Anastas Persiani, magjistari që u bë martir i Kryqit

Kur Chosroes i Dytë plaçkiti Jeruzalemin dhe mori me vete Kryqin e Shenjtë në Persi, një magjistar i ri pa mrekullitë e tij nga afër. Ai quhej Magundat, ishte djali i magjistarit të famshëm Vav dhe shërbeu në ushtrinë e mbretit pers, i mësuar si fëmijë në artet magjike. Duke dëgjuar njerëzit të thonë se Zoti i të krishterëve kishte mbërritur në Persi, shpirti i tij u dogj nga një etje që nuk e kishte ndjerë kurrë më parë. Ai pa u lodhur u kërkoi të krishterëve t'i shpjegonin se çfarë ishte ky dru me fuqi të madhe. Kur mësoi se Biri i Perëndisë ishte kryqëzuar mbi të për shpëtimin e njerëzve, zemra e tij iu dorëzua plotësisht Krishtit. Ai la ushtrinë, la prindërit dhe atdheun dhe mbërriti në Hierapolis të Sirisë. Atje ai qëndroi me një argjendar persian, i krishterë në besim, dhe kërkoi me ngulm të pagëzohej pa vonesë. Në afresket e martirizimeve që pa në tempull ai njohu rrugën që dëshironte. Dëshira e tij nuk e la të qëndronte më dhe u nis për në Shën Poli. Në Jeruzalem ai u prit nga plaku Elia dhe e çoi te patriarku Modesti, i cili e pagëzoi me emrin Anastas. Pas tetë ditësh, i riu i krishterë hyri në një manastir afër qytetit, ku u pranua nga një plak i urtë dhe i virtytshëm. Pranë tij mësoi shpejt gjuhën greke, mësoi përmendësh të gjithë Psalterin dhe u njoh me shkrimet e shenjta dhe veprat e etërve. Kur u bë murg, punoi shtatë vjet të tëra me zell të pandërprerë, duke u shërbyer vëllezërve si kuzhinier dhe kopshtar. Ai shikonte me kujdes çdo shërbesë dhe lexonte me lot jetën e dëshmorëve të shenjtë. Në ato faqe ai pa dëshirën e tij të fshehtë që po merrte formë brenda tij. Ai fshehtas i lutej Zotit që të kërkonte që ai dhe ai të derdhte gjakun e tij për emrin e Tij. Djalli solli në mendje pasuritë, nderet dhe lavditë persiane të rinisë. Por murgu i ri i besoi plakut të tij dhe i tregoi çdo konsideratë. Me dëshirën e shpirtit të tij dhe hirin e Zotit, ai mbeti i panjollosur në mes të tundimeve dhe u pjekur në heshtje. Në prag të Kijametit, pas mundimeve të ditës, ai u shtri për pak kohë dhe pa një shfaqje që i ndryshoi jetën. Një burrë i shkëlqyer i dha një gotë të artë plot me verë të mirë dhe e ftoi të pinte. Kur u zgjua, kuptoi se Zoti po e ftonte në martirizim dhe vrapoi me lot te babai i tij shpirtëror. Ai komunikoi Misteret e Papërlyera, hëngri me vëllezërit dhe po atë natë u largua fshehurazi nga manastiri, duke veshur vetëm rrobën e tij të vetmuar. Ai mbërriti në Cezare të Palestinës, e cila në atë kohë ishte nën pushtimin pers. Në rrugët e ngushta të qytetit ai takoi ushtarë persianë që kryenin arte magjike dhe i kontrollonte me paturpësi. Ai u shpjegoi atyre se edhe ai dikur dinte të njëjtat mashtrime, por kishte gjetur dritën e vërtetë. Persianët e admiruan guximin e tij, por menjëherë më pas e kapën me zemërim dhe e çuan te komandanti Marzavanas. Ai i premtoi kuaj, para dhe nderime nëse do ta mohonte Krishtin. Anastasi u përgjigj se uniforma e tij e vetmuar ishte më e nderuar për të se çdo detyrë. Më pas komandanti urdhëroi që ta ngarkonin me zinxhirë hekuri dhe të mbanin gurë të rëndë bashkë me të burgosurit e tjerë. Midis punëtorëve ishin të njohurit e tij të vjetër nga vendlindja e tij persiane. Ata u turpëruan për ndryshimin e tij dhe zemërimin e tyre e shfrynin mbi të me ofendime dhe goditje. I grisën rrobat, i shkulën mjekrën dhe e goditën me gurë pa u vënë re, ndërsa dëshmori çdo gjë e pranoi me gëzim. Kur Marzavanas e mori përsëri në pyetje dhe e kërcënoi me vdekjen që do ta priste nga duart e mbretit, ai u përgjigj me një guxim të admirueshëm. “Pse duhet të kem frikë nga një i vdekshëm si ju? Kam frikë vetëm nga Krishti, i cili krijoi qiellin dhe tokën." Komandanti urdhëroi rëna të reja, por Anastasi kërkoi të mos e lidhnin. Ai tha se ka etje për vuajtje po aq sa ka etje për ujë të freskët në vapën e ditës. Kur igumeni i manastirit mësoi se çfarë vuante dishepulli i tij, i kërkoi të gjithë vëllazërisë të lutej dhe i dërgoi dy murgj. Ata e vizituan fshehurazi, e mbështetën dhe regjistronin çdo detaj të luftës së tij. Brenda qelisë së burgut, të burgosurit panë engjëj që e rrethonin. Përpara se ta dërgonin në Persi, të krishterët e Cezaresë arritën ta nxirrnin për pak kohë nga burgu, për të kremtuar Lartësimin e Kryqit të Shenjtë. Gjatë gjithë natës njerëzit kënduan himne me të, përqafuan zinxhirët e tij dhe kërkuan bekimin e dëshmorit të përulur. Më pas ai u dërgua me zinxhirë së bashku me dy të krishterë të tjerë në Betsalom të Asirisë, ku prisnin vendimin mbretëror. Gjykatësi provoi përsëri lajka dhe kërcënime, dhe më pas urdhëroi tortura të tmerrshme. I lidhën këmbët e dëshmorit në dy shkopinj derisa i thyen kockat dhe e varën nga njëra dorë me një gur të rëndë nga tjetra. Pas pesëmbëdhjetë ditësh torturash të pandërprera, erdhi urdhri i vdekjes së Chosroes. Para syve të tij ata mbytën shtatëdhjetë e dy të krishterë dhe së fundi Anastasin. Atij i vinte vetëm keq që vdekja e tij nuk dukej mjaft mizore për dashurinë e Krishtit. U mbyt dhe iu pre koka më njëzet e dy e gjashtëqind e njëzet e tetë janar. Trupi i tij i shenjtë u varros pranë manastirit të Shën Sergjit, ndërsa më vonë eshtrat e tij u transferuan në Palestinë dhe Kostandinopojë.