Ο Όσιος Μιχαήλ ο Σύγκελος και Ομολογητής

Στο πρόσωπο των δύο μαθητών του χαράχτηκαν με πυρακτωμένα σίδερα υβριστικοί στίχοι, και έμειναν στην ιστορία ως οι Γραπτοί. Ο ίδιος ο Μιχαήλ, γέροντας πια και ογδόντα ετών, αρνήθηκε τον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως και ζήτησε ένα ήσυχο κελί για να αναπαυθεί. Γεννήθηκε στα Ιεροσόλυμα από ευσεβείς γονείς περσικής καταγωγής, οι οποίοι τον αφιέρωσαν από νωρίς στη διακονία του Θεού.

Έλαβε εξαιρετική μόρφωση στην αρχαία ελληνική γραμματεία και μελέτησε με βάθος τους Πατέρες της Εκκλησίας. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόδωρος τον χειροτόνησε αναγνώστη στον ναό της Αναστάσεως, όπου δέθηκε ψυχικά με την προσευχητική ζωή. Σε ηλικία είκοσι πέντε ετών αναχώρησε για τη Μονή του Αγίου Σάββα και έζησε εκεί δώδεκα χρόνια σκληρής ασκητικής παλαίστρας.

Ο Πατριάρχης Θωμάς, ύστερα από πρόταση του ηγουμένου, τον τίμησε με το αξίωμα του πρεσβυτέρου για τα πνευματικά του χαρίσματα. Έπειτα ο Μιχαήλ αποσύρθηκε σε ένα ερημικό κελί και βυθίστηκε στη νοερά προσευχή και στη μελέτη. Κοντά του έφτασαν τότε οι αδελφοί Θεόδωρος και Θεοφάνης, για να μαθητεύσουν στη θεολογία και στη μοναχική παράδοση.

Ο Πατριάρχης Θωμάς, βλέποντας τα πλούσια χαρίσματα του Μιχαήλ, τον κάλεσε κοντά του στα Ιεροσόλυμα μαζί με τους δύο μαθητές. Εκεί τον ανέδειξε σύγκελλο, δηλαδή στενότατο σύμβουλο και συνεργάτη του στα μεγάλα εκκλησιαστικά ζητήματα της εποχής. Την ίδια περίοδο στη Ρώμη ξέσπασαν έντονες διαμάχες γύρω από την αίρεση της εικονομαχίας, που τάραζαν δρόμους, σπίτια και πλατείες.

Ο Πάπας ζήτησε από τον Πατριάρχη Θωμά να συμβάλει στη στερέωση της Ορθοδοξίας σύμφωνα με την παράδοση των αγίων Πατέρων. Έτσι ο Πατριάρχης απέστειλε στη Δύση και στην Κωνσταντινούπολη τον Μιχαήλ μαζί με τον Θεόδωρο, τον Θεοφάνη και άλλους συνοδούς. Παρέδωσαν επιστολές στον εικονομάχο αυτοκράτορα Λέοντα τον Αρμένιο, ζητώντας του να σταματήσει τους διωγμούς εναντίον της αληθινής πίστεως.

Ο αυτοκράτορας οργίστηκε σφοδρά και υπέβαλε τον Μιχαήλ σε σκληρά βασανιστήρια και ταπεινώσεις. Στη συνέχεια έριξε ολόκληρη την πατριαρχική πρεσβεία στη φυλακή, όπου έμεινε φυλακισμένη για πολλά συνεχόμενα χρόνια. Η ομολογία τους ωστόσο φώτιζε τους πιστούς και ενθάρρυνε τους Ορθοδόξους που υπέφεραν για τις άγιες εικόνες σε όλη την αυτοκρατορία.

Μετά τη βίαιη δολοφονία του Λέοντα και τη σύντομη αποφυλάκισή του, ο Μιχαήλ συνελήφθη ξανά επί Μιχαήλ Τραυλού. Η σκληρή φυλάκισή του παρατάθηκε σε όλη τη βασιλεία του Θεοφίλου, του πιο φανατικού ίσως εικονομάχου αυτοκράτορα. Οι μαθητές του Θεόδωρος και Θεοφάνης υπέστησαν τότε φρικτά μαρτύρια για την ομολογία της αληθινής πίστεως.

Με πυρακτωμένα σίδερα οι δήμιοι χάραξαν στα πρόσωπά τους ενδεκασύλλαβους υβριστικούς στίχους, αφαιρώντας τους κάθε ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Από τότε έμειναν γνωστοί στην εκκλησιαστική παράδοση με το προσωνύμιο Γραπτοί και τιμώνται μαζί με τον δάσκαλό τους. Ο Μιχαήλ, σαν αδαμάντινος στύλος, αντιστάθηκε στις απειλές και στις κολακείες του αυτοκράτορα με θαυμαστή σταθερότητα.

Φυλακίστηκε αρχικά μέσα στις ανακτορικές φυλακές μαζί με τον μαθητή και συναγωνιστή του Ιώβ, φορώντας βαρύτατες αλυσίδες. Έπειτα εξορίστηκε στη μονή Παυσιάδος, όπου πέρασε χρόνια στερήσεων, δακρύων και σωματικού πόνου. Το σώμα του λύγισε από τα βασανιστήρια, η μέση του κύρτωσε, η υγεία του κλονίστηκε ολοκληρωτικά.

Όμως η ψυχή του παρέμενε ακλόνητη και η ομολογία του πιο φωτεινή από κάθε άλλη φωνή της εποχής. Με τον θάνατο του Θεοφίλου, η αυτοκράτειρα Θεοδώρα ανέλαβε την εξουσία μαζί με τον γιο της Μιχαήλ τον Τρίτο. Η ευσεβής βασίλισσα αποκατέστησε επίσημα την τιμητική προσκύνηση των αγίων εικόνων και τερμάτισε την περίοδο των διωγμών.

Διέταξε αμέσως να επιστρέψουν από τις εξορίες όλοι όσοι είχαν υποφέρει για την ορθόδοξη πίστη της Εκκλησίας. Ο Όσιος Μιχαήλ αποδόθηκε στους πιστούς ως ζωντανός ομολογητής, φέροντας στο σώμα τα στίγματα των ιερών του αγώνων. Μετά την καθαίρεση του εικονομάχου Πατριάρχη Ιωάννη του Γραμματικού, όλες οι ψήφοι έδειχναν προς τον Μιχαήλ.

Η ίδια η Θεοδώρα του πρότεινε με επιμονή να δεχτεί τον πατριαρχικό θρόνο της Βασιλεύουσας. Εκείνος όμως, σε ηλικία ογδόντα ετών και εξαντλημένος από τα μακροχρόνια δεινά, αρνήθηκε με ταπείνωση την τιμή. Στη θέση του εκλέχθηκε ο μέγας υπερασπιστής της Ορθοδοξίας Πατριάρχης Μεθόδιος, που τόσο είχε αγωνιστεί.

Ο Μιχαήλ ζήτησε μόνο να του παραχωρηθεί η ιστορική μονή της Χώρας για τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Εκεί έζησε ειρηνικά ως σύγκελλος του μεγάλου ναού και αναπαύθηκε εν Κυρίω σε ηλικία ογδόντα πέντε ετών.