Kisha Ortodokse mëson se një
familje e shëndetshme ndërtohet
mbi shenjtërinë e martesës. Në më-
simin e saj afirmohet, pa asnjë ekui-
vok, shenjtëria e martesës, si një
doktrinë themelore e padiskutue-
shme dhe e patjetërsueshme. Ba-
shkimi i lirë, ndërmjet një burri
dhe një gruaje është një kusht i
domosdoshëm ( sine qua non) i
martesës dhe martesa është baza
e zemra e familjes. Martesa konsi-
derohet si institucioni më i vjetër i
së drejtës hyjnore, sepse është the-
meluar në të njëjtën kohë kur u kri-
juan edhe njerëzit e parë, Adami e
Eva (Gjeneza 2:23). Bibla na mëson
qartë se Perëndia e themeloi marte-
sën, si një besëlidhje ndërmjet një
burri e një gruaje dhe e bekoi atë,
duke i dhënë një karakter sakra-
mental. Të bashkuar në Perëndinë
ajo bëhet jo vetëm thjesht një lidhje
natyrale konvencionale, për të sigu-
ruar vazhdimësinë e jetës së gji-
ndjes njerëzore, por edhe një ba-
shkim shpirtëror e një forcë krijuese
shpirtërore, për të siguruar theme-
lin, mbi të cilin mund të ndërtohet
institucioni i shenjtë i familjes.
Mbrojtja e shenjtërisë së martesës
ka qenë gjithmonë e një rëndësie
kryesore për mbrojtjen e familjes.
Duke komentuar fjalët e Ungjillit
kur Zoti thotë se kudo që dy a tre
janë bashkuar në emrin tim, unë
jam në mes të tyre (Matth.18:20),
shën Klementi i Aleksandrisë
shkruan: “Kush janë dy ose tre
bashkuar në emrin e Krishtit në
Martesa dhe familja
në Kishën Orthodhokse
mes të të cilëve Perëndia është i
Pranishëm? A nuk janë burri
dhe gruaja dhe fëmija që janë
bashkuar në Perëndinë?” (Stro-
matat 3,10,68). Bashkimi i burrit
dhe gruas, nëpërmjet bekimit dhe
pranisë së Perëndisë, e bën lidhjen
më të fortë dhe e ngre në një
shkallë më të lartë. Prandaj martesa
ndërmjet një burri dhe një gruaje,
bekuar nga vetë Perëndia, është
bërë një mister i shenjtë, një sakra-
ment. Filozofi Soren Kierkegaard
(1813-1855), në librin e tij Veprat e
Dashurisë, thekson këtë pikë të
rëndësishme: “Dituria e botës me-
ndon se dashuria është një lidhje
ndërmjet burrit e gruas. Krishte-
rimi mëson se dashuria është një
lidhje ndërmjet burrit – Perëndi-
Siç dihet dhe pranohet nga të
gjithë, familja është qeliza fillestare
e jetës shoqërore dhe guri bazë për
ndërtimin e shoqërisë. Familja
është një komunitet i jetës dhe i da-
shurisë, themeluar mbi martesën,
për të mbrojtur çdo anëtar të saj.
Ajo na jep identitetin dhe ndijimin
e përkatësisë dhe brenda saj ne
aftësohemi të bashkëndajmë përvo-
jat e përditshme, si edhe na ndihmon
t’i japim jetës sonë kuptim dhe që-
llim. Familja është një mundësi për
t’u rritur në virtyte, si në dashuri,
bujari, në falje dhe në durim. Sta-
biliteti dhe një jetë e ndërlidhjeve
të drejta dhe të shëndosha brenda
familjes përbëjnë gjithashtu edhe
themelet për lirinë, sigurinë dhe
vëllazërinë brenda shoqërisë. Njeriu
familje të shëndosha. Rëndësia e
familjes për jetën dhe mirëqenien
e shoqërisë, duhet të rrisë për-
gjegjësinë e shoqërisë, për të mbë-
shtetur e forcuar martesën dhe fa-
miljen, si edhe të ndërgjegjësojë për
traditën e favorshme kulturore, e
cila është shumë e dobishme për
ruajtjen e tyre. Gjithashtu, edhe auto-
ritetet civile duhet ta konsiderojnë
si një detyrë të rëndësishme njohjen
e natyrës së vërtetë të martesës e
të familjes, t’i mbrojnë ato, të
ruajnë moralitetin publik dhe të pro-
movojnë begatinë e familjes.
Shën Klementi i Aleksandrisë e
përshkruan familjen, si një kishë dhe
si një shtëpi të Perëndisë, ndërsa
shën Joan Gojarti e quan familjen
“kishë e vogël”. Kështu që një bu-
Nga Hirësia e Tij Joani,
Mitropolit i Korçës
(Vijon në faqen 4)
së – gruas, që do të thotë se Perë-
ndia është hallka lidhëse.” Është
pikërisht kjo lidhje në Perëndinë që
e bën martesën më të fortë dhe si
pasojë edhe familjen më të shëndo-
shë. Kështu, për të krishterët, mar-
tesa bëhet jo vetëm një kontratë e
thjeshtë ligjore e një mjet riprodhimi
dhe përmbushjeje e nevojave naty-
rore, por, sipas shën Joan Gojartit,
“një sakrament i dashurisë”, një
bashkim i përjetshëm i bashkë-
shortëve në Krishtin.
është një qenie komunitare dhe
familja është pikërisht komuniteti
ku, qysh prej fëmijërisë, ne mësojmë
vlerat morale, të duam, të nderojmë
dhe të respektojë njëri-tjetrin. Aty
ne mund të mësojmë gjithashtu të
kujdesemi për njëri-tjetrin, sidomos
për më të dobëtit, sepse, moskulti-
vimi i kësaj, i gjen familjet në raste
nevoje të papërgatitura. Jeta e fa-
miljes është një inicim në jetën në
shoqëri. Është vështirë të kemi sho-
qëri të shëndosha, nëse nuk kemi
rrë dhe një grua, të bashkuar në
martesë në Perëndinë, formojnë një
kishë shtëpiake. Fëmijët bëhen fryt
i dashurisë dhe i bashkimit të tyre
dhe lindja dhe rritja e tyre i përket,
sipas mësimit të kishës orthodho-
kse, njërit prej qëllimeve më të rën-
dësishme të martesës. “Ja, fëmijët
janë një trashëgimi që vjen nga
Zoti: dhe fryti i barkut është një
shpërblim”, thërret psalmisti (Ps.
127:3). “Fëmijët nuk janë një
(Ky referat u mbajt në Kon-
ferencën me temë “Besimi fetar
dhe familja në Shqipëri”, që
është organizuar nga Fonda-
cioni “Në familje, për fami-
ljen”, dhe po zhvillohet në disa
qytete, si në Korçë, Shkodër, Ti-
ranë etj. Kjo veprimtari kryhet
me mbështetjen e Fondit Ka-
nadez për Nisma Lokale.)
përfitim rastësor; ne kemi për-
gjegjësi për shpëtimin e tyre…
Moskujdesja për fëmijët është
më i madhi i të gjitha mëkateve,
meqenëse ai të çon në pabesinë
ekstreme … Nuk ka shfajësim
për ne, nëse fëmijët tanë janë të
prishur”, shkruan shën Joan
Gojarti. “Një atë i vërtetë nuk
është ai që ka lindur fëmijë, por
ai që i rrit dhe i mëson mirë ata”,
shprehet shën Tihoni i Zadonskut.
Shkrimi i Shenjtë thekson me forcë
si detyrën e prindërve për t’u kuj-
desur për fëmijët, ashtu edhe të
fëmijëve për të nderuar prindërit:
Ndero atin tënd dhe nënën tënde:
që ditën e tua të jenë të gjata në
tokë – lexohet në urdhërimin e pe-
stë. Në Dhiatën e Vjetër, mos-
respekti për prindërit shihet si faji
më i rëndë. Po ashtu edhe Dhiata
e Re i mëson fëmijët t’u binden pri-
ndërve të tyre me dashuri. “Fëmi-
jë, bindjuni prindërve tuaj në të
gjitha gjërat: sepse kjo është e
pëlqyeshme te Zoti.” (Kol. 3:20).
Mësimi social i Kishës Or-
thodhokse thekson se familja, si
një kishë shtëpiake, është një orga-
nizëm unik, anëtarët e së cilës jetoj-
në dhe i ndërtojnë lidhjet e tyre në
bazë të ligjit të dashurisë. Përvoja
e lidhjeve familjare e mëson një
person ta kapërcejë egoizmin shka-
tërrues dhe të ndërtojë themelet për
ndjenjën e detyrës së tij qytetare.
Në familje, pikërisht si në një
shkollë devocioni, krijohet qëndrimi
i drejtë ndaj të tjerëve, i cili më pas
vazhdon edhe në shoqëri. Vazhdi-
mësia e gjallë e brezave, që fillon
në familje, pasohet në dashurinë e
paraardhësve dhe të atdheut, si
edhe në ndijimin e pjesëmarrjes në
histori. Prandaj është kaq e rre-
zikshme të shtrembërohen lidhjet
tradicionale prindër-fëmijë, që
fatkeqësisht janë rrezikuar në më-
nyra të ndryshme nga mënyra e
jetesës bashkëkohore, duke shkak-
tuar gjithashtu zhvillimin e largimit
dhe antagonizmit ndërmjet brezave.
Roli i familjes në formimin e per-
sonalitetit është i jashtëzakon-
shëm; asnjë institucion social tjetër
nuk mund ta zëvendësojë atë. Ero-
zioni i lidhjeve familjare sjell
në mënyrë të paevitueshme defor-
mimin e zhvillimit normal të fëmijë-
ve dhe lë tek ata një gjurmë të për-
hershme dhe, deri në njëfarë mase,
të pashlyeshme. Fëmijët që janë
braktisur nga prindërit, që mbushin
jetimoret dhe që shpesh e gjejnë
veten nëpër rrugë, tregojnë së-
mundjen e thellë të familjes dhe të
shoqërisë sot. Është një detyrë e
gjithë shoqërisë sonë dhe sidomos
Martesa dhe familja
në Kishën Orthodhokse
njerëzore, ndihet e rrezikuar nga
tentativat për të ligjëruar lidhje
jonatyrore. Duhet të kemi gjith-
monë parasysh se familja dhe
martesa janë ide e Perëndisë dhe,
si institucione hyjnore; nuk janë të
hapura për ndryshime dhe devijime
njerëzore. Në deklaratën finale të
konferencës “Të krishterët përballë
sfidave për familjen”, Kaunas
(Lituania) 10 janar 2011 thuhet:
“… Vetëm familja e bazuar mbi
martesën krijon ambientin, ku
personi njerëzor mund të zihet
me dinjitet, të lindet me dinjitet
dhe të rritet e zhvillohet me dinji-
tet, në çdo aspekt. Por, sot, ky
(Vijon nga faqja 3)
e autoriteteve shtetërore dhe e
komunitetetve fetare, për t’u dhënë
këtyre fëmijëve një ndihmesë
materiale dhe shpirtërore. Kisha e
konsideron si një nga detyrat e saj
më të rëndësishme ndërgjegjësimin
e detyrës së shenjtë të prindërimit,
për të shmangur tragjeditë e fëmi-
jëve të braktisur.
Kultura bashkëkohore është sot
në një krizë të thellë në lidhje me
martesën dhe familjen. Në sho-
qëritë e sotme postmoderne, fa-
milja, e bazuar në vlerat hyjnore dhe
mision themelor i familjes pen-
gohet, në një masë të konsi-
derueshme, nga një kuptim i
rremë i lirisë, që e vë institucionin
e familjes, së bazuar mbi marte-
sën, në të njëjtin plan me ‘ba-
shkime’ e forma të tjera bashkë-
jetimi dhe partneriteti.”
Si përfundim mund të themi se
shoqëria e sotme ka nevojë për t’i
rizbuluar dhe për t’i bërë normë
të jetës së saj vlerat e patjetërsue-
shme. Sepse ndodh shpesh herë,
që në emër të progresit dhe zhvi-
llimit, janë shkatërruar vlerat dhe
lidhjet tradicionale, duke e dëmtuar
rëndë familjen, martesën dhe vetë
personin njerëzor. Të ruash vlerat
nuk do të thotë të jesh kundër pro-
gresit, por, përkundrazi, do të thotë
t’i sigurosh progresit bazën e tij të
domosdoshme, pa të cilën, gjithçka
do të shkojë drejt degradimit, korru-
psionit dhe shkatërrimit. Besimi në
Perëndinë është një garanci për
ruajtjen e këtyre vlerave jetike për
njerëzimin. Fjalët e famshme të
Dostojevskit, se, nëse Perëndia
nuk ekziston, të gjitha janë të le-
jueshme, mund të shihen të rea-
lizuara, me të gjitha pasojat tra-
gjike, në të gjitha familjet dhe sho-
qëritë që e kanë larguar Perëndinë
nga jeta e tyre e përditshme. Sepse,
duke mos pranuar ekzistencën e
Perëndisë, nuk mund të pranohet
as Ligji Moral, dhënë nga Perëndia.
Duke mos qenë Ligji Moral, nuk
mund të ketë besnikëri e duke mos
pasur besnikëri, nuk mund të ketë
martesë. Duke mos pasur një mar-
tesë normale, nuk mund të ketë një
familje normale dhe, duke mos pa-
sur një familje normale, ne nuk
mund të kemi një shoqëri normale.