επισκέπτες για τη δική του συντήρηση, εκείνος τα παρέδιδε αμέσως στους πεινασμένους και στους γυμνούς. Αργότερα έγινε μοναχός και αποσύρθηκε στην έρημο της Σκήτεως, κοντά στους μεγάλους ασκητές της εποχής. Εκεί αφιερώθηκε ολόψυχα στη διάδοση του θείου λόγου, με τρόπους που έμελλαν να μείνουν παροιμιώδεις στη μοναστική παράδοση της Αιγύπτου.

Κάποτε έπεσε στα χέρια ενός ληστή, ο οποίος σκόπευε να τον ληστέψει και ίσως να τον βλάψει. Με τη γλυκύτητα του λόγου του και με μια βαθιά εσωτερική πειθώ, ο Όσιος αναποδογύρισε εντελώς την κατάσταση. Ο ληστής λύγισε μπροστά στην αγιότητά του και μετατράπηκε σε ταπεινό δούλο του Θεού.

Με τον ίδιο τρόπο οδήγησε στην Ορθοδοξία και τον Μανιχαίο αιρετικό Λακεδαιμόνιο, σπάζοντας τα δεσμά της πλάνης του. Μια άλλη φορά, ένας Έλληνας φιλόσοφος θέλησε να δοκιμάσει την εντιμότητα του ασκητή. Του έδωσε ένα χρυσό νόμισμα και άρχισε να τον παρακολουθεί με προσοχή.

Ο Άγιος πήγε σε έναν αρτοποιό, πήρε ένα μόνο ψωμί και άφησε ολόκληρο το χρυσό νόμισμα στον έμπορο. Έφυγε χωρίς καν να καταλάβει την αξία του νομίσματος που μόλις είχε παραδώσει στα χέρια του ξένου. Σε άλλη περίσταση πουλήθηκε μόνος του ως δούλος σε έναν Έλληνα ηθοποιό, που ζητούσε να γνωρίσει την πίστη του Χριστού.

Ο ηθοποιός θαύμασε τη ζωή του δικαίου και βαπτίστηκε μαζί με όλη την οικογένειά του. Ο ηθοποιός παρακάλεσε θερμά τον Άγιο να μείνει στο σπίτι του, όχι πια ως δούλος, αλλά ως πνευματικός πατέρας και φίλος. Ο Σεραπίων όμως αναχώρησε ταπεινά, χωρίς να δεχθεί ούτε ένα νόμισμα από τα χρήματα που του προσφέρθηκαν με ευγνωμοσύνη.

Όταν κάποτε ξεκίνησε για τη Ρώμη, επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο, χωρίς να καταβάλει το ναύλο του στους ναυτικούς. Στην αρχή εκείνοι τον επέπληξαν σκληρά για τη συμπεριφορά του και τον κατηγόρησαν ως ανέντιμο επιβάτη. Όταν όμως διαπίστωσαν ότι ο Γέροντας έμενε νηστικός για πέντε ολόκληρες ημέρες, άρχισαν οι ίδιοι να τον τρέφουν για την αγάπη του Θεού.

Με τον τρόπο αυτό ο ασκητής τους οδήγησε, χωρίς λόγια, στην εκπλήρωση της εντολής της φιλοξενίας του Κυρίου. Φτάνοντας στη Ρώμη, ο Όσιος συνέχισε να περιοδεύει από σπίτι σε σπίτι, χωρίς να κρατά τίποτε για τον εαυτό του. Συγκέντρωνε μονάχα πνευματικό πλούτο, για να τον μοιράζει αφειδώς στους αδελφούς που συναντούσε στον δρόμο του.

Είχε υπάρξει μαθητής του μεγάλου Αντωνίου και αργότερα έγραψε επιστολή για την κοίμηση του πνευματικού του πατρός, την οποία διέσωσε η παράδοση. Στη συνέχεια χειροτονήθηκε επίσκοπος Θμούεως, στην Κάτω Αίγυπτο, αναλαμβάνοντας με ταπείνωση το βαρύ ποιμαντικό φορτίο. Υπήρξε στενός φίλος και ακλόνητος συμπαραστάτης του μεγάλου Αθανασίου Αλεξανδρείας, στους αγώνες υπέρ της Ορθοδοξίας.

Όταν ο Αθανάσιος βρισκόταν εξόριστος στη Ρώμη, του απέστελλε επιστολές με οδηγίες για τη διακυβέρνηση της Εκκλησίας του. Αργότερα του έγραψε επιστολή για τον θάνατο του Αρείου και τέσσερις ακόμη επιστολές μεγάλης δογματικής σημασίας. Μέσα σε αυτές διατύπωνε με ακρίβεια τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος, ως απάντηση στη νέα αίρεση του Μακεδονίου.

Στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα ανακαλύφθηκε μια συλλογή λειτουργικών κειμένων, που αποδίδεται στο όνομα του Οσίου. Παρά τις βαριές ποιμαντικές υποχρεώσεις του, δεν εγκατέλειψε ποτέ τους μοναχούς, που τους επισκεπτόταν τακτικά και τους ενίσχυε με τον λόγο του. Υπέμεινε με γενναιότητα και την εξορία, εξαιτίας της αταλάντευτης υπερασπίσεως του Αθανασίου από τους Αρειανούς.

Στο τέλος επέστρεψε στην αγαπημένη του έρημο, όπου εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύτατο γήρας, υπόδειγμα αληθινό για όλους τους μοναχούς.