24 QERSHOR 1992
Zgjedhja historike dhe fronëzimi i Kryepiskopit Anastas
“… Në maj të vitit 1992, Ekzar-
ku Patnarkal u bë gati t’u kthehej
detyrave të tij universitare, si edhe
kandidaturës së tij për Akademi-
nëc Athinës. Atëherë kleri dhe po-
pulli i Shqipërisë, pavarësisht nga
origjina e tij, e lutën të rrinte në
Shqipëri dhe të merrte përsipër
veprën e ringritjes së Kishës, që
vazhdonte të mbetej pezull. Për
herë të parë pas persekutimit, një
përfaqësi e Kishës së Shqipërisë
(e caktuar prej Këshillit të Për-
gjithshëm Kishtar dhe e përbërë
nga ikonom Kozma Qirio, atë
Gago Petn, até Jani Trebicka dhe
theologu Dhimitër Bedul1) vizitoi
Patriarkanën Ekumenike (5-8
qershor 1992) dhe kërkoi zgjedh-
jen e Ekzarkut Patriarkal si primat
të kësaj Kishe.
Më 24.6. 1992, me propozim të
Patriarkut Ekumenik, Vartholo-
meutl,Sinodi 1 Shenjtë 1 Patriar-
kanës Ekumenike zgjodhi me votë
unanime Kryepiskop të Tiranës
dhe të gjithë Shqipërisë, deri atë-
herë, Ekzark Patnarkal (e ndërko-
hë të graduar mitropoliti Andru-
sës), Anastas Janullatosin dhe
arkimandntët Kristodhul Mustaka,
Mitropolit të Korçës: Aleksandër
Kalpakidhi, Mitropolit të Gjiroka-
strës dhe lenat Tnandin, Mitropolit
të Beratit, Vlorës dhe Kaninës.
Qeveria shqiptare e kundërshtoi
me forcë këtë vendim, sepse e
konsideroi si imponim të jashtëm
nga ana e udhëheqjes greke, për
njénga tn komunitetet fetare më
të mëdha të vendit. Presidenti1
Shqipërisë, z. Sali Berisha, 1 dekla-
roi qartazi kryepiskopit të zgjedhur
(30.6. 1992), si edhe përfaqësisë
së Patriarkanës, të përbërë nga tre
anëtarë (hirësitë e tyre mitropoli-
tii Pergit, Evangelo, 1 Filadelfisé,
Melitoni, dhe forti pémdershmi
protopresviter atë Ilia Katre), që
e vizituan menjëherë pas kësaj
ngjarjeje (4.7. 1992), se pranonte
vendosjen e Kryepiskopit Anastas,
por nuk do të pranonte kurrsesi
ardhjen e hierarkëve të tjerë me
prejardhje greke. Kryepiskopiin,
pasi dha Lajmin e Madh në Fanar
(12.7.1992), u fronëzua në kate-
dralen e Tiranës (2.8.1992), në
praninë e të gjithë klerikëve dhe
përfaqësuesve laikë të dioqezave të
Shqipërisë.
… Zgjedhjac Kryepiskopit, më
24 qershor 1992, ishte, sipas rre-
gullave të Orthodhoksisë, një fakti
kryer kishtar. Ky aktiubë1 ditur
përmes Letrave zyrtare patnarka-
le të gjitha Kishave Orthodhokse
Autoqefale, për të përfshirë në dip-
tikët e tyre, pas 40 vjetësh munge-
se, emrin e Kishës së Shqipërisë
dhe emnn e Primatit të saj, 1 cili po
merrte përsipër ringritjen e saj nga
gërmadhat…”
Fragment nga libri “Ringritja e
Kishës Orthodhokse Autoqefale të
Shqipërisë (1991-2012)”