Ένα οκτάχρονο αγόρι αντίκρισε μια μαυροφόρα γυναίκα να κάνει μετάνοιες στην ξερή πλαγιά, ενώ ο τόπος μαλάκωνε σαν ζυμάρι κάτω από τα γόνατά της. Οκτώ ολόκληρα χρόνια αργότερα, στις είκοσι ένα Ιουνίου του χίλια εννιακόσια εξήντα δύο, η ίδια εικόνα ανασύρθηκε από τη γη. Οι φοβεροί σεισμοί που συγκλόνισαν τη Θεσσαλία την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής, στο χίλια εννιακόσια πενήντα τέσσερα, έμειναν χαραγμένοι στη μνήμη όλης της περιοχής.

Στο μικρό χωριό Ξυνιάδα Δομοκού, όμως, η ημέρα εκείνη απέκτησε ξεχωριστή σημασία για έναν συγκεκριμένο μικρό κάτοικο. Ο Αθανάσιος Νικολάου Σύρος, οκτώ ετών τότε, έπαιζε το απόγευμα της Παρασκευής με τα συνομήλικά του στην πλαγιά. Ξαφνικά διέκρινε μπροστά του μια άγνωστη μαυροφορεμένη γυναίκα ξυπόλητη, η οποία γονάτιζε και προσκυνούσε με κατάνυξη.

Όπου ακουμπούσε τα γόνατά της, το χώμα μαλάκωνε και βούλιαζε, σαν να μην ήταν πια ξερό. Στα τρία σημεία που προσκύνησε η γυναίκα ανέβλυζε μια απερίγραπτη γλυκιά ευωδία. Το παιδί φώναξε τους συντρόφους του και τους έδειχνε τη γιαγιά που έκανε μετάνοιες με τόση ταπείνωση.

Κανένας από τα υπόλοιπα παιδιά δεν μπορούσε να διακρίνει την παράξενη μορφή στην απέναντι πλαγιά. Τα παιδιά έτρεξαν στους συγχωριανούς τους και τους διηγήθηκαν με αγωνία όσα τους ανέφερε ο μικρός Αθανάσιος. Οι μεγαλύτεροι έσπευσαν στον τόπο, αλλά δεν μπόρεσαν να δουν την άγνωστη γυναίκα όση επιμονή και αν έδειξαν.

Ωστόσο, η γλυκιά ευωδία που ανέβλυζε από εκείνα τα σημεία ήταν αισθητή σε όλους όσοι πλησίαζαν. Το ίδιο βράδυ η μορφή ξαναφανερώθηκε στον ύπνο του παιδιού, αυτή τη φορά με ένα φωτεινό στεφάνι στο κεφάλι της. Με τρεμάμενη φωνή ο μικρός τη ρώτησε ποια ήταν και τι ζητούσε από αυτόν τόσο επίμονα.

Εκείνη του αποκρίθηκε γλυκά πως ήταν η μητέρα του Χριστού και τον είχε ξεχωρίσει για την καθαρότητα της καρδιάς του. Του φανέρωσε ότι στο μεσαίο σημείο όπου την είχε δει να γονατίζει βρισκόταν θαμμένη η Εικόνα της. Του ζήτησε ακόμη να γίνει εκεί τόπος λατρείας, ένας ναός αφιερωμένος στο όνομά της.

Το πρωί ο Αθανάσιος διηγήθηκε στους δικούς του με κάθε λεπτομέρεια όσα είδε και άκουσε τη νύχτα. Οι αντιδράσεις των κατοίκων, όμως, δεν ήταν καθόλου ευνοϊκές για το ευλαβικό παιδί. Πολλοί τον αποπαίρναν, τον περιγελούσαν και τον απομάκρυναν με φράσεις γεμάτες περιφρόνηση και απιστία.

Παρ’ όλη την απόρριψη που συναντούσε καθημερινά, η πίστη του μικρού Αθανάσιου δεν κλονίστηκε ούτε στο ελάχιστο. Μάζεψε μόνος του πέτρες και έχτισε ένα μικρό εκκλησάκι ακριβώς στο σημείο που του είχε υποδείξει η Παναγία. Τοποθέτησε εκεί μια ταπεινή εικόνα της Θεοτόκου και άναβε καθημερινά το καντηλάκι με βαθιά ευλάβεια.

Πήγαινε πρωί και βράδυ, προσευχόταν με δάκρυα και παρακαλούσε τους συγχωριανούς του να ανοίξουν τη γη. Ορισμένοι ανταποκρίθηκαν κάποτε στα αιτήματά του, αλλά οι ενέργειες ήταν μεμονωμένες και χωρίς αποτέλεσμα. Πέρασαν οκτώ ολόκληρα χρόνια αδιαφορίας μέχρι που μια θανατηφόρα αρρώστια έπεσε στα ζώα του χωριού.

Οι κάτοικοι άρχισαν να σκέφτονται σοβαρά μήπως το κακό ήταν τιμωρία για την απιστία τους στα λόγια του παιδιού. Γονάτισαν μπροστά στη Θεοτόκο και ζήτησαν συγχώρεση με δάκρυα και βαθιά μετάνοια στην καρδιά τους. Το θανατικό των ζώων έγινε αφορμή να επιστρέψουν όλοι κοντά στον Θεό με ταπείνωση.

Στις αρχές Ιουνίου του χίλια εννιακόσια εξήντα δύο έφτασε στο χωριό ένα εκσκαπτικό μηχάνημα για διάνοιξη δρόμων. Οι κάτοικοι παρακάλεσαν τον χειριστή να σκάψει στο σημείο που είχε υποδείξει η Παναγία. Ο χειριστής, ονόματι Ηλίας Σάλτας από τον Σταυρό Λαμίας, αρνήθηκε με βιαιότητα τις παρακλήσεις των κατοίκων του χωριού.

Τότε επενέβη ένας Λαμιώτης υπάλληλος του Υπουργείου Οικονομικών, ο Σπύρος Χουλιάρας, που γνώριζε από τη μητέρα του τις εμφανίσεις. Συγκάλεσε σύσκεψη με τον πρόεδρο, τον δάσκαλο, τον ιερέα, τις αστυνομικές αρχές και το εκκλησιαστικό συμβούλιο. Όλοι μαζί έπεισαν τελικά τον χειριστή να επιχειρήσει την εκσκαφή στο σημείο που είχε δείξει τόσα χρόνια ο νεαρός.

Το μηχάνημα ξεκίνησε να σκάβει και ο κόσμος μαζεύτηκε γύρω περιμένοντας με αγωνία και πίστη. Η πρώτη και η δεύτερη απόπειρα απέτυχαν, ενώ ο χειριστής άρχισε να βλασφημεί από τον θυμό του. Στην τρίτη προσπάθεια η μηχανή σταμάτησε ξαφνικά και τότε ένας αστυνομικός παρατήρησε κάτι πολύ συγκλονιστικό.

Δίπλα στο μαχαίρι του μηχανήματος, κοντά στη ρίζα ενός πουρναριού, βρισκόταν η Ιερή Εικόνα της Παναγίας. Όλοι έπεσαν στα γόνατα και προσκύνησαν με δάκρυα, ενώ άλλοι χτύπησαν την καμπάνα ειδοποιώντας τους χωρικούς. Έτρεξαν στον δεκαεξάχρονο πια Αθανάσιο, τον αγκάλιασαν και του ζήτησαν συγχώρεση για την παλιά τους απιστία.

Ο χειριστής γονάτισε κλαίγοντας και θεραπεύτηκε λίγο αργότερα από μια χρόνια πάθηση του στομάχου. Η θαυματουργή Εικόνα βρισκόταν θαμμένη σε βάθος ενάμισι μέτρου και έφερε την επιγραφή Μήτηρ Θεού Ελεούσα. Κατά τη γνώμη των ειδικών η εικόνα ανήκει στην εποχή της εικονομαχίας, σώθηκε όμως ανέπαφη μέσα στη γη επί αιώνες.

Σήμερα η Ελεούσα είναι σκεπασμένη με ασήμι και χρυσό και βρίσκεται σε ένα όμορφο προσκυνητάρι. Τα τάματα των βασανισμένων πιστών που έσπευσαν στη Χάρη της στολίζουν ολόκληρη την επιφάνεια της Εικόνας. Στην αρχή χτίστηκε ένα μικρό εκκλησάκι με τις προσφορές των ευλαβών προσκυνητών που κατέφευγαν στη Μεγαλόχαρη.

Η Αγία Τράπεζα τοποθετήθηκε ακριβώς στη ρίζα του πουρναριού, εκεί όπου βρέθηκε η Ιερά Εικόνα. Αργότερα, ο Μακαριστός Μητροπολίτης Φθιώτιδος Δαμασκηνός έθεσε τον θεμέλιο λίθο για μεγαλύτερο ναό τον Νοέμβριο του χίλια εννιακόσια εξήντα πέντε. Ο ναός ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του επόμενου έτους με τη συνδρομή των πιστών από όλη την Ελλάδα.

Ο πατήρ Αθανάσιος εξασφάλισε με προσωπικό μόχθο τον πλήρη εξοπλισμό και έχτισε ολόκληρο μοναστήρι με Ηγουμενείο και κελιά. Τα εγκαίνια τελέστηκαν στις είκοσι μία Ιουνίου του χίλια εννιακόσια εβδομήντα δύο, την ημέρα της θαυμαστής ευρέσεως. Το Ιερό Προσκύνημα εορτάζει ακόμη και στις δεκαπέντε Αυγούστου, την ημέρα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Πλήθος θαυμάτων μαρτυρούν τη ζωντανή παρουσία της Ελεούσας στο μοναστήρι της Ξυνιάδας μέχρι τις ημέρες μας. Η Λεμονιά Κοκκίνη από την Αγραπιδιά Δομοκού δαιμονίστηκε στο τραπέζι της και έβγαζε άναρθρες κραυγές. Οι γονείς της την έταξαν στην Παναγία και κατά τη διάρκεια της Ολονυκτίας απέκτησε σταδιακά πλήρη ηρεμία.

Ο Σταύρος Πολύμερος, γιος του Βάιου από την Ξυνιάδα, τυφλώθηκε ξαφνικά την ώρα του δείπνου. Οι γονείς του τον μετέφεραν στη Μεγαλόχαρη και προς το τέλος της Παρακλήσεως το φως επανήλθε στα μάτια του. Δύο άτεκνα ζευγάρια από την Καρδίτσα, ο Γιαννάκος και ο Καφετζής, ικέτευσαν τον Ηγούμενο για παιδί.

Τον επόμενο χρόνο επέστρεψαν κρατώντας στην αγκαλιά τους τα βρέφη τους για να βαφτιστούν στο μοναστήρι. Έκτοτε περισσότερα από χίλια πεντακόσια ζευγάρια απέκτησαν τέκνα με τη βοήθεια της θαυματουργής Ελεούσας. Κάποτε ένας προσκυνητής ξέχασε αναμμένη λαμπάδα και ο Ηγούμενος ειδοποιήθηκε μυστηριωδώς τα μεσάνυχτα από μια φωνή.

Έτρεξε και έσβησε μόνος του τη φωτιά που είχε αρχίσει να καίει το χαλί του ναού. Το καμένο εκείνο χαλί φυλάσσεται μέχρι σήμερα ως ζωντανή μαρτυρία της προστασίας της Παναγίας. Προσκυνητές από την Αθήνα, αναζητώντας τη μονή στο εικοστό δεύτερο χιλιόμετρο μετά τη Λαμία, έχασαν τον προσανατολισμό τους.

Μέσα στην απόγνωσή τους εμφανίστηκε μπροστά στο λεωφορείο ένα μαύρο πουλί, που οδήγησε το όχημα ως την αυλόπορτα. Μόλις το λεωφορείο έφτασε στον περίβολο, το παράξενο εκείνο πουλί εξαφανίστηκε με τρόπο ανεξήγητο. Από την Αμπελιά Φαρσάλων ένα ζευγάρι έφερε στην Ολονυκτία το παιδί του με καρκινική τομή στο μάγουλο.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου του η τομή εξαφανίστηκε εντελώς και το πρωί η μητέρα διαπίστωσε την πλήρη θεραπεία. Από το ίδιο χωριό μια απελπισμένη μάνα προσευχόταν για το κωφάλαλο κοριτσάκι της με σπαρακτικά λόγια. Η Παναγία έκανε το θαύμα της και η πρώτη λέξη που πρόφερε το παιδί ήταν η γλυκιά μαμά.

Η Παναγιώτα Ψυχογιού από την Αγία Παρασκευή Λοκρίδος ομολογεί τη θεραπεία της από καρκίνο με τη μεσιτεία της Ελεούσας. Όσο χτιζόταν ο ναός, οι μαστόροι άκουγαν ψαλμωδίες και θυμιατά τη νύχτα από το δωμάτιο της Εικόνας. Ο Ηγούμενος τους ενθάρρυνε εξηγώντας πως ψέλνει η ίδια η Μεγαλόχαρη και έτσι ενδυναμώθηκε η πίστη τους.