Δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια έμεινε αλυσοδεμένη σε σκοτεινό μπουντρούμι της Περσίας, σύζυγος του αρχιμάγου του βασιλείου που την κατήγγειλε στον ίδιο τον βασιλιά Χοσρόη. Πριν φτάσει εκεί, ένας άγγελος της φανέρωσε σε όνειρο τον τόπο της κολάσεως και τον παράδεισο των πιστών του Χριστού. Η νεαρή αρχόντισσα καταγόταν από επιφανή οίκο μεγάλων αξιωματούχων της Περσίας και είχε δοθεί σε γάμο με τον αρχηγό των μάγων του βασιλιά.

Μετά από τρία χρόνια έγγαμου βίου, άρχισε να αναζητά την αλήθεια και να αμφισβητεί την περσική ειδωλολατρία. Άκουγε για την καθαρή και αμόλυντη πίστη των χριστιανών και αναρωτιόταν αν αυτή είναι η μόνη αληθινή. Μέσα σε αυτόν τον στοχασμό, ο άγγελος την οδήγησε σε φοβερό και πύρινο τόπο, όπου βασανίζονταν οι πρόγονοί της για την πλάνη τους.

Έπειτα της έδειξε από μικρή θύρα τον παράδεισο και το άφατο φως των δικαίων που έχαιραν εκεί. Όταν θέλησε να μπει κι εκείνη, ο άγγελος την εμπόδισε λέγοντας πως κανείς αβάπτιστος δεν εισέρχεται στη χαρά του Χριστού. Ξύπνησε με τρόμο και βαθιά λαχτάρα για το άγιο βάπτισμα.

Με δάκρυα και προσευχή ζήτησε από τον αληθινό Θεό να την αξιώσει του βαπτίσματος, και γρήγορα έλαβε την απάντηση που ποθούσε. Καθοδηγούμενη από άγγελο Κυρίου, βγήκε κρυφά από το σπίτι και βρήκε έναν ιερέα που ζούσε σε απόκρυφο τόπο της Περσίας. Έτσι ο ασώματος άγγελος την παρέδωσε σε άγγελο εν σαρκί, ο οποίος την κατήχησε και της χάρισε το όνομα Μαρία στο βάπτισμα.

Όταν επέστρεψε στο σπίτι, αρνήθηκε κάθε συζυγική σχέση με τον ειδωλολάτρη άνδρα της, αφού ήταν πλέον αρραβωνιασμένη με τον Χριστό. Περνούσε τις νύχτες σε προσευχή και νηστεία, και τις ημέρες σε σιωπή και απομάκρυνση από τους απίστους. Ο σύζυγος απορούσε για την αλλαγή της και προσπάθησε με χάδια, ικεσίες, βία και ξυλοδαρμούς να την μεταπείσει.

Όμως αόρατη θεϊκή δύναμη ενίσχυε τη νύμφη του Χριστού και τον άφηνε ανίσχυρο. Δοκίμασε ακόμη και μαγείες, επικαλούμενος δαιμονικές δυνάμεις, αλλά οι δαίμονες δεν τολμούσαν να την πλησιάσουν, επειδή έβλεπαν τη χάρη του Χριστού να την περιβάλλει. Τότε εκείνος έτρεξε στον βασιλιά Χοσρόη και του παραπονέθηκε με οδύνη για τη μεταστροφή της.

Ο Χοσρόης έστειλε επιφανείς άρχοντες και αρχόντισσες να την πείσουν με κολακείες να επιστρέψει στην παλαιά θρησκεία και στον σύζυγό της. Της υποσχέθηκε μάλιστα ότι, αν αρνηθεί τον Χριστό, θα την έπαιρνε ο ίδιος για βασίλισσά του. Η Μαρία ρώτησε τους απεσταλμένους αν ο βασιλιάς μπορούσε να μείνει αθάνατος και να μην πεθάνει ποτέ.

Όταν εκείνοι ομολόγησαν την κοινή θνητότητα κάθε ανθρώπου, η αγία απάντησε ότι δεν εγκαταλείπει τον αιώνιο Νυμφίο της για έναν θνητό άρχοντα. Είπε ακόμη ότι είναι έτοιμη να πάθει και να αποθάνει για τον Χριστό τον Θεό της. Όταν τα λόγια αυτά έφτασαν στον Χοσρόη, εκείνος οργίστηκε φοβερά και πρόσταξε να την δέσουν με σιδερένια δεσμά.

Την έριξαν στη φυλακή για να την ξεχάσουν όλοι σαν νεκρή. Δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια έμεινε εκεί η μάρτυρας του Χριστού, καρτερική και χαρούμενη στα δεσμά της. Στο μεταξύ πέθανε ο Χοσρόης και ανέβηκε στον θρόνο ο γιος του Ορμίσδας, ενώ στο Βυζάντιο διαδέχονταν ο ένας τον άλλον οι αυτοκράτορες Ιουστίνος ο νεότερος, Τιβέριος και ο άγιος Μαυρίκιος.

Η αγία ζούσε αδιάλειπτα μέσα στην προσευχή. Στα χρόνια εκείνα έφτασε στην Περσία πρεσβευτής των Ρωμαίων με το όνομα Αριστόβουλος, άνδρας έντιμος, θεοφιλής και ευλαβής. Όταν άκουσε για τη Μαρία, ζήτησε άδεια από τον βασιλιά και την επισκέφθηκε στη φυλακή με βαθιά ευλάβεια.

Ασπάστηκε τα δεσμά της και πήρε ένα κομμάτι τους ως ευλογία, και κατόπιν τη δίδαξε να ψάλλει τους ψαλμούς του Δαβίδ. Μετά την αναχώρησή του, ο Ορμίσδας παρέδωσε την αγία στους μάγους για βασανισμό. Κάθε ημέρα την έβγαζαν από τη φυλακή και την κατατραυμάτιζαν ανελέητα, όμως το πρωί την έβρισκαν τελείως υγιή.

Μια φορά της χτύπησαν το στήθος και την κοιλιά τόσο σκληρά, ώστε διαλύθηκαν τα στήθη της, και την επομένη παρουσιάστηκαν θεραπευμένα. Οι Πέρσες θαύμαζαν τη δύναμη του Χριστού και πολλοί προσέρχονταν στην πίστη. Οι μάγοι όμως μαίνονταν σαν θηρία εναντίον της αμνάδας του Κυρίου.

Της έκαψαν το κεφάλι, την έκλεισαν σε σάκο σφραγισμένο και την έριξαν σε βαθύ λάκκο για να πεθάνει. Έμεινε όμως ζωντανή με τη δύναμη του Θεού, χωρίς τροφή και πόση, τρεφόμενη ίσως από αόρατη βρώση και πόση των αγγέλων. Επειδή έμενε άθικτη, διέταξαν αναιδείς άνδρες να την ατιμάσουν σε ξεχωριστό δωμάτιο.

Όταν όμως έμπαιναν εκείνοι μέσα, δεν την έβλεπαν, διότι ο Θεός την έκανε αόρατη για τα ακάθαρτα μάτια τους. Αργότερα την έριξαν σε βαθιά σπηλιά, όπου ζούσε τεράστιος και φοβερός δράκοντας. Όμως ο Θεός που έφραξε κάποτε τα στόματα των λεόντων για τον Δανιήλ, έστειλε άγγελο που έφραξε τη φοβερή φωνή του ερπετού.

Το θηρίο έγινε ήμερο σαν αρνί και ξάπλωνε στα πόδια της, ενώ η αγία έμεινε εκεί τέσσερις ολόκληρους μήνες χωρίς να φάει. Όταν αργότερα πείνασε, παρουσιάστηκε άγγελος, σφράγισε με το σημείο του σταυρού το στόμα της και της είπε πως δεν θα νιώθει πια ούτε πείνα ούτε δίψα. Έπειτα την έβγαλε από τη σπηλιά εκείνη της φρίκης.

Όταν την είδαν οι ασεβείς, την έπιασαν πάλι λέγοντας ότι με χριστιανική μαγεία γοήτευσε τον δράκοντα. Ο βασιλιάς πρόσταξε τότε τον αποκεφαλισμό της, αλλά άγγελος Κυρίου την άρπαξε από τα χέρια των στρατιωτών. Έμεινε κρυμμένη μαζί με τους ολίγους χριστιανούς της Περσίας.

Μετά από λίγο καιρό σκοτώθηκε ο ασεβής Ορμίσδας από τους δικούς του και ανέβηκε στον θρόνο ο γιος του Χοσρόης ο νεότερος. Όταν στράφηκαν εναντίον του οι άρχοντες, εκείνος έφυγε από την Περσία αναζητώντας καταφύγιο. Άφησε ελεύθερα τα ηνία του αλόγου του και ο ίππος τον οδήγησε προς τα χριστιανικά εδάφη.

Στο Βυζάντιο τον δέχθηκε με τιμή και αγάπη ο αυτοκράτορας Μαυρίκιος, του παρέδωσε ισχυρό στράτευμα και με αυτό επέστρεψε νικητής στον θρόνο των Περσών. Από τότε άρχισαν ημέρες ελευθερίας για τους χριστιανούς της χώρας εκείνης. Μαζί με τον Χοσρόη ήρθε στην Περσία ο άγιος Δομετιανός, επίσκοπος Μελιτινής, σταλμένος από τον Μαυρίκιο.

Είδε με τα ίδια του τα μάτια την αγία Μαρία, η οποία πλέον κήρυττε ελεύθερα τον Χριστό στους Πέρσες. Με τον λόγο της πίστεψαν συγγενείς της και επιφανείς άνδρες και πλήθος λαού. Είχε χάρισμα προοράσεως και ενεργούσε πολλά θαύματα.

Έπειτα ταξίδεψε στα ελληνικά εδάφη, πέρασε από την Κιρκίσιο και τη Δάρα και έφτασε στα Ιεροσόλυμα. Εκεί προσκύνησε το Ζωοποιό Ξύλο, τον Πανάγιο Τάφο και τα λοιπά προσκυνήματα της Αγίας Γης. Σε ένα μοναστήρι συνάντησε αιρετικούς οπαδούς του Σεβήρου, οι οποίοι κήρυτταν πάθος της θεότητος και πρόσθεταν αιρετικά λόγια στον τρισάγιο ύμνο.

Η αγία προσευχήθηκε να της φανερώσει ο Θεός αν επιτρέπεται να κοινωνήσει μαζί τους, και είδε άγγελο να κρατά δύο ποτήρια. Το ένα ήταν γεμάτο σκότος και το άλλο γεμάτο φως, και ο άγγελος της εξήγησε ότι το σκοτεινό ποτήρι ήταν η αιρετική κοινωνία. Το φωτεινό αντιπροσώπευε τη μετάληψη της Αγίας Καθολικής Εκκλησίας του Χριστού.

Έτσι η αγία απέφυγε κάθε κοινωνία με τους αιρετικούς και έφυγε αμέσως από εκεί. Καθοδηγούμενη πάντοτε από άγγελο Κυρίου, πέρασε από πολλούς τόπους και πόλεις και έφτασε στην Ιεράπολη της Συρίας. Εκεί συνάντησε τον επίσκοπο Στέφανο, ο οποίος αργότερα συνέγραψε τον βίο της.

Όταν πλησίαζε το τέλος της, ασθένησε ελαφρά μέσα στον ναό του αγίου μάρτυρος Σεργίου, ανάμεσα στη Νίσιβι και στην πόλη Δάρα. Προσευχήθηκε για τη σωτηρία ολόκληρου του κόσμου και ευχαρίστησε τον Θεό για το μέγα έλεός του. Παρέδωσε με χαρά την αγία ψυχή της στα χέρια του ποθούμενου Νυμφίου της Χριστού.