Ο Όσιος Δομετιανός της Μελιτηνής

Μόλις τριάντα χρονών, ανέβηκε στον επισκοπικό θρόνο της Μελιτηνής και κράτησε στα χέρια του τις τύχες ολόκληρης αυτοκρατορίας. Έγινε ο άνθρωπος που έφερε πίσω στον περσικό θρόνο τον Χοσρόη, αλλάζοντας τη ροή της ιστορίας ανάμεσα σε Ρωμαίους και Πέρσες. Καταγόταν από πλούσια και ευσεβή οικογένεια του Βυζαντίου, με γονείς τον Θεόδωρο και την Ευδοκία, στα χρόνια του Ιουστίνου του Δευτέρου.

Έλαβε εξαιρετική μόρφωση στα ελληνικά γράμματα και στις Άγιες Γραφές, καθώς οι γονείς του φρόντισαν να του δώσουν τα καλύτερα εφόδια της εποχής. Παντρεύτηκε νέος, όμως η σύζυγός του έφυγε σύντομα από τη ζωή και τον άφησε μόνο στον κόσμο. Ο νεαρός Δομετιανός δεν λύγισε από τον πόνο, αλλά στράφηκε ολόψυχα στη φιλοσοφία κατά Θεόν και αφιερώθηκε στην άσκηση.

Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και έζησε με αυστηρή νηστεία, προσευχή και μελέτη των ιερών κειμένων. Η αρετή του και η σοφία του έγιναν γρήγορα γνωστές σε όλη την περιοχή της Βασιλεύουσας. Έτσι, σε ηλικία μόλις τριάντα ετών, εκλέχθηκε επίσκοπος της Εκκλησίας της Μελιτηνής, στη δεύτερη Αρμενία, παρότι θεωρούνταν πολύ νέος για ένα τέτοιο αξίωμα.

Ανέλαβε το βαρύ ποιμαντικό έργο με ζήλο, σύνεση και αγάπη για το ποίμνιό του. Από την πρώτη στιγμή στον επισκοπικό θρόνο, ο Δομετιανός συνδύασε με σπάνιο τρόπο την ασκητική ζωή με την πολιτική οξυδέρκεια. Έγινε αληθινός πατέρας για τους πιστούς της επαρχίας του, φροντίζοντας τους φτωχούς, τις χήρες και τα ορφανά με αδιάκοπη μέριμνα.

Η φήμη του ξεπέρασε γρήγορα τα όρια της Μελιτηνής και έφτασε ως την αυτοκρατορική αυλή της Κωνσταντινουπόλεως. Ο αυτοκράτορας Μαυρίκιος, που βασίλεψε στα τέλη του έκτου αιώνα, τον γνώρισε από κοντά και τον αγάπησε σαν αδελφό. Του εμπιστευόταν τις πιο λεπτές υποθέσεις του κράτους και τον έστελνε επανειλημμένα σε διπλωματικές αποστολές στην Περσία.

Ο άγιος ταξίδευε με σκοπό να κηρύξει τον λόγο της αληθείας στους ειδωλολάτρες και ταυτόχρονα να αποτρέψει τις συγκρούσεις ανάμεσα στις δύο αυτοκρατορίες. Με τη σοφία του και τη μετριοπάθειά του βοήθησε στη σύναψη ειρηνικής συμφωνίας μεταξύ Ρωμαίων και Περσών. Το έργο του δεν περιοριζόταν στους πιστούς της δικής του μητροπόλεως, αλλά απλωνόταν σε ολόκληρη την αυτοκρατορία και ωφελούσε τους λαούς της Ανατολής.

Πολλοί άνθρωποι βρήκαν την οδό της σωτηρίας χάρη στη δράση του, ενώ άλλοι γλίτωσαν από τη φρίκη του πολέμου. Ήταν φορέας ειρήνης σε εποχή ταραγμένη, με συνεχείς εξεγέρσεις και απειλές στα σύνορα. Την εποχή εκείνη, γύρω στο πεντακόσια ενενήντα μετά Χριστόν, ένας ισχυρός αξιωματούχος του περσικού βασιλείου, ο Βαχράμ Σοβίν, ξεσήκωσε τα στρατεύματα του Βορρά εναντίον της νόμιμης βασιλικής εξουσίας.

Οι επαναστατημένες δυνάμεις προχώρησαν ως τη Σελεύκεια, εκθρόνισαν τον βασιλιά Ορμίσδα και προκάλεσαν μεγάλη αναταραχή σε ολόκληρη την Περσία. Ο γιος του εκθρονισμένου βασιλιά, ο Χοσρόης, κατέφυγε σε βυζαντινό έδαφος και ζήτησε με αγωνία τη βοήθεια του αυτοκράτορα Μαυρικίου. Εκεί τον υποδέχτηκε ο άγιος Δομετιανός και μεσολάβησε αποφασιστικά για την υπόθεσή του.

Χάρη στη δική του υποστήριξη και τη διπλωματική του δεινότητα, ο Χοσρόης επέστρεψε στον θρόνο των πατέρων του επικεφαλής ρωμαϊκών στρατευμάτων. Έγινε υποτελής του Μαυρικίου και ο σφετεριστής Βαχράμ έχασε κάθε εξουσία και κατάντησε φόρου υποτελής στους Ρωμαίους. Ο άγιος έγινε έτσι ο πιο αγαπημένος φίλος του αυτοκράτορα και της αυτοκράτειρας, που τον τιμούσαν με βαθύ σεβασμό.

Του χάρισαν μεγάλα ποσά χρυσού και πολύτιμα κτήματα, αναγνωρίζοντας την προσφορά του στην αυτοκρατορία. Όμως ο Δομετιανός δεν κράτησε τίποτε για τον εαυτό του και διέθεσε όλα τα δώρα στους φτωχούς και την Εκκλησία. Έχτισε ναούς, ξενώνες και καταφύγια για τους αναξιοπαθούντες σε όλη την επικράτεια.

Ο άγιος επίσκοπος έζησε ως το τέλος του με την ίδια απλότητα και ταπείνωση που είχε από τα νιάτα του. Δεν επέτρεψε ποτέ στις αυτοκρατορικές τιμές και στα πλούσια δώρα να αλλοιώσουν τον ασκητικό του χαρακτήρα. Έβλεπε τον εαυτό του πάντοτε ως διάκονο του Χριστού και υπηρέτη των αδελφών του.

Όταν επέστρεψε για τελευταία φορά στην Κωνσταντινούπολη, στα χρόνια του Μαυρικίου, εκοιμήθη ειρηνικά γύρω στο εξακόσια ένα μετά Χριστόν. Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε βαθιά θλίψη σε ολόκληρη τη Βασιλεύουσα και πένθος στην αυτοκρατορική αυλή. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας με τη σύγκλητο και πλήθος κληρικών παρευρέθηκαν στην εξόδιο ακολουθία του.

Το τίμιο σκήνωμά του μεταφέρθηκε με μεγάλη πομπή, λαμπάδες και ιερούς ύμνους, ως την πατρίδα του τη Μελιτηνή. Εκεί κατατέθηκε με τιμές αγίου και έγινε τόπος προσκυνήματος για χιλιάδες πιστούς. Ο Θεός δόξασε τον δούλο του με πλήθος θαυμάτων, τόσο όσο ζούσε όσο και μετά την κοίμησή του.

Πολλοί ασθενείς βρήκαν τη θεραπεία τους και πολλοί απελπισμένοι παρηγορήθηκαν στον τάφο του. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις δέκα Ιανουαρίου, ευγνωμονώντας τον Κύριο για τη σπάνια αυτή μορφή. Ο όσιος Δομετιανός παραμένει υπόδειγμα ποιμένα, ειρηνοποιού και φιλάνθρωπου ιεράρχη της Ανατολής.