Ένα ποτήρι με θανατηφόρο δηλητήριο δεν στάθηκε ικανό να βλάψει τον νεαρό μοναχό από την Έδεσσα, που το ήπιε με τη δύναμη του σταυρού. Η βασίλισσα Σεΐδα, σύζυγος του χαλίφη αλ-Μαμούν, τον είχε δει στην αγορά της Ιερουσαλήμ και ζήτησε από εκείνον να ενδώσει στον πειρασμό της σάρκας. Ο Άγιος Μιχαήλ έζησε τον ένατο αιώνα και καταγόταν από την Έδεσσα της Μεσοποταμίας, παιδί ευσεβών χριστιανών γονέων.

Μετά τον θάνατο των γονιών του μοίρασε όλη του την κληρονομιά στους φτωχούς της πόλης. Έπειτα ξεκίνησε για τα Ιεροσόλυμα, ώστε να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους που βρίσκονταν τότε υπό μουσουλμανική κυριαρχία. Παρέμεινε στην Παλαιστίνη και εγκαταστάθηκε στη Λαύρα του Αγίου Σάββα, κοντά σε έναν συγγενή του.

Πρόκειται για τον Άγιο Θεόδωρο της Εδέσσης, που μοίραζε τον χρόνο του ανάμεσα στο μοναστήρι και στην έρημο της Ιουδαίας. Εκείνος τον δέχτηκε με χαρά και τον έκειρε μοναχό χωρίς καθυστέρηση. Οι δυο τους έπλεκαν μαζί καλάθια από καλάμια για να εξασφαλίζουν τα αναγκαία.

Ο νεαρός μοναχός κατέβαινε τακτικά στην αγορά της Ιερουσαλήμ και πουλούσε εκεί τα εργόχειρα της ησυχίας τους. Μια ημέρα στην αγορά τον πρόσεξε ο ευνούχος της βασίλισσας, που θαύμασε την ομορφιά και την τέχνη των καλαθιών. Τον οδήγησε αμέσως στη Σεΐδα, η οποία επισκεπτόταν τότε την πόλη μαζί με τον σύζυγό της, τον χαλίφη.

Η ομορφιά του νέου μοναχού άναψε μέσα της έναν αμαρτωλό πόθο και προσπάθησε να τον παρασύρει σε μοιχεία. Ο Άγιος Μιχαήλ αρνήθηκε με σταθερότητα κάθε πρόταση, χωρίς να κλονιστεί από τις απειλές και τα δελεάσματα. Οργισμένη η βασίλισσα ζήτησε από τον άνδρα της να τιμωρηθεί ο μοναχός με σκληρό ραβδισμό.

Τον κατηγόρησε ψευδώς ότι την προσέβαλε και ότι στάθηκε εχθρός της θρησκείας τους. Ακολούθησε ζωηρή συζήτηση μπροστά στον χαλίφη για το ποια πίστη είναι η αληθινή. Ο ηγεμόνας του υποσχέθηκε να τον υιοθετήσει, αν δεχόταν να ομολογήσει τον Μωάμεθ ως προφήτη.

Ο Άγιος απάντησε με παρρησία ότι ο Μωάμεθ δεν ήταν ούτε προφήτης ούτε απόστολος του Χριστού. Τον χαρακτήρισε πρόδρομο του αντιχρίστου και ζήτησε είτε να επιστρέψει στον γέροντά του είτε να γίνει ο ίδιος ο ηγεμόνας χριστιανός είτε να τον στείλουν με το μαρτύριο στον ουρανό. Τότε ο χαλίφης διέταξε να του δώσουν ένα ποτήρι γεμάτο με φοβερό δηλητήριο.

Ο Άγιος Μιχαήλ σφράγισε το ποτήρι με το σημείο του σταυρού και το ήπιε χωρίς δισταγμό. Έμεινε όμως ζωντανός και αβλαβής, σύμφωνα με την υπόσχεση του Κυρίου στους πιστούς μαθητές του. Βλέποντας το θαύμα, ο ηγεμόνας οργίστηκε ακόμη περισσότερο και πρόσταξε να αποκεφαλιστεί ο μοναχός μέσα στην ίδια την πόλη.

Αμέσως ξέσπασε μια ζωηρή διαφωνία γύρω από τον τόπο όπου θα έμενε το ιερό λείψανο του νεομάρτυρα. Οι μοναχοί της Λαύρας του Αγίου Σάββα επιθυμούσαν να το μεταφέρουν στο δικό τους μοναστήρι. Οι χριστιανοί της Ιερουσαλήμ όμως αρνούνταν, λέγοντας ότι το λείψανο πρέπει να μείνει στον τόπο του μαρτυρίου.

Οι Σαββαΐτες απαντούσαν ότι ο Άγιος ανατράφηκε στη Λαύρα και εκεί έπρεπε να αναπαυθεί. Η αντιπαράθεση φούντωσε τόσο πολύ που χρειάστηκε να επέμβει και πάλι ο ίδιος ο χαλίφης. Εκείνος αποφάσισε τελικά πως το ιερό λείψανο θα δοθεί στους πατέρες της Λαύρας για ταφή.

Την ίδια ημέρα του μαρτυρίου, ο Κύριος αποκάλυψε το γεγονός στον γέροντα Θεόδωρο μέσα στη Λαύρα. Εκείνος ενημέρωσε την αδελφότητα και έστειλε αμέσως μοναχούς για να παραλάβουν το ιερό λείψανο του μαθητή του. Καθώς προχωρούσε η ιερή πομπή προς τη Λαύρα, ένας φωτεινός στύλος φωτιάς κατέβηκε από τον ουρανό.

Η ουράνια αυτή λάμψη συνόδευε αδιάκοπα το λείψανο μέχρι την ώρα της εισόδου του στο μοναστήρι. Ο Άγιος Θεόδωρος μαζί με τους πατέρες βγήκε στην υποδοχή κρατώντας αναμμένες λαμπάδες και ψάλλοντας ιερούς ύμνους. Το τίμιο σώμα του μάρτυρα ενταφιάστηκε με ευλάβεια κοντά στους άλλους Πατέρες της μονής.

Πολλά θαύματα έγιναν στη συνέχεια μπροστά στο ιερό λείψανο, ως μαρτυρία της παρρησίας του Αγίου στον Θρόνο του Θεού. Στις αρχές του δωδέκατου αιώνα, ο ηγούμενος Δανιήλ της Μονής των Σπηλαίων του Κιέβου είδε με τα ίδια του τα μάτια το ιερό λείψανο, καθώς προσκυνούσε στους Αγίους Τόπους. Η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του δύο φορές μέσα στο έτος.