Ο Άγιος Θωμάς και το σημάδι των σταυρών

Στους δρόμους της Γαλατίας οι βαριοί λιτανευτικοί σταυροί άρχισαν ξαφνικά να σαλεύουν μόνοι τους και να χτυπούν με ορμή ο ένας πάνω στον άλλον. Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Θωμάς, μόλις άκουσε το παράξενο γεγονός, κάλεσε κοντά του τον διορατικό Όσιο Θεόδωρο τον Συκεώτη για να μάθει την αλήθεια. Ο Άγιος Θωμάς έζησε τον έβδομο μετά Χριστόν αιώνα και ανήλθε στον πατριαρχικό θρόνο μετά την κοίμηση του προκατόχου του Κυριακού.

Από νωρίς ξεχώρισε για την ευλάβεια, τη σύνεση, τη σεμνότητα και τις στέρεες θεολογικές γνώσεις του στην εκκλησιαστική ζωή της πρωτεύουσας. Αυτά ακριβώς τα χαρίσματα τα διέκρινε ο Πατριάρχης Ιωάννης ο Νηστευτής, ο οποίος τον χειροτόνησε διάκονο της Μεγάλης Εκκλησίας. Αργότερα, στα χρόνια του αυτοκράτορα Μαυρικίου, του ανατέθηκε η σημαντική διακονία του Σακελλαρίου στον ναό της Αγίας Σοφίας.

Όταν εκοιμήθη ο Πατριάρχης Κυριακός, στα δύσκολα χρόνια του τυράννου Φωκά, ο Θωμάς ανέβηκε στον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Ποίμανε με στοργή και προσοχή το λογικό ποίμνιο του Χριστού, φροντίζοντας ακούραστα για κάθε ανάγκη της Εκκλησίας. Έκτισε τον πατριαρχικό οίκο κοντά στην Αγία Σοφία, τον μεγάλο εκείνο τρίκλινο που ονομάστηκε από τον ίδιο «Θωμαΐτης».

Στον κάτω χώρο του κτηρίου εγκατέστησε επίσης την περίφημη πατριαρχική βιβλιοθήκη της Εκκλησίας. Όταν λοιπόν ήρθε στην Πόλη ο Όσιος Θεόδωρος ο Συκεώτης, ο Πατριάρχης τον ρώτησε με επιμονή τι σήμαινε το φοβερό σημάδι των σαλευόμενων σταυρών. Ο Όσιος αρχικά αρνήθηκε να μιλήσει και υποστήριξε ότι δεν γνώριζε το άγνωστο αυτό μυστήριο του Θεού.

Τότε ο Άγιος Θωμάς έπεσε στα πόδια του γέροντα και με τη βαθιά ταπείνωσή του τον έπεισε να του φανερώσει την αλήθεια. Ο Όσιος Θεόδωρος αποκάλυψε ότι το σημάδι προμηνύει πολλές συμφορές και διωγμούς για την Εκκλησία και τη ρωμαϊκή βασιλεία. Είπε ότι από έξω θα έρθει βαριά επιδρομή βαρβάρων με αιχμαλωσίες, σφαγές και ερημώσεις σε ολόκληρες επαρχίες.

Πρόσθεσε ότι μέσα στο κράτος θα ξεσπάσει σχίσμα στην πίστη και οι ίδιοι οι χριστιανοί θα διώκουν αλλήλους με μίσος. Ο Πατριάρχης άκουσε με τρόμο τα λόγια του γέροντα και ένιωσε την καρδιά του να βαραίνει από αβάστακτο πόνο. Παρακάλεσε τότε τον Όσιο να δεηθεί στον Θεό να πάρει την ψυχή του πριν φανερωθούν στην ιστορία τα φοβερά αυτά γεγονότα.

Δεν άντεχε ο ποιμενάρχης να αντικρίσει με τα ίδια του τα μάτια τόσες πληγές πάνω στο σώμα της Εκκλησίας. Επέμεινε πολλές φορές με δάκρυα, ώσπου ο Όσιος υποχώρησε στη θερμή του παράκληση. Ο Όσιος Θεόδωρος, παρά την αρχική του άρνηση, υποτάχθηκε στη θέληση του ταπεινού ιεράρχη και προσευχήθηκε στον Θεό.

Έστειλε μάλιστα μήνυμα στον Πατριάρχη και τον ρώτησε αν έπρεπε να έρθει κοντά του ή αν θα συναντηθούν ενώπιον του Θεού. Ο Άγιος Θωμάς απάντησε μέσω του απεσταλμένου ότι του αρκούσε αυτή η υπόσχεση της συνάντησης στη βασιλεία των ουρανών. Δεν ήθελε να διακόψει την ησυχία και τη σιωπή του οσίου, και έτσι ετοιμάστηκε με ειρήνη για την έξοδό του.

Την ίδια ημέρα, λίγο πριν τη δύση του ηλίου, παρέδωσε χαρούμενος την ψυχή του στον Κύριο. Ποίμανε την Εκκλησία του Χριστού τρία χρόνια και δύο μήνες, αγωνιζόμενος συνεχώς για την ορθή πίστη. Διακόνησε με αφοσίωση την αλήθεια, τίμησε αληθινά τον Χριστό και αντιστάθηκε με σθένος εναντίον των αιρετικών διδασκαλιών της εποχής του.

Στον θρόνο τον διαδέχθηκε ο διάκονος της Μεγάλης Εκκλησίας Σέργιος, ο οποίος στην αρχή φάνηκε ορθόδοξος. Αργότερα όμως παρέκκλινε φοβερά και έγινε αρχηγός της αίρεσης των Μονοθελητών, που δίδασκε λανθασμένα μία θέληση στον Χριστό. Έτσι ξεκίνησαν για την Εκκλησία τα πικρά χρόνια του σχίσματος, της σύγχυσης και των άγριων διωγμών.

Με παραχώρηση του Θεού, εξαιτίας του πλήθους των αιρέσεων, ξέσπασε τότε βαρύς πόλεμος με τους Πέρσες. Οι ελληνικές επαρχίες λεηλατήθηκαν με φωτιά και σίδερο, και αμέτρητοι χριστιανοί οδηγήθηκαν σε αιχμαλωσία και θάνατο. Έπεσε στα χέρια των εχθρών η αγία πόλη Ιερουσαλήμ, και το Τίμιο Ξύλο του Σταυρού μεταφέρθηκε ως λάφυρο στην Περσία.

Έτσι εκπληρώθηκαν με ακρίβεια όλες οι συμφορές που προμήνυσε το θαύμα με τους σαλευόμενους σταυρούς στη Γαλατία. Έτσι επίσης βγήκαν αληθινά τα προφητικά λόγια του οσίου Θεοδώρου του Συκεώτη προς τον Πατριάρχη Θωμά. Ο Άγιος Θωμάς προτίμησε να φύγει από την παρούσα ζωή παρά να αντικρίσει με τα μάτια του τέτοιες πληγές.

Έλαβε λοιπόν από τον Θεό τη μακαρία κοίμηση που ζήτησε με δάκρυα, πριν ξεσπάσει εκείνη η φοβερή εποχή. Εκοιμήθη ειρηνικά την εικοστή Μαρτίου του εξακοσιοστού δέκατου έτους και κηδεύτηκε με τιμές δύο ημέρες αργότερα. Αρχαιότερα χειρόγραφα ορίζουν τη μνήμη του σε διάφορες ημερομηνίες του Φεβρουαρίου και του Μαρτίου, ανάλογα με τις τοπικές παραδόσεις.

Η σύναξή του τελούνταν επίσημα μέσα στη Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, με την πρέπουσα ευλάβεια του πιστού λαού.