Οι Επτά Ιερομάρτυρες της Χερσώνος

Ένα νεκρό παιδί σηκώθηκε ζωντανό από τον τάφο του, όταν ένας εξόριστος επίσκοπος ράντισε το σώμα του με αγιασμό. Λίγο αργότερα, ένας άλλος ιεράρχης μπήκε μέσα σε αναμμένο καμίνι και βγήκε άθικτος, κρατώντας αναμμένα κάρβουνα στο φελόνιό του. Στις αρχές του τέταρτου αιώνα, ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Έρμων έστειλε επισκόπους κήρυκες σε διάφορες χώρες, για να φανερώσουν το Ευαγγέλιο σαν νέοι απόστολοι.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν επτά ιεράρχες, οι οποίοι ποίμαναν την Χερσώνα της Κριμαίας σε διαφορετικές εποχές. Οι έξι από αυτούς σφράγισαν με το αίμα τους την αποστολική τους δράση, ενώ μόνον ο Αιθέριος κοιμήθηκε ειρηνικά μετά από πολλούς κόπους. Η περιοχή της Ταυρικής χερσονήσου ανήκε τότε στους Ρωμαίους και είχε δεχθεί τους πρώτους σπόρους της πίστεως από τον απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο.

Όμως οι κάτοικοι αντιστέκονταν σκληρά στο κήρυγμα, και πολλοί ιεραπόστολοι έδωσαν τη ζωή τους εκεί. Στους χρόνους του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, ο Έρμων ξεχώρισε τον Εφραίμ και τον Βασιλέα και τους έστειλε μαζί στη μακρινή εκείνη περιοχή. Έφτασαν στη Χερσώνα και άρχισαν αμέσως να φανερώνουν τον αληθινό Θεό στους ειδωλολάτρες κατοίκους της πόλεως.

Έπειτα από κάποιο διάστημα, ο Εφραίμ άφησε τον Βασιλέα στη Χερσώνα και κατευθύνθηκε προς τα έθνη που κατοικούσαν κατά μήκος του Δουνάβεως. Εκεί κήρυξε με ζήλο τον Χριστό και υπέφερε πολλές θλίψεις και κόπους για την αλήθεια του Ευαγγελίου. Στις αρχές του διωγμού τον συνέλαβαν οι ειδωλολάτρες και του ζήτησαν να θυσιάσει στα είδωλά τους.

Επειδή αρνήθηκε με σταθερότητα, του απέκοψαν την τίμια κεφαλή με μαχαίρι. Η παράδοση αναφέρει ότι την ημέρα του μαρτυρίου του φάνηκε ένα φωτεινό άστρο πάνω από το λείψανό του, το οποίο οι άπιστοι είχαν πετάξει σε έναν σωρό από σκουπίδια. Στη Χερσώνα ο Βασιλέας συνέχιζε με τόλμη το έργο του και έφερε πολλούς ειδωλολάτρες στον δρόμο της σωτηρίας.

Οι κάτοικοι όμως ταράχθηκαν από τη διδασκαλία του και τον κατηγόρησαν ότι θέλει να καταργήσει τις πατροπαράδοτες συνήθειές τους. Τον συνέλαβαν με οργή, τον χτύπησαν ανελέητα και τον έδιωξαν με τη βία από την πόλη. Ο ιεράρχης κατέφυγε σε ένα σπήλαιο στο όρος Παρθενών και έμεινε εκεί με νηστεία και προσευχή.

Παρακαλούσε αδιάκοπα τον Θεό να φωτίσει εκείνους που τον είχαν διώξει με το φως της αληθινής γνώσεως. Εκείνες τις ημέρες πέθανε ξαφνικά ο μοναχογιός ενός από τους πιο επιφανείς άρχοντες της Χερσώνος. Οι γονείς θρηνούσαν δίπλα στον τάφο του και δεν απομακρύνονταν από εκεί ούτε τη νύχτα.

Τότε ο νεκρός νέος εμφανίστηκε σε όνειρο και στους δύο γονείς και τους είπε με σαφήνεια τι έπρεπε να κάνουν. Τους παρακάλεσε να αναζητήσουν τον ξένο επίσκοπο, τον οποίο είχαν διώξει με ντροπή από την πόλη τους. Μόνον εκείνος μπορούσε να παρακαλέσει τον αληθινό Θεό και να τον επιστρέψει στη ζωή με τις πρεσβείες του.

Οι γονείς ανέβηκαν στο σπήλαιο, έπεσαν στα πόδια του και ζήτησαν με δάκρυα να αναστήσει το παιδί τους. Ο Βασιλέας αποκρίθηκε ταπεινά ότι είναι αμαρτωλός άνθρωπος και δεν έχει δύναμη να σηκώνει νεκρούς. Όμως ο Παντοδύναμος Κύριος, τους είπε, θα εκπληρώσει το αίτημά τους, αν πιστέψουν με όλη την καρδιά τους.

Στάθηκε δίπλα στον τάφο, προσευχήθηκε για ώρα πολλή στο όνομα της Αγίας Τριάδος και ευλόγησε νερό. Έπειτα ράντισε με αυτό το άψυχο σώμα του νέου, ο οποίος αμέσως σηκώθηκε ζωντανός και δόξαζε τον Θεό μπροστά σε όλους. Από εκείνη τη στιγμή ο άρχοντας με όλο το σπίτι του πίστεψε στον Χριστό και βαπτίσθηκε.

Πολλοί ακόμη από τον λαό, που είδαν με τα μάτια τους το θαύμα, ενώθηκαν με την Εκκλησία και έλαβαν το άγιο βάπτισμα. Η Εκκλησία της Χερσώνος άρχισε να μεγαλώνει και τα ειδωλολατρικά ιερά της πόλεως άρχισαν σιγά σιγά να εγκαταλείπονται από τους πιστούς. Όταν είδαν την ερήμωση των ναών τους, μερικοί φανατικοί ειδωλολάτρες ξεσηκώθηκαν με τη βοήθεια κάποιων Ιουδαίων εναντίον του ιεράρχη.

Όρμησαν ξαφνικά κατά τη διάρκεια της νύχτας στο σπίτι όπου διέμενε και τον έσυραν έξω με βία και κραυγές. Του έδεσαν τα πόδια με σχοινί και τον έσυραν στους δρόμους της πόλεως, χτυπώντας τον με ξύλα και πέτρες χωρίς έλεος. Έτσι ο πρώτος ποιμένας της Χερσώνος παρέδωσε την αγία ψυχή του στον Κύριο, στόλισε τον επισκοπικό θρόνο του με τον πρώτο θριαμβευτικό στέφανο.

Το λείψανό του ρίχτηκε έξω από την πόλη, για να γίνει τροφή σκύλων και πτηνών της γης. Όμως ένας λύκος καθόταν δίπλα του και ένας αετός πετούσε από πάνω και εμπόδιζε τα σαρκοβόρα να το πλησιάσουν, μέχρι που οι Χριστιανοί το ενταφίασαν κρυφά με τιμή. Έναν χρόνο μετά το μαρτύριο του Βασιλέως, έφτασαν στη Χερσώνα τρεις άλλοι ιεράρχες από τον Ελλήσποντο, ο Ευγένιος, ο Ελπίδιος και ο Αγαθόδωρος.

Είχαν σταλεί από τον ίδιο πατριάρχη και θέλησαν να συνεχίσουν το έργο του προκατόχου τους με τον ίδιο ζήλο. Κήρυτταν παρρησία τον Χριστό και ο αριθμός των πιστών αυξανόταν συνεχώς μέσα στην πόλη. Οι άπιστοι όμως ξεσηκώθηκαν ξανά και τους τρεις τους τους θανάτωσαν με λιθοβολισμό, την ίδια ημέρα του Μαρτίου.

Αργότερα, στις ημέρες του Μεγάλου Κωνσταντίνου, στάλθηκε στη Χερσώνα ο επίσκοπος Αιθέριος για να ποιμάνει το ποίμνιο. Όταν είδε την αγριότητα των ειδωλολατρών, ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη και ζήτησε προστασία από τον ευσεβή αυτοκράτορα. Με διάταγμα του βασιλέως οι άπιστοι απομακρύνθηκαν από την πόλη και έγινε επιτέλους δυνατή η ανέγερση του πρώτου ναού.

Ο Αιθέριος έχτισε εκεί εκκλησία και κυβέρνησε ειρηνικά το ποίμνιό του για κάποιο διάστημα. Στη συνέχεια ξεκίνησε ξανά για την Κωνσταντινούπολη, για να ευχαριστήσει τον αυτοκράτορα για την καλοσύνη του. Κατά την επιστροφή τον συνέλαβαν παράνομα κάποιοι ειδωλολάτρες και τον έπνιξαν στα νερά του ποταμού Δουνάβεως.

Οι Χριστιανοί της Χερσώνος έμειναν για άλλη μια φορά ορφανοί και ζήτησαν από τον αυτοκράτορα να τους στείλει νέον ποιμένα. Ο Μέγας Κωνσταντίνος τους έστειλε τον μακάριο Καπίτωνα, τον οποίο υποδέχθηκαν με μεγάλη χαρά και τιμή. Συγκεντρώθηκε όμως και πλήθος ειδωλολατρών, που ζήτησαν από τον νέο επίσκοπο φανερό σημείο για να πιστέψουν στον Θεό του.

Του πρότειναν να ανάψουν ένα μεγάλο καμίνι και να μπει μέσα στις φλόγες, για να φανεί η δύναμη της πίστεώς του. Ο άγιος Καπίτων στήριξε όλη του την ελπίδα στον Κύριο και δέχθηκε με τόλμη τη δοκιμασία αυτή. Φόρεσε τα ιερατικά του άμφια και προσευχήθηκε για ώρα πολλή με δάκρυα και κατάνυξη.

Έπειτα ο διάκονος εκφώνησε δυνατά το λειτουργικό «Πρόσχωμεν», και ο ιεράρχης μπήκε μέσα στις φλόγες με σταθερό βήμα. Στάθηκε εκεί περίπου μία ώρα με τα χέρια υψωμένα στον ουρανό και βγήκε από το καμίνι εντελώς αβλαβής. Μάλιστα μετέφερε μέσα στο φελόνιό του αναμμένα κάρβουνα, χωρίς να καεί καθόλου το ένδυμά του.

Τότε όλο το πλήθος αναφώνησε ομόφωνα ότι ένας είναι ο αληθινός Θεός, ο Θεός των Χριστιανών. Από εκείνη την ημέρα όλος ο λαός της Χερσώνος και της γύρω περιοχής δέχθηκε με χαρά το άγιο βάπτισμα. Η πίστη ριζώθηκε βαθιά μέσα στις καρδιές των ανθρώπων χωρίς πλέον εμπόδια και διωγμούς.

Το θαύμα αυτό αναφέρθηκε στον Μέγα Κωνσταντίνο και στους πατέρες της Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου, που συγκλήθηκε στη Νίκαια. Όλοι μαζί δόξασαν τον Κύριο και θαύμασαν την πίστη και τον ζήλο του γενναίου αυτού ιεράρχη. Έπειτα από αρκετά χρόνια ο άγιος Καπίτων ταξίδεψε ξανά με πλοίο προς την Κωνσταντινούπολη για τις υποθέσεις της Εκκλησίας του.

Στη διαδρομή τους σηκώθηκε σφοδρή θαλασσοταραχή, και το πλοίο παρασύρθηκε στις εκβολές του ποταμού Δνείπερου. Εκεί ντόπιοι ειδωλολάτρες όρμησαν στο πλοίο και έπνιξαν στο νερό όσους ταξίδευαν, μαζί και τον ίδιο τον ιεράρχη. Το γεγονός συνέβη στις είκοσι μία Δεκεμβρίου, αλλά η μνήμη του συνεορτάζεται με τους άλλους ιερομάρτυρες.

Οι επτά αυτοί ποιμένες, σαν επτά εκλεκτοί άγγελοι, στέκονται ενώπιον της Αγίας Τριάδος. Πρεσβεύουν αδιάκοπα για όλη την Εκκλησία και ιδιαίτερα για τους πιστούς που τιμούν με ευλάβεια τη φωτεινή μνήμη τους.