Herë pas here rikthehet “tema” e origjinës dhe përkatësisë fetare të Gjergj Kastriotit.
Megjithëse ajo është mjaft e qartë, orthodhokse, spekulimet nuk pushojnë, dhe deformimi
spekulativ mediatik ka lënë gjurmë te njerëzit, ndaj duhen qartësuar, dhe për këtë do të sjellim
dokumente që tregojnë të vërtetën.
Vëllami 1 Gjergj Kastriotit
Marrë me shkurtime nga
artikulli i Arkimandritit Justin
Anthimiadhi, botuar në revistën
“Kërkim” Nr.1.
… Burimi i parë 1 informacionit
është nxënësi 1 Nifonit, hiero-
monaku Gavril, 1 cili u bë pesë herë
“Protos” (kryetar) 1 Malit të Shenjtë
dhe më pas u martirizua në vitin
1536 (kremtohet më 26 tetor).
Mendohet se këtë kishte si burim
Nikodhimi, 1 cili e referon në bio-
grafinë e shën Nifonit. Ky është
vetëm një supo-
zim, sepse teksti
origjinal i Gavrilit
humbi dhe dorë-
shkrimi më 1 vje-
tër që kemi, konsi-
derohet se është
një përkthim në
rumanisht, në vitin
1682.
* OK
Shenjton lindi
né More (Pelopo-
nez, qé banohet
edhe nga arvani-
tas) të Greqisë…
Pasi u ushtrua për
një kohë si asket 1
vetmuar, dëgjoi për famën ec
Zaharisë nga Mali 1 Shenjtë, më-
sues 1 virtytshëm, që ndodhej në
qytetin Nardha dhe u bë bindësi 1
tij atje.
… Ishte koha kur u mblodh
Sinodi i Firences (1439), për bash-
kimin e Katolicizmit dhe të Or-
thodhoksisë, që u imponua nga
Perandori bizantin, Joan VIII Pale-
ologu (1425 – 1448), 1 cili shpreso-
nte për ndihmë politike dhe sido-
mos ushtarake nga Perëndimi ku-
ndër otomanëve. Por, populli or-
thodhoks nuk e pranoi Sinodin. Ai
e konsideroi të rremë (dhe e quan
“pseudosinod”), duke thënë se nuk
bëhej fjalë për bashkim, por për
nënshtrimin e Orthodhoksisë.
Mes këtyre debateve e për-
plasjeve Zaharia me nxënësin c tij,
shenjtorin tonë, “shkuan në As-
kalon, duke predikuar në kisha që
të krishterët të qëndrojnë të pa-
lëkundur në Orthodhoksi dhe në
termat [né vendimet) e apostujve
të shenjtë dhe të Sinodeve Eku-
menike”, sipas Nikodhimit.
… Më poshtë, kur thuhet se, më
pas erdhën në “Trojë (në vend të
“Krojë”, “Krujë”) dhe pushtetar 1
vendit, Gjergj Skënderbeu (sic), 1
pranoi ata në çdo nder dhe shpre-
sëtari, sepse edhe më parë kishte
dëgjuar për famën c tyre. Pasiimi-
rëpriti me gëzim të madh, 1 mbajti
pranë vetes në pallatin e tij mbre-
tëror, ndërsa Zaharian tepër të urtë
e bëri atin e tij shpirtëror “.
Kjo është një dëshmi e qartë se
Gjergj Kastrioti ishte orthodhoks,
ndryshe nuk kishte si ta bënte Za-
harian atin e tij shpirtëror, rrëfye-
sin e tij. Dhe as Zaharia nuk do të
mund të pranonte në asnjë mënyrë
të kishte si fëmijë shpirtëror në
misterin e rrëfimit një joorthodhoks.
Madje, duke pasur parasysh mos-
pranimin nga ana e dy murgjve të
Sinodit të Firences, vështirë se do
pranonin të qëndronin pranë një
sundimtari romano-katolik. Do të
ishin në kundërshtim me veten e
tyre, pikërisht për këtë arsye ata
ishin shpërngulur dhe udhëtonin
për të predikuar qëndrueshmërinë
në Orthodhoksi. Nga ana tjetër, a
do mundej një mbret të priste, ma-
dje “në çdo nder’ dhe shpresëtari”,
ata që kundërshtonin besimin e tij”
Për shkak të ngjarjeve që rro-
dhën, nuk qëndruan shumë vjet në
Krujë, ra Konstandinopoja (1453)
dhe pasoi një periudhë paqëndrue-
shmérie, e mbushur me trazira dhe
ata u fshehën në mal (pas vdekjes
së Skénderbeut?!).
Më pas shkuan në Ohër, ku
Zaharia u bë kryeprifti 1 tij, ndërsa
shën Nifoni, pasi 1 mori bekimin,
udhëtoi për në Malin e Shenjtë, ku
tashmë i kishte paraprirë nami 1 tij.
Shëtiti në manastire të ndry-
shme dhe 1 mësonte murgjit sipas
kërkesës së tyre. Përfundoi dhe u
bë kallogjer me “skimën e madhe”
në manastirin e oshënarit Dhionis,
që 1 kushtohet Joan Pagëzorit. Atje
u hirotonis dhjak dhe prift.
Fama e shenjtërimit dhe urtësi-
së së tij u përhap deri në Selanik,
prandaj u zgjodh kryebaniu 1 qyte-
tit. Edhe pse nga përulësia e madhe
nuk donte që të lartësohej në një
ofiq aq të madh, më në fund u bind,
falë dhe një vizioni që pati igumeni
ity.
Viti 1 dorëzimit të tij është 1 pa-
qartë. Flitet për vitet 1481/1482, por
disa c përcaktojnë më vonë, në vitet
148311484.
Si kryeprifti qytetit të famshëm
të ish-Perandorisë Bizantine u da-
llua për orthodhoksinë c tij, për
karizmën didaktike, për kujdesin
social, për punën e frytshme.