Ο άγιος Φώτιος τον ονόμασε «καθαιρέτη των αιρέσεων», γιατί κανείς λαϊκός θεολόγος της εποχής του δεν αντιστάθηκε με τόση δύναμη στους ημιπελαγιανούς. Σε ένα συγκλονιστικό ποίημα προς τη σύζυγό του, της ζήτησε να γίνουν όχι μόνο ένα σώμα αλλά και μία ψυχή, και αργότερα την έπεισε να ασπαστεί τον μοναχικό βίο. Ο Πρόσπερος Τίρων γεννήθηκε στην Ακυϊτανία της σημερινής Γαλλίας γύρω στα τριακόσια ενενήντα μετά την ένσαρκη παρουσία του Κυρίου μας.

Από νεαρή ηλικία έδειξε σπάνια κλίση στα γράμματα και ιδιαίτερη αγάπη προς τη μελέτη των Αγίων Γραφών. Σύγχρονοι συγγραφείς τον περιγράφουν ως άνθρωπο άγιο και σεβάσμιο, του οποίου η ζωή σφραγίστηκε από την αναζήτηση της αλήθειας. Λίγες πληροφορίες σώθηκαν για την καθημερινή του πορεία, όμως τα συγγράμματά του φανερώνουν έναν στοχαστή με βαθιά πνευματική εμπειρία.

Πολλά από τα κείμενά του απηχούν τη διδασκαλία του ιερού Αυγουστίνου περί της θείας χάριτος, την οποία υπερασπίστηκε με πάθος και διαύγεια. Όπως και εκείνος, ο όσιος Πρόσπερος στάθηκε ασυμβίβαστος αντίπαλος της πελαγιανής πλάνης που τάραζε τότε την Εκκλησία. Ολόκληρη η ζωή του φαίνεται ότι κύλησε μέσα σε θεολογικές αντιπαραθέσεις με αιρετικούς και ψευδοδιδασκάλους της Δύσης.

Στο πρόσωπο του οσίου Προσπέρου η επιστήμη συναντήθηκε αρμονικά με την αρετή και την προσευχητική ζωή. Αφιερώθηκε με ζήλο στα γράμματα και απέκτησε βαθιά γνώση των ιερών κειμένων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Δεν υστερούσε καθόλου στις ανθρώπινες επιστήμες σε σχέση με τη θεολογική του κατάρτιση και οξυδέρκεια.

Διέπρεψε ιδιαιτέρως στα μαθηματικά, στην αστρονομία και στη χρονολογία, τομείς που τότε θεωρούνταν κορυφαίοι στην εκπαίδευση. Η σπουδαία του μόρφωση μαζί με την προσωπική του αγιότητα τον έκαναν γνωστό σε ολόκληρη την Εκκλησία της Ανατολής και της Δύσης. Πολλοί τον συνέχεαν λανθασμένα με τον άγιο Παυλίνο της Ρετζίου, ο οποίος υπήρξε επίσκοπος και ποιμένας λαού.

Όλα όσα γνωρίζουμε για τον Πρόσπερο φανερώνουν ότι ούτε επίσκοπος υπήρξε ούτε καν χειροτονήθηκε ποτέ πρεσβύτερος. Παρέμεινε λαϊκός θεολόγος, μαχόμενος όμως για την ορθή πίστη με δύναμη που ζήλευαν πολλοί κληρικοί της εποχής εκείνης. Στο ποίημα προς τη σύζυγό του την παρακαλούσε να τον σηκώνει όταν πέφτει και να διορθώνεται όταν εκείνος επισημαίνει κάποιο σφάλμα της.

Ζητούσε να μην αρκούνται μόνο στο να είναι ένα σώμα αλλά να γίνουν επίσης και μία ψυχή ενώπιον του Θεού. Γύρω στα τετρακόσια είκοσι οκτώ μετά Χριστόν ο όσιος έπεισε τη σύζυγό του να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο σε γυναικείο κοινόβιο. Ο ίδιος αποσύρθηκε σε μοναστήρι της Μασσαλίας, αναζητώντας την ησυχία, την προσευχή και τη βαθύτερη μελέτη των πατερικών κειμένων.

Εκεί συνέχισε τους πνευματικούς του αγώνες κατά των ημιπελαγιανών, οι οποίοι θεωρούσαν τον Πρόσπερο έναν από τους φοβερότερους αντιπάλους τους. Όταν ο μέγας Λέων ανέβηκε στον θρόνο της Ρώμης γύρω στα τετρακόσια σαράντα, κάλεσε κοντά του τον σοφό Πρόσπερο. Του ανέθεσε καθήκοντα γραμματέα, εμπιστευόμενος τη θεολογική του διαύγεια και τη γνωστή σε όλους ευλάβειά του.

Πολλοί ιστορικοί υποστηρίζουν ότι η θαυμαστή πραγματεία «Περί της Ενανθρωπήσεως του Λόγου», η οποία αποδίδεται στον άγιο Λέοντα, οφείλεται στην πένα του Προσπέρου. Είναι πιθανό ωστόσο ο μέγας ιεράρχης να την επεξεργάστηκε με το προσωπικό ύφος του και το ποιμαντικό του πνεύμα. Ο όσιος Πρόσπερος εκοιμήθη ειρηνικά στη Ρώμη κάποια στιγμή μετά τα τετρακόσια πενήντα πέντε, αφήνοντας πλούσια πνευματική παρακαταθήκη.