Οι Μάρτυρες της Νικομήδειας που έγιναν χριστιανοί στο μαρτύριο ενός επισκόπου

Τέσσερις πάμπλουτοι συγκλητικοί του αυτοκράτορα Διοκλητιανού άφησαν τις τιμές, τα αξιώματα και τη χλιδή της αυλής για να ακολουθήσουν τον Χριστό μέχρι θανάτου. Η πίστη τους άναψε τη στιγμή που είδαν τον επίσκοπο Θεόπεμπτο της Νικομήδειας να υπομένει με θαυμαστή γενναιότητα τα φρικτά βασανιστήρια των ειδωλολατρών. Οι Άγιοι Βάσσος, Ευσέβιος, Ευτύχιος και Βασιλείδης έζησαν στα τέλη του τρίτου αιώνα μετά Χριστόν, σε μια εποχή σκληρών διωγμών εναντίον της Εκκλησίας.

Ανήκαν στα ανώτερα στρώματα της ρωμαϊκής κοινωνίας και απολάμβαναν τον σεβασμό όλων όσοι τους γνώριζαν. Η ψυχή τους όμως δεν αναπαυόταν στις τιμές και στα πλούτη που τους περιστοίχιζαν καθημερινά. Όταν αντίκρισαν τον Θεόπεμπτο να ομολογεί τον Χριστό μέσα στα αίματα και στις πληγές, μια εσωτερική φωνή τους κάλεσε στη νέα πίστη.

Ζήτησαν χωρίς δισταγμό το άγιο βάπτισμα και έγιναν μέλη του ποιμνίου του Χριστού. Η αλλαγή τους ήταν τόσο φανερή, ώστε δεν μπορούσε να μείνει κρυφή για πολύ καιρό μέσα στη Νικομήδεια. Οι ειδωλολάτρες παρατήρησαν τη νέα τους ζωή και άρχισαν να τους παρακολουθούν με κακή διάθεση.

Δεν άργησαν λοιπόν να καταγγείλουν τους τέσσερις άνδρες στον αυτοκράτορα Διοκλητιανό ως οπαδούς της νέας πίστεως. Οι στρατιώτες τους συνέλαβαν και τους οδήγησαν χωρίς αναβολή ενώπιον του ηγεμόνα για ανάκριση. Εκεί, μέσα στο ανακτορικό περιβάλλον που τόσο καλά γνώριζαν, στάθηκαν πλέον ως κατηγορούμενοι για την πίστη τους στον Χριστό.

Δεν έδειξαν όμως ούτε την παραμικρή δειλία, ούτε λύγισαν μπροστά στις απειλές και στις υποσχέσεις του αυτοκράτορα. Με παρρησία διακήρυξαν ότι ανήκουν στον Χριστό και ότι επιθυμούν να βαδίσουν την οδό του μαρτυρίου. Όπως αναφέρει το Συναξάρι της Εκκλησίας, οι ίδιοι έλυσαν πρώτοι τις ζώνες τους, που αποτελούσαν το σύμβολο του υψηλού τους αξιώματος.

Με αυτή την κίνηση δήλωναν ότι αποχωρίζονται κάθε κοσμική δόξα και παραδίδονται ολόψυχα στον Κύριό τους. Έπειτα παραδόθηκαν στους δημίους, οι οποίοι ετοίμασαν για τον καθένα διαφορετικό και ιδιαίτερα σκληρό τρόπο θανάτωσης. Μαζί με αυτούς, σύμφωνα με την παράδοση, μαρτύρησαν και πέντε υπηρέτες τους, που μοιράστηκαν την ίδια πίστη και την ίδια γενναία ομολογία στον Χριστό.

Τον Άγιο Βάσσο τον έθαψαν μέσα σε βόθρο μέχρι τη μέση και του ξέσκισαν το πάνω μέρος του σώματος με σιδερένια όργανα. Μέσα στους αβάσταχτους πόνους παρέδωσε γαλήνια την ψυχή του στον Κύριο, που τόσο πολύ αγάπησε. Τον Άγιο Ευσέβιο τον κρέμασαν με το κεφάλι προς τα κάτω και τεμάχισαν με τσεκούρια όλα τα μέλη του σώματός του.

Έτσι ο γενναίος μάρτυρας έφτασε στο τέλος της επίγειας ζωής του ομολογώντας μέχρι τέλους την ορθόδοξη πίστη. Τον Άγιο Ευτύχιο τον έδεσαν χειροπόδαρα ανάμεσα σε τέσσερις πασσάλους και τέντωσαν με βία το σώμα του προς όλες τις κατευθύνσεις. Οι δήμιοι τράβηξαν με τόση δύναμη, ώστε το σώμα του τιμίου μάρτυρα χωρίστηκε σε κομμάτια μπροστά στους θεατές.

Τον Άγιο Βασιλείδη τον έσφαξαν με μαχαίρι, ξεσκίζοντάς του την κοιλιά με αγριότητα και χωρίς κανένα έλεος. Με αυτόν τον τρόπο και οι τέσσερις ένδοξοι αθλητές της πίστεως έλαβαν τους αμάραντους στεφάνους του μαρτυρίου. Η Εκκλησία τιμά την ιερή μνήμη τους στις είκοσι Ιανουαρίου κάθε χρόνου με βαθιά ευλάβεια.

Το αρχείο παραδίδεται ως `01_20_Άγιοι_Βάσσος_Ευσέβιος_Ευτύχιος_Βασιλείδης.