Οι Δισμύριοι Μάρτυρες της Νικομηδείας

Είκοσι χιλιάδες πιστοί κάηκαν ζωντανοί μέσα στον καθεδρικό ναό της Νικομηδείας ανήμερα της γέννησης του Χριστού, τυλιγμένοι από φλόγες που έφταναν ως τον ουρανό. Η ίδια φωτιά έκαιγε για πέντε ολόκληρες ημέρες, και όμως από τα αποκαϊδια ανέβλυζε φως εκτυφλωτικό και άρωμα ανέκφραστο. Στις αρχές του τέταρτου αιώνα ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός γύρισε νικητής από τον πόλεμο εναντίον των Αιθιόπων και αποφάσισε να ευχαριστήσει τα είδωλα της αυτοκρατορίας.

Έφτασε στη Νικομήδεια με όλα τα στρατεύματά του και διέταξε όλους τους κατοίκους της επαρχίας να προσκυνήσουν τους θεούς, με την απειλή του θανάτου. Πρώτα εκτέλεσε αρκετούς χριστιανούς που κατείχαν θέσεις στην τοπική διοίκηση ή τιμές στην αυλή του παλατιού. Έπειτα έστειλε ανθρώπους διψασμένους για αίμα στις γειτονιές της πόλης, για να αναζητήσουν τους πιστούς και να τους θανατώσουν με φρικτά βασανιστήρια.

Κάθε μέρα ο αριθμός των θυμάτων μεγάλωνε, και κάθε μέρα οι μάρτυρες έδιναν την καλή μαρτυρία πριν ανέβουν στις ουράνιες σκηνές των αγίων. Ο επίσκοπος της πόλης Άνθιμος, η ψυχή της αντίστασης, στήριζε με τα γράμματά του όσους έμεναν πιστοί στον Χριστό. Καθώς πλησίαζε η εορτή των Χριστουγέννων, κάποιοι ειδωλολάτρες φανέρωσαν στον αυτοκράτορα ότι ο Άνθιμος είχε συγκεντρώσει πλήθος χριστιανών στον κεντρικό ναό της πόλης.

Ο Μαξιμιανός βρήκε την ευκαιρία να περικυκλώσει το κτίριο με τους στρατιώτες του, ώστε να μην μπορεί κανείς να ξεφύγει από εκεί. Διέταξε ύστερα να φέρουν γύρω από τον ναό μεγάλη ποσότητα ξύλων και ξερών κλαδιών, και έστησε στην είσοδο βωμό για τα είδωλα. Έστειλε κήρυκα να ανακοινώσει στους χριστιανούς πως όποιος ήθελε να σώσει τη ζωή του, μπορούσε να βγει έξω και να θυσιάσει στους θεούς.

Ο αρχιδιάκονος Αγάπιος, καμένος από τον θείο ζήλο, ανέβηκε στον άμβωνα και κάλεσε τους αδελφούς του να μιμηθούν τους Τρεις Παίδες της Βαβυλώνας. Τους θύμισε πως όταν ρίχτηκαν στο καμίνι, η ίδια η Σοφία του Θεού κατέβηκε και τους περιέβαλε με δροσιά. Η ώρα είχε έρθει, είπε, να προσφέρουν τη ζωή τους για χάρη του Κυρίου τους.

Όλη η σύναξη απάντησε με μία φωνή στους απεσταλμένους του αυτοκράτορα ότι πιστεύουν στον Χριστό και δίνουν για Εκείνον ακόμη και την ψυχή τους. Καθώς οι στρατιώτες άρχισαν να βάζουν φωτιά στον ναό, ο επίσκοπος Άνθιμος συγκέντρωσε όλους τους κατηχουμένους που βρίσκονταν εκεί μέσα. Τους βάπτισε χωρίς αναβολή, τους έχρισε με το άγιο Μύρο και τέλεσε τη Θεία Λειτουργία μέσα στην ταραχή των στιγμών.

Στο τέλος της Λειτουργίας μετάλαβαν όλοι τους οι πιστοί το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Οπλισμένοι με τη θεϊκή αυτή δύναμη και ενωμένοι σε ένα σώμα από τον Χριστό που κατοικούσε μέσα τους, οι άγιοι μάρτυρες δεν φοβήθηκαν διόλου. Είδαν τις φλόγες να ορθώνονται από όλες τις μεριές και τον πυκνό καπνό να γεμίζει το εσωτερικό του ναού.

Άρχισαν τότε να ψάλλουν με χαρά και μιαν ομόψυχη φωνή την ωδή των Τριών Παίδων, ευλογώντας τον Κύριο σε όλα τα έργα του. Η ψαλμωδία τους κράτησε ώσπου παρέδωσαν και ο τελευταίος το πνεύμα του στα χέρια του Θεού. Το κτίριο φλεγόταν για πέντε ολόκληρες ημέρες χωρίς διακοπή.

Όταν κατάφεραν τελικά να πλησιάσουν στα στάχτινα ερείπια, όλοι είδαν με έκπληξη ότι ο τόπος ήταν γεμάτος με εκτυφλωτικό φως. Αντί για τη βαριά μυρωδιά καμένων σωμάτων, από εκεί ανέβλυζε ευωδία γλυκιά και θαυμαστή, σαν πνοή παραδείσου. Οι άγιοι που δοξάστηκαν με τέτοιο τρόπο λέγεται πως ήταν είκοσι χιλιάδες την ώρα της θυσίας τους.

Ο επίσκοπος Άνθιμος γλίτωσε από τη φωτιά με θαυμαστό τρόπο, ώστε να οδηγήσει με τη διδασκαλία του πολλούς ακόμη πιστούς προς τη σωτηρία. Συνέχισε για καιρό να στηρίζει το ποίμνιό του μέσα από το κρησφύγετό του με συχνές επιστολές και θερμά λόγια παρηγοριάς. Αργότερα μαρτύρησε και ο ίδιος, ενώνοντας τον δρόμο του με τον δρόμο των δικών του παιδιών στον Χριστό.

Στους ίδιους χρόνους έδωσε τη μαρτυρία του και ο πρεσβύτερος Γλυκέριος, που στάθηκε με θάρρος μπροστά στον Μαξιμιανό και ντρόπιασε την ασέβειά του. Ο αυτοκράτορας τον παρέδωσε σε άγρια βασανιστήρια, αλλά εκείνος δεν σταμάτησε να ομολογεί τον Χριστό. Στο τέλος διέταξε να τον κάψουν ζωντανό έξω από την πόλη και έγινε ευώδης θυσία στον Θεό.

Παρόμοιο τέλος είχε και ο στρατηγός Ζήνων, που ήλεγξε δημόσια την ειδωλολατρική τύφλωση του βασιλιά. Ο Ζήνων στάθηκε σε ψηλό σημείο και φώναξε στον αυτοκράτορα ότι πλανιέται, καθώς προσφέρει θυσίες σε άψυχες πέτρες και άλαλα ξύλα. Με τη διαταγή του Μαξιμιανού του τσάκισαν τα δόντια και του ξέσχισαν το πρόσωπο, και ύστερα τον αποκεφάλισαν έξω από τα τείχη της πόλης.

Στις φυλακές της Νικομήδειας ήταν αλυσοδεμένοι ο επιφανής Δωρόθεος, ο Μαρδόνιος, ο Μυγδόνιος, ο Ίνδης και πολλοί άλλοι αξιωματούχοι της αυλής. Ο επίσκοπος Άνθιμος τους έστελνε γράμματα παρηγοριάς, που τους στερέωναν στην πίστη μέσα στις πιο σκληρές δοκιμασίες. Ο διάκονος Θεόφιλος, που μετέφερε ένα από τα γράμματα, συνελήφθη και βασανίστηκε σκληρά για να φανερώσει τον κρυψώνα του ποιμένα του.

Άντεξε όλα τα βάσανα χωρίς να προδώσει τίποτε, και στο τέλος του έκοψαν τη γλώσσα και τον θανάτωσαν με πέτρες. Στον Δωρόθεο αποκεφάλισαν, τον Μαρδόνιο τον έκαψαν στη φωτιά και τον Μυγδόνιο τον έθαψαν ζωντανό μέσα σε λάκκο. Τον Γοργόνιο, τον Ίνδη και τον Πέτρο τους έδεσαν στον λαιμό με μυλόπετρες και τους έπνιξαν στη θάλασσα.

Όλοι αυτοί οι γενναίοι αθλητές του Χριστού πορεύτηκαν με διαφορετικούς θανάτους στον ίδιο ουράνιο δρόμο. Στο παλάτι του Μαξιμιανού ζούσε προηγουμένως μια όμορφη παρθένος ονόματι Δόμνα, ανατεθειμένη από τον ίδιο τον αυτοκράτορα στην υπηρεσία των ψεύτικων θεών. Με τη θεία πρόνοια έπεσαν στα χέρια της οι Πράξεις των Αποστόλων και οι επιστολές του Παύλου, και η καρδιά της φλογίστηκε.

Πήγε κρυφά στον επίσκοπο Άνθιμο μαζί με τον πιστό της ευνούχο Ίνδη και βαπτίστηκαν και οι δύο στο όνομα του Χριστού. Άρχισε από τότε να μοιράζει τα πλούτη της και το φαγητό της αυλής στους φτωχούς της πόλης. Όταν την κατήγγειλαν, προσποιήθηκε τη σαλή για να γλιτώσει από το ειδωλολατρικό περιβάλλον.

Κατάφερε έτσι να φτάσει σε μοναστήρι παρθένων, όπου η ηγουμένη Αγάθη της έκοψε τα μαλλιά και της φόρεσε ανδρικά ρούχα. Όταν ο αυτοκράτορας έμαθε για τη φυγή της, διέταξε να ψάξουν παντού και να καταστρέψουν τα μοναστήρια της Νικομήδειας. Η παρθένος Θεοφίλη φυλάχθηκε με θαυμαστό τρόπο σε τόπο ντροπής με τη βοήθεια αγγέλου του Κυρίου.

Η Δόμνα κρύφτηκε για καιρό σε σπηλιά κάποιου βουνού, ζώντας με ρίζες και άγρια χόρτα. Όταν επέστρεψε στην πόλη με τα ίδια ανδρικά ρούχα, έκλαψε πικρά πάνω στα ερείπια του καμένου ναού. Εκείνη τη νύχτα κατέβηκε στην παραλία, ακριβώς την ώρα που οι ψαράδες έβγαζαν από τα δίχτυα τους τα σώματα των μαρτύρων Ίνδη, Γοργονίου και Πέτρου.

Οι ψαράδες την πέρασαν για νεαρό άνδρα και της ζήτησαν βοήθεια στο τράβηγμα του διχτυού, που ήταν ασυνήθιστα βαρύ. Με το φως του φεγγαριού φάνηκαν πλήθος ψάρια και ανάμεσά τους τα τίμια λείψανα των τριών αθλητών του Χριστού. Οι ψαράδες τρόμαξαν, της άφησαν τα σώματα και έφυγαν γρήγορα με τη βάρκα τους στην άλλη όχθη.

Η Δόμνα αναγνώρισε τον αγαπημένο της αδελφό στην πίστη Ίνδη και τα δάκρυά της κύλησαν πάνω στα άγια λείψανα. Σύντομα έφτασε στην ακτή ένα πλοίο με χριστιανούς, που τύλιξαν τα σώματα σε καθαρά υφάσματα και αρώματα. Τα έθαψαν με ευλάβεια κοντά στα τείχη της πόλης, στο μέρος όπου είχε μαρτυρήσει ο Δωρόθεος.

Η αγία παρθένος έμενε μέρα και νύχτα δίπλα στους τάφους, θυμιάζοντας και ραντίζοντας τα μνήματα με μύρα. Όταν ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε για κάποιον άγνωστο νέο που τιμούσε τα μνήματα των χριστιανών, διέταξε να τον αποκεφαλίσουν επί τόπου. Η Δόμνα δέχθηκε με αγαλλίαση τον στέφανο του μαρτυρίου, και μαζί της θανατώθηκε με ξίφος και ο γενναίος μάρτυρας Ευθύμιος.

Η Νικομήδεια στολίστηκε έτσι με αμέτρητα αστέρια, σύνταγμα ολόκληρο μαρτύρων προς δόξαν του Χριστού.