Vital Jetimi, martiri i dashurisë

Ai mori ar nga Kostandini i Madh për të blerë perla dhe gurë të çmuar, por në të vërtetë po blinte lebrozë që ushtarët po mbyten në det. Kur Konstanci kërkoi t'i kthente thesaret, ai e çoi në spitalet e Bosforit dhe i tregoi të sëmurët si perlat më të ndritura të mbretërisë. Shën Zotikus vinte nga një familje e famshme dhe fisnike e Romës së lashtë, me rrënjë të thella në aristokracinë romake. Që në moshë të re ai studioi me zell urtësinë e derës dhe gjithashtu njohjen shpirtërore të Kishës me shumë zell. Edukimi dhe virtyti i tij e afruan me perandorin e parë të krishterë, Kostandinin e Madh, i cili e donte atë si njeriun e tij. Kur mbreti i devotshëm e zhvendosi kryeqytetin nga Roma në Kostandinopojë, Zoticus e ndoqi së bashku me oborrtarët e tjerë. Në qytetin e ri ai u nderua me postin e magjistraturës dhe u gjend në nivelet e larta të administratës perandorake. Por një dëshirë tjetër digjej brenda tij, pasi nderimet e kësaj bote dhe kotësia e pallatit nuk ia mbushnin shpirtin. Së shpejti Zotikos hoqi dorë nga lavdia e botës dhe pranoi me përulësi detyrën e nderuar të priftërisë. Ai hapi shtëpinë e tij për të varfërit, ashtu si patriarku Abraham dikur hapi çadrën e tij për endacakët në shkretëtirë. Ai pranoi në shtëpinë e tij të huaj, të sëmurë dhe të pastrehë dhe i trajtoi me shumë dashuri. Ai u bë një baba i vërtetë për të vejat, jetimët dhe çdo shpirt të dobët në qytetin e madh. Në atë kohë në Konstandinopojë u përhap sëmundja e tmerrshme e lebrës, e cila rrënonte gjithmonë pjesët e Lindjes. Për të ndaluar përhapjen e tij, u dha një urdhër i ashpër për të hedhur lebrozët në det. Zotikos visceral po digjej nga dashuria hyjnore dhe nuk e duronte dot këtë trajtim çnjerëzor. Kështu ai shkoi te perandori dhe i kërkoi shumë ar, me pretendimin se do të blinte perla dhe gurë brilantë për enët mbretërore. Kostandini e donte shërbëtorin e tij besnik dhe urdhëroi menjëherë që të plotësohej kërkesa. Shenjtori doli nga pallati i gëzuar duke mbajtur thesarin për veprën e dashurisë. Zoticus gjeti për arin përdorimin më të mirë që mund të krijonte zemra e njeriut. Ai shkoi te ushtarët, të cilëve prefekti u kishte caktuar për të arrestuar lebrozët dhe për t'i mbytur në dallgë. Me arin mbretëror ai do t'i blinte fatkeqit dhe do t'i merrte të sigurt nën mbrojtjen e tij. Pastaj i çoi përballë Konstandinopojës, në anën tjetër të Bosforit, në një mal të lartë. Aty ndërtoi spitale dhe azile, ku të sëmurët gjenin prehje, kujdes dhe përqafim njerëzor. Kështu ai harxhoi gjithë arin që i kishte dhënë Konstandini i Madh, duke mos mbajtur asgjë për vete. Ndërkohë perandori i devotshëm ra në gjumë dhe djali i tij, Konstanci, hipi në fron. Por ai nuk e imitoi aspak devotshmërinë e të atit dhe ra në gabimin e Ariusit. Ai i persekutoi ortodoksët me tërbim dhe mizori helmuese në të gjithë territorin. Disa oborrtarë keqdashës nxituan të shkishëronin Zotin për arin që kishte marrë më parë. Konstanci e thirri shenjtorin dhe e pyeti ashpër se ku ishin perlat dhe gurët e çmuar për të cilët kishte marrë kaq shumë ar. Zoticos iu përgjigj me një qetësi të admirueshme se do t'i tregonte atij pasuri më të madhe se sa e kishte imagjinuar ndonjëherë perandori. Ai kërkoi vetëm që të përgatitej një anije që ata të kalonin së bashku në bregun përballë të Bosforit. Kur arritën, ai e çoi mbretin në spitalet që kishte ndërtuar me aq mund e aq lot. Aty u tregoi lebrozëve dhe të sëmurëve dhe i tha se këto janë perlat e shkëlqyera dhe gurët e çmuar të mbretërisë së tij. Këtë thesar e kishte marrë për shpëtimin e shpirtit të perandorit, me mund dhe një çmim shumë të lartë. Por Konstanci u zemërua tmerrësisht dhe urdhëroi që shenjtori të lidhej me mushka të egra. E tërhoqën zvarrë nëpër fusha, rrugë e gurë, duke i thyer gjithë trupin me dhunë të papërshkrueshme. Kur kafshët nxituan poshtë shpatit, shenjtori ia dorëzoi shpirtin e tij të shenjtë Zotit. Në atë vend doli menjëherë një burim uji i ëmbël, i cili shëronte çdo sëmundje për lavdi të Zotit.