Ο Όσιος Μάρκος ο Σπηλαιώτης και ο Όσιος Θεόφιλος ο Δακρύρροος

Ένας μοναχός μέσα στις σπηλιές του Κιέβου πρόσταζε τους νεκρούς και εκείνοι σηκώνονταν για να τον υπακούσουν. Ο όσιος Μάρκος ζώστηκε με σιδερένια αλυσίδα και έπινε νερό μόνο από κούφιο χάλκινο σταυρό, με αυστηρό μέτρο. Έζησε στα χρόνια κατά τα οποία μεταφέρθηκαν τα τίμια λείψανα του οσίου Θεοδοσίου από το σπήλαιο στη μεγάλη εκκλησία της Λαύρας του Κιέβου.

Αφού έλαβε το αγγελικό σχήμα, εγκαταστάθηκε μέσα στο σπήλαιο και άρχισε να σκάβει με τα ίδια του τα χέρια θαλάμους. Άνοιγε τόπους για τη δική του προσευχή και τάφους για τους κεκοιμημένους αδελφούς της μονής. Το χώμα το έβγαζε έξω στους ώμους του, χωρίς να σταματά, χωρίς να ζητά αμοιβή ή ανάπαυση από κανέναν.

Όταν κάποιος τον πίεζε να δεχθεί κάτι για τον κόπο του, εκείνος το έδινε αμέσως στους φτωχούς της περιοχής. Πέρναγε τη μέρα και τη νύχτα μέσα στην προσευχή, ενωμένη πάντοτε με αυστηρή νηστεία και αδιάκοπη εγκράτεια. Έτσι νέκρωσε μέσα του τα πάθη της σάρκας και έγινε σαν άυλος μέσα στο σκοτεινό σπήλαιο.

Κάποτε, ενώ έσκαβε όπως συνήθιζε έναν τάφο για αδελφό της μονής, εξαντλήθηκε από τον κόπο και τον άφησε στενό και ανεπαρκή. Συνέβη όμως να κοιμηθεί τότε ένας μοναχός που υπέφερε από βαριά αρρώστια. Δεν υπήρχε άλλος τόπος ταφής εκτός από εκείνον τον στενό λάκκο που είχε σκάψει ο όσιος.

Έφεραν το σώμα του κεκοιμημένου στο σπήλαιο και με δυσκολία το τοποθέτησαν μέσα στον στενό εκείνο τόπο. Τότε οι αδελφοί άρχισαν να γογγύζουν εναντίον του οσίου Μάρκου με σκληρά λόγια. Παραπονιόνταν πως δεν μπορούσαν να χύσουν με την τάξη το άγιο έλαιο πάνω στον αδελφό.

Ο σπηλαιώτης τους έβαλε ταπεινά μετάνοια και τους ζήτησε συγχώρηση για την αδυναμία του. Εκείνοι όμως συνέχιζαν να τον ονειδίζουν με πικρία και αυστηρότητα. Τότε ο όσιος έστρεψε τον λόγο προς τον ίδιο τον νεκρό αδελφό.

Του είπε να σηκωθεί λίγο και να χύσει μόνος του το έλαιο πάνω στο σώμα του. Ο νεκρός άπλωσε αμέσως το χέρι του, ανασηκώθηκε και έχυσε σταυροειδώς το έλαιο στο πρόσωπο και το στήθος. Έπειτα επέστρεψε το σκεύος, τακτοποίησε το σώμα του και ξανακοιμήθηκε ήσυχα.

Όλοι όσοι παρευρέθηκαν κυριεύτηκαν από μεγάλο φόβο και ιερό τρόμο. Άλλη φορά πάλι κοιμήθηκε ένας αδελφός ύστερα από πολύ καιρό βαριάς αρρώστιας στη μονή. Ένας φίλος του ετοίμασε το σώμα κατά τη συνήθεια και πήγε στο σπήλαιο να βρει τον όσιο.

Ζητούσε να μάθει πού επρόκειτο να τοποθετηθεί το αγαπημένο του πρόσωπο. Ο σπηλαιώτης του απάντησε ότι ο τάφος δεν ήταν ακόμη έτοιμος για τον αδελφό. Του είπε να γυρίσει πίσω και να μεταφέρει στον κεκοιμημένο το μήνυμα να περιμένει μία ημέρα ακόμη.

Ο αδελφός παραξενεύτηκε και θύμισε ότι ο φίλος του είχε ήδη παραδώσει την ψυχή του στον Κύριο. Ο όσιος Μάρκος όμως επέμεινε με σιγουριά και του φανέρωσε τη θεϊκή θέληση. Όταν επέστρεψε στη μονή, βρήκε τους αδελφούς να ψάλλουν τη νεκρώσιμη ακολουθία πάνω στο σώμα.

Είπε λοιπόν δυνατά τα λόγια του οσίου προς τον κεκοιμημένο αδελφό. Αμέσως ο νεκρός άνοιξε τα μάτια του, και η ψυχή του ξαναμπήκε μέσα στο σώμα. Έμεινε ζωντανός όλη την ημέρα και τη νύχτα χωρίς να μιλήσει καθόλου σε κανέναν.

Το επόμενο πρωί, μετά από νέο μήνυμα του οσίου, παρέδωσε πάλι ήσυχα την ψυχή του στον Θεό. Στη μονή των Σπηλαίων ζούσαν δύο αδελφοί μοναχοί, ο Ιωάννης και ο Θεόφιλος, ενωμένοι με βαθιά πνευματική αγάπη. Είχαν παρακαλέσει τον όσιο Μάρκο να σκάψει για χάρη τους έναν κοινό τάφο μέσα στο σπήλαιο.

Κάποτε ο μεγαλύτερος Θεόφιλος έλειπε σε υποθέσεις της μονής, και τότε ο νεότερος αδελφός του αρρώστησε και κοιμήθηκε. Τον τοποθέτησαν με τιμή στο επάνω μέρος του κοινού εκείνου τάφου, εκεί όπου αναπαύονται ταπεινά τα λείψανα. Όταν επέστρεψε ο Θεόφιλος, έμαθε τον θάνατο και κατέβηκε στο σπήλαιο μαζί με άλλους αδελφούς.

Βλέποντας τον νεότερο αδελφό στην ανώτερη θέση, εξοργίστηκε και άρχισε να γογγύζει εναντίον του οσίου. Παραπονιόταν ότι ο Μάρκος τον αδίκησε, αφού εκείνος ήταν ο μεγαλύτερος στην ηλικία και στο σχήμα. Ο ταπεινός σπηλαιώτης του έβαλε μετάνοια και ζήτησε συγχώρηση με γλυκύτητα.

Έπειτα στράφηκε στον κεκοιμημένο αδελφό και του πρόσταξε να μετακινηθεί στην κατώτερη θέση του τάφου. Ο νεκρός σηκώθηκε αμέσως και υπάκουσε φανερά μπροστά σε όλους τους παρόντες αδελφούς. Ο Θεόφιλος έπεσε τότε στα πόδια του οσίου με συντριβή και δέος για το θαύμα.

Ο σπηλαιώτης τού φανέρωσε πως όφειλε από εκείνη τη στιγμή να φροντίσει τη σωτηρία της ψυχής του. Ο Θεόφιλος τρόμαξε από τα λόγια του οσίου και νόμισε ότι θα πέθαινε αμέσως μέσα στο σπήλαιο. Με μεγάλη δυσκολία έφτασε στο κελί του και παραδόθηκε σε απαρηγόρητο πένθος και κλάμα.

Μοίρασε όλα τα υπάρχοντά του και κράτησε μόνο ένα ράσο και τον επανωφόρι μανδύα του. Κάθε μέρα περίμενε την ώρα του θανάτου και κανείς δεν μπορούσε να τον σταματήσει από τα δάκρυα. Οι παρηγορητικοί λόγοι των αδελφών του προκαλούσαν ακόμη μεγαλύτερο θρήνο και βαθύτερη συντριβή.

Δεν δεχόταν να γευτεί νόστιμη τροφή, και τα δάκρυα έγιναν ψωμί του νύχτα και ημέρα. Το πρωί ξύπναγε και ομολογούσε ότι δεν ήξερε αν θα ζούσε μέχρι το βράδυ. Όταν ερχόταν η νύχτα, σκέπαζε πάλι το βλέμμα του με δάκρυα και αμφέβαλλε αν θα δει τη χαραυγή.

Από τα πολλά δάκρυα έχασε τελικά την όραση των σωματικών του ματιών για χάρη της μετανοίας. Πέρασε έτσι πολλά χρόνια μέσα σε αυστηρή νηστεία, αδιάλειπτη προσευχή και βαθύ ψυχικό πένθος. Είχε τη συνήθεια να βάζει ένα μικρό σκεύος μπροστά του και να μαζεύει εκεί τα δάκρυα της προσευχής.

Με τα χρόνια το γέμισε ως επάνω από τα δάκρυα της μετανοίας και της αληθινής συντριβής. Έτσι έφερε στον Θεό την πιο γνήσια θυσία της ψυχής του. Όταν πλησίαζε η ώρα της κοιμήσεως του οσίου Μάρκου, εκείνος προσκάλεσε κοντά του τον αγαπημένο του Θεόφιλο.

Του ζήτησε συγγνώμη που του είχε δώσει τότε εκείνη τη βαριά αναγγελία και πρόσφερε λόγια παραμυθίας. Ο Θεόφιλος τον ικέτευσε δακρυσμένος να τον πάρει μαζί του ή να του χαρίσει πίσω την όραση. Ο όσιος τού εξήγησε ότι η τύφλωση των σωματικών οφθαλμών έγινε για τη σωτηρία της ψυχής του.

Του είπε ότι, τρεις μέρες πριν από την κοίμησή του, θα ανοίξουν πάλι τα μάτια του ως σημείο. Στη συνέχεια ο όσιος Μάρκος παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο μέσα στο σπήλαιο. Το ιερό σώμα του τοποθετήθηκε στον τάφο που είχε σκάψει ο ίδιος με τα χέρια του.

Δίπλα στο λείψανο φύλαξαν τις σιδερένιες αλυσίδες και τον χάλκινο σταυρό από τον οποίο έπινε νερό. Όσοι προσέρχονται με πίστη και νηστεία και πίνουν αγιασμό από εκείνον τον σταυρό, λαμβάνουν θαυμαστές ιάσεις. Ο Θεόφιλος έμεινε μόνος και διπλασίασε τα δάκρυα για τη στέρηση του πατέρα του.

Σύντομα του δόθηκε πίσω η όραση, σύμφωνα με την υπόσχεση του οσίου Μάρκου. Κατάλαβε τότε ότι πλησίαζε και η δική του ώρα της εξόδου από τη ζωή. Άρχισε να προσεύχεται με μεγαλύτερη θέρμη να γίνουν δεκτά τα δάκρυά του ενώπιον του Κυρίου.

Καθώς προσευχόταν με υψωμένα χέρια, φάνηκε μπροστά του άγγελος Κυρίου με τη μορφή ωραίου νεαρού. Ο άγγελος τον επαίνεσε για την προσευχή του, αλλά τον ήλεγξε για κάποια κρυφή υπερηφάνεια για τα δάκρυα. Του έδειξε ένα δικό του σκεύος, πολύ μεγαλύτερο από εκείνο του Θεόφιλου, γεμάτο από ουράνια ευωδία.

Του φανέρωσε πως είχε μαζέψει εκεί όλα τα δάκρυα που χύθηκαν στο πάτωμα ή σκουπίστηκαν με ρούχο. Ο Θεόφιλος είχε δει μπροστά του μόνο όσα δάκρυα έπεσαν μέσα στο σκεύος της κάμαρής του. Ο Κύριος όμως φύλαξε στους ουρανούς και τα κρυφά δάκρυα της ψυχής του.

Ο άγγελος του ανήγγειλε ότι η ψυχή του θα έφευγε σύντομα προς τη χαρά της ουράνιας βασιλείας. Ύστερα από αυτά τα λόγια έγινε άφαντος και άφησε πίσω του και το ευωδιαστό εκείνο σκεύος. Ο όσιος Θεόφιλος κάλεσε αμέσως τον ηγούμενο της μονής και του διηγήθηκε την οπτασία με λεπτομέρεια.

Έδωσε εντολή να χύσουν και τα δύο σκεύη πάνω στο σώμα του μετά την κοίμηση. Τρεις μέρες μετά την επιστροφή της όρασης παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στην Αγία Τριάδα. Τον τοποθέτησαν με τιμή κοντά στον αγαπημένο του αδελφό Ιωάννη και πλάι στον όσιο Μάρκο.

Ευωδίασε τότε όλο το σπήλαιο από το ουράνιο μύρο εκείνων των αγίων και θεοδεκτών δακρύων.