Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του Κοζελστσάνσκ

Μια νεαρή κόμισσα, παράλυτη και εγκαταλειμμένη από τους πιο φημισμένους γιατρούς της Ευρώπης, αγκάλιασε με τρεμάμενα χέρια την οικογενειακή της εικόνα και σηκώθηκε ξαφνικά όρθια. Η μητέρα της άκουσε τις κραυγές της χαράς και νόμισε πως το παιδί της είχε χάσει τα λογικά του από τον πόνο. Η εικόνα αυτή ανήκει στις πιο πρόσφατες θαυματουργές εικόνες της Παναγίας που δοξάστηκαν στη χώρα της Ρωσίας.

Το γεγονός της θαυμαστής φανέρωσής της δεν κρύφτηκε μέσα στους αιώνες ούτε στηρίχθηκε σε αμφίβολες παραδόσεις του παρελθόντος. Συνέβη μπροστά στα μάτια των ανθρώπων της εποχής εκείνης και έγινε ευρύτατα γνωστό σε όλη τη χώρα. Πολλοί είδαν τότε για πρώτη φορά πώς πηγάζει η θαυματουργική χάρη από μια ιερή εικόνα.

Επιφανείς ιατροί εξέτασαν την παράλυτη νεαρή κοπέλα και δήλωσαν πως η κατάστασή της ήταν αθεράπευτη με τα μέσα της επιστήμης. Όμως η ζωντανή χάρη της Παναγίας μας ξεπέρασε κάθε ιατρική πρόγνωση. Η εικόνα φυλασσόταν ως κειμήλιο της οικογένειας του κόμητος Βλαντιμίρ Ιβάνοβιτς Καπνίστ στο χωριό Κοζελστσίνα.

Είναι παλαιότατη και τα γράμματά της μαρτυρούν την ιταλική της προέλευση. Τα πρόσωπα του Θείου Βρέφους και της Θεοτόκου ακτινοβολούν μια σπάνια παρηγοριά και γλυκύτητα. Τον δέκατο όγδοο αιώνα η εικόνα ανήκε στη σύζυγο του Σιρομάχ, γραμματέα του Ζαπορόζιου Κοζακικού στρατού.

Εκείνος υπέγραψε την οριστική προσάρτηση της Μικρής Ρωσίας στη ρωσική επικράτεια και έλαβε για αυτό εκτεταμένες εδαφικές παραχωρήσεις. Με διαταγή της αυτοκράτειρας Ελισάβετ Πετρόβνα νυμφεύθηκε μια Ιταλίδα κυρία από την τιμητική της ακολουθία. Ο κόμης Καπνίστ απέκτησε αργότερα μια κόρη με το όνομα Μαρία Βλαντιμίροβνα, που σπούδαζε στο παρθεναγωγείο της Πολτάβας.

Την περίοδο της Τυρινής εβδομάδος του χιλίων οκτακοσίων ογδόντα η κοπέλα εξάρθρωσε τα οστά του ποδιού της. Ο ιατρός Μάγιερ της Πολτάβας θεώρησε τη βλάβη ασήμαντη και ο φημισμένος χειρουργός Γκρούμπε από το Χάρκοβο συμφώνησε μαζί του. Της έβαλε γύψο και της συνέστησε ένα ειδικό υπόδημα με χαλύβδινα ελατήρια γύρω από το γόνατο.

Πρόσθεσε επίσης θερμά λουτρά και σιδηρούχα σκευάσματα ως ενισχυτική αγωγή. Οι γονείς ακολούθησαν με προσοχή κάθε οδηγία, χωρίς όμως κανένα ορατό αποτέλεσμα στη Μαρία. Την περίοδο του Πάσχα και το άλλο της πόδι στραβώθηκε με τον ίδιο τρόπο.

Ο καθηγητής Γκρούμπε συμβούλεψε τότε τους γονείς να τη μεταφέρουν στον Καύκασο για λουτροθεραπεία. Στον Καύκασο οι γιατροί διαπίστωσαν νέους τραυματισμούς στους ώμους της και στο αριστερό της ισχίο. Η ραχοκοκαλιά της παρουσίασε επώδυνη ευαισθησία σε όλο της το μήκος και δοκίμασαν κάθε μέθοδο της εποχής.

Δοκίμασαν ηλεκτροθεραπεία, θερμά λουτρά και μεταλλικά νερά, χωρίς όμως ποτέ να εμφανιστεί η παραμικρή βελτίωση. Τον Οκτώβριο του ιδίου έτους ο κόμης μετέφερε την κόρη του στη Μόσχα για νέες εξετάσεις. Εκεί την εξέτασαν οι πιο φημισμένοι νευρολόγοι Κοζέβνικοφ και Κορσάκοφ μαζί με τον χειρουργό Σκλιφασόφσκι.

Συμμετείχαν επίσης οι θεραπευτές καθηγητές Παβλίνοφ, Μιτροπόλσκι και Κασπαρί. Όλοι αυτοί ομολόγησαν την αδυναμία τους και πρότειναν τους Ευρωπαίους ειδικούς Γκουτέρα και Σαρκώ. Η οικογένεια ανέμενε στη Μόσχα τον ερχομό του Σαρκώ, τον οποίο είχε καλέσει ο πλούσιος βιομήχανος Λιάμιν.

Επειδή η αναμονή παρατεινόταν, η Μαρία ζήτησε επίμονα να γυρίσει στο χωριό της για λίγη ξεκούραση. Ο πατέρας της επέτρεψε στη μητέρα και στην κόρη να επιστρέψουν προσωρινά στο σπίτι. Ο ίδιος έμεινε πίσω στη Μόσχα και ανέμενε με αγωνία την άφιξη του διάσημου Γάλλου επιστήμονα.

Η οικογένεια ζούσε πλέον στιγμές βαθιάς θλίψης και προσμονής, ενώ τα γράμματα του κόμη μετέφεραν παρηγοριά και κουράγιο στο σπίτι. Στις είκοσι μία Φεβρουαρίου του χιλίων οκτακοσίων ογδόντα ένα ο κόμης έστειλε ένα τηλεγράφημα στη σύζυγό του. Της ανήγγειλε πως ο Σαρκώ είχε ήδη αναχωρήσει για τη Μόσχα και τις περίμενε σύντομα εκεί.

Η κόμισσα αποφάσισε να ξεκινήσει το ταξίδι την επόμενη ημέρα και να πάρει την κόρη της μαζί της. Έδωσε εντολή στη Μαρία να προσευχηθεί ενώπιον της οικογενειακής εικόνας και να καθαρίσει το ασημένιο της κάλυμμα. Ήταν μια παλιά συνήθεια του σπιτιού, την οποία τιμούσαν με ευλάβεια όλα τα μέλη της οικογένειας.

Έδειξε στην κόρη της την Παναγία και της είπε με στοργή αυτά τα λόγια. «Μάσα, αύριο φεύγουμε για τη Μόσχα, πάρε την εικόνα, καθάρισε το κάλυμμά της και προσευχήσου πιο θερμά στη Μεσίτριά μας. » Η άρρωστη κοπέλα είχε χάσει κάθε ελπίδα στους γιατρούς της γης και στράφηκε ολόψυχα στον ουρανό.

Η εικόνα του σπιτιού ήταν εδώ και χρόνια γνωστή για τα θαύματά της σε όλη την περιοχή. Σύμφωνα με την παράδοση, η Παναγία βοηθούσε ιδιαιτέρως τα νέα κορίτσια που της ζητούσαν την προστασία της για ευλογημένο γάμο. Η Μαρία πήρε στα χέρια της την ιερή εικόνα και άρχισε να καθαρίζει το κάλυμμά της με τρυφερότητα.

Έσφιξε την εικόνα πάνω στο στήθος της και έχυσε εκεί όλη τη θλίψη και την απελπισία της ψυχής της. Η μητέρα τη βοηθούσε σιωπηλά, ενώ η κοπέλα προσευχόταν με όλη τη δύναμη της αδύναμης καρδιάς της. Ξαφνικά η νεαρή κόμισσα ένιωσε μια άγνωστη δύναμη να γεμίζει τα χέρια και τα πόδια της.

Φώναξε δυνατά προς τη μητέρα της και της είπε πως αισθάνεται ξανά τα μέλη του σώματός της. Έβγαλε αμέσως οκτώ λίτρες μεταλλικών στηριγμάτων και κάθε επίδεσμο που σκέπαζε τα πόδια της. Το πρόσωπό της έλαμπε από χαρά και η μητέρα της φοβήθηκε στιγμιαία πως η κόρη της παραφρόνησε.

Κατάλαβε όμως γρήγορα πως μπροστά της είχε συντελεστεί ένα πραγματικό θαύμα της Παναγίας. Στο σπίτι βρίσκονταν εκείνη την ημέρα πολλοί επισκέπτες, που έτρεξαν αμέσως στις κραυγές της Μαρίας. Είδαν με τα μάτια τους την κοπέλα να περπατά κανονικά και να ευχαριστεί την Παναγία με δάκρυα.

Ο εφημέριος του χωριού κλήθηκε αμέσως και τέλεσε μια θερμή δοξολογία και ευχαριστήρια Παράκληση. Η κόμισσα αποφάσισε παρά τη θαυμαστή ίαση να πραγματοποιήσει το προγραμματισμένο ταξίδι προς τη Μόσχα. Πήρε μαζί της την ιερή εικόνα και ξεκίνησε με την κόρη της την επόμενη κιόλας μέρα.

Στη Μόσχα ο κόμης οργάνωσε νέα συνάντηση με τους ιατρούς που είχαν παρακολουθήσει την υπόθεση. Ο Σαρκώ δήλωσε ευθαρσώς πως μόνο η αξιοπιστία των Ρώσων καθηγητών τον εμπόδιζε να θεωρήσει την υπόθεση απάτη. Η οικογένεια κατέλυσε στο πανδοχείο Λοσκούτνα και η φήμη της ίασης κυκλοφόρησε αστραπιαία στους δρόμους της πόλης.

Το πλήθος συνέρρεε πρώτα στο δωμάτιο του ξενοδοχείου και κατόπιν στον ναό όπου μεταφέρθηκε η εικόνα. Στα τέλη Μαρτίου η οικογένεια Καπνίστ επέστρεψε στο χωριό της μαζί με το πολυτίμητο κειμήλιό της. Λίγο αργότερα μια τυφλή κοπέλα έφθασε στο αρχοντικό και διηγήθηκε ένα παράδοξο όνειρό της.

Η Παναγία της είχε φανερωθεί και της παρήγγειλε να μεταβεί ενώπιον της θαυματουργής εικόνας. Η κόμισσα την οδήγησε μπροστά στην εικόνα και η κοπέλα προσευχήθηκε ώρα πολλή με δάκρυα. Έπειτα από λίγες ημέρες η τυφλή επέστρεψε στο σπίτι με αποκατεστημένη την όρασή της και στα δύο μάτια.

Ο κόμης Καπνίστ ανήγειρε πρώτα ένα παρεκκλήσι μέσα στον κήπο του αρχοντικού και κατόπιν έναν μεγαλύτερο ναό. Τα θαύματα καταγράφονταν με ευλάβεια και ειδική επιτροπή από την Πολτάβα εξέτασε είκοσι ένα από αυτά. Ένα μικρό αγόρι θεραπεύτηκε μάλιστα μπροστά στα μάτια των ίδιων των μελών της εξεταστικής επιτροπής.

Το χίλια οκτακόσια ογδόντα πέντε ιδρύθηκε στο Κοζελστσίνα γυναικεία αδελφότητα με νοσοκομείο, σχολείο και ορφανοτροφείο. Στην εικόνα το Θείο Βρέφος αναπαύεται στα γόνατα της Παναγίας και κρατά έναν σταυρό. Σε ένα τραπεζάκι εικονίζεται μια κούπα και ένα κουτάλι, στοιχείο μοναδικό σε σχέση με άλλες εικόνες.

Πιθανόν συμβολίζει τη χαρά που έφερε η Παναγία σε ολόκληρο τον κόσμο των ανθρώπων. Η έμπνευση μπορεί να προέρχεται από τον Ακάθιστο Ύμνο και τη φράση «Χαίρε, κρατήρ κιρνῶν χαράν». Ευλαβική αντιγραφή της ιεράς εικόνας φυλάσσεται στη Μόσχα, στον ναό της Καζάν, κοντά στην Πύλη Σερπούχοφ.

Στο Άστραχαν, τη Μεγάλη Εβδομάδα του χίλια οκτακόσια ογδόντα πέντε, η κοπέλα Γκιτσέβιτς θεραπεύτηκε από αντίγραφο της ίδιας εικόνας. Με απόφαση της Ιεράς Συνόδου η αδελφότητα μεταβλήθηκε αργότερα σε γυναικεία μονή αφιερωμένη στο Γενέθλιο της Θεοτόκου. Όταν η μονή έκλεισε το χίλια εννιακόσια είκοσι εννέα, οι μοναχές μετέφεραν την εικόνα σε ερημητήριο στο χωριό Όμπιτοκ.

Μετά το κλείσιμο και αυτού του ησυχαστηρίου, το χίλια εννιακόσια τριάντα δύο, η εικόνα φυλάχθηκε κρυφά στην κωμόπολη Κομπελιάκι. Από το χίλια εννιακόσια σαράντα ένα έως το χίλια εννιακόσια σαράντα εννέα επέστρεψε ξανά στη μονή του Κοζελστσίνα. Μεταφέρθηκε κατόπιν στη μονή Λεμπεντίνσκι, στην ευρύτερη περιοχή του Τσερκάσι της Ουκρανίας.

Από το χίλια εννιακόσια εξήντα ένα φυλασσόταν σε ένα διαμέρισμα του Κιέβου, όπου διέμεναν παλαιές μοναχές της μονής. Επέστρεψε τελικά στο Κοζελστσίνα στις είκοσι τρεις Φεβρουαρίου του χίλια εννιακόσια ενενήντα τρία, μετά από πολλές περιπέτειες. Σήμερα για την εικόνα αυτή έχει συντεθεί ειδική Ιερά Ακολουθία και επίσης ολόκληρος Ακάθιστος Ύμνος.

Οι πιστοί προστρέχουν με ευλάβεια και ζητούν τη μεσιτεία της Παναγίας για κάθε σωματική και ψυχική ασθένεια. Η ιστορία της Μαρίας Καπνίστ παραμένει ζωντανή μέσα στη συνείδηση των Ορθοδόξων μέχρι τις ημέρες μας. Φανερώνει τη μητρική στοργή της Θεοτόκου προς κάθε ψυχή που στρέφεται σε εκείνη με πίστη.

Φανερώνει ακόμη ότι η ελπίδα στον ουρανό υπερβαίνει κάθε όριο της ιατρικής επιστήμης και της ανθρώπινης δύναμης. Η χάρη της Παναγίας εξακολουθεί να ενεργεί θαυμαστά μέσα από την εικόνα του Κοζελστσάνσκ.