Αλέξανδρος ο Ιεροσολύμων, ο ποιμένας με τη βιβλιοθήκη

Δύο φορές γνώρισε τη φυλακή για το όνομα του Χριστού και δύο φορές βγήκε από αυτήν δοξασμένος. Στην Ιερουσαλήμ ίδρυσε την πρώτη χριστιανική θεολογική βιβλιοθήκη, μαζεύοντας Γραφές και έργα των πρώτων Πατέρων. Ο Αλέξανδρος έζησε στα τέλη του δεύτερου και στα μέσα του τρίτου αιώνα μετά Χριστόν, σε μια εποχή όπου η Εκκλησία δοκιμαζόταν σκληρά από διωγμούς.

Από νέος έγινε μαθητής του μεγάλου διδασκάλου Κλήμεντος του Αλεξανδρέως, στον περίφημο κύκλο της Αλεξάνδρειας. Εκεί συνδέθηκε με στενή φιλία και πνευματική συγγένεια με τον λόγιο Ωριγένη, μοιραζόμενος μαζί του την αγάπη για τη μελέτη. Διέπρεψε στις σπουδές του και ξεχώρισε γρήγορα στο κήρυγμα του Ευαγγελίου, με λόγο καθαρό και πειστικό.

Σύντομα η Εκκλησία τον ανέδειξε επίσκοπο της Φλαβιάδος, στην Καππαδοκία, όπου ποίμανε με σύνεση και αγάπη. Η δράση του εκεί φώτισε όλη την περιοχή και τον έκανε γνωστό σε ολόκληρη την Ανατολή. Όταν όμως ξέσπασε ο διωγμός του αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου, ο Αλέξανδρος συνελήφθη για τη θερμή ομολογία της πίστεώς του.

Έμεινε στη φυλακή αρκετά χρόνια, αντέχοντας τις στερήσεις και τις πιέσεις με υπομονή και προσευχή. Μετά την απελευθέρωσή του ο Αλέξανδρος ένιωσε βαθιά την επιθυμία να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους της Ιερουσαλήμ. Καθώς πλησίαζε στην αγία πόλη, ο λαός και οι ερημίτες της περιοχής βγήκαν να τον υποδεχτούν με χαρά και συγκίνηση.

Είχαν πληροφορηθεί άνωθεν τον ερχομό του και αναγνώρισαν σε αυτόν τον άνθρωπο του Θεού που περίμεναν. Με ολοφάνερη ουράνια αποκάλυψη, εκλέχθηκε συνεπίσκοπος και βοηθός του υπέργηρου πατριάρχη Ιεροσολύμων Ναρκίσσου. Ο γέροντας ποιμένας ήταν πια εκατόν δεκαέξι ετών και χρειαζόταν στήριγμα στο βαρύ έργο του.

Αυτή η συνύπαρξη δύο επισκόπων στον ίδιο θρόνο αποτελούσε σπανιότατο γεγονός για την αρχαία Εκκλησία. Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του Ναρκίσσου, ο Αλέξανδρος ανέλαβε μόνος τον επισκοπικό θρόνο των Ιεροσολύμων. Για μια ολόκληρη γενιά, τριάντα οκτώ χρόνια συνολικά, κυβέρνησε με σοφία και αγάπη την Εκκλησία της αγίας πόλεως.

Αγωνίστηκε σταθερά για την καθαρότητα της πίστεως και φώτισε τον λαό με τη διδαχή του. Συγχρόνως οικοδόμησε τους πιστούς με το παράδειγμα της προσευχής, της εγκράτειας και της αδιάκοπης αγάπης του προς τον Θεό και τους ανθρώπους. Η αγάπη του για τα γράμματα και τη μελέτη τον οδήγησε σε ένα έργο πρωτοποριακό για την εποχή του.

Με δικά του έξοδα ίδρυσε στην Ιερουσαλήμ μια σημαντική βιβλιοθήκη, την πρώτη χριστιανική θεολογική συλλογή της αγίας πόλεως. Συγκέντρωσε εκεί αντίγραφα των βιβλίων της Αγίας Γραφής και τα έργα των χριστιανών συγγραφέων της εποχής του. Ήθελε να βοηθήσει τους νεότερους κληρικούς στις μελέτες τους και να στηρίξει τη θεολογική παιδεία της Εκκλησίας.

Αυτή η βιβλιοθήκη έγινε αργότερα πολύτιμη πηγή για τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς και ιστορικούς. Όταν όμως ξέσπασε ο σκληρός διωγμός του αυτοκράτορα Δεκίου, η ειρηνική περίοδος της ποιμαντικής του διακονίας τελείωσε. Ο άγιος συνελήφθη και οδηγήθηκε στην Καισάρεια της Παλαιστίνης, μπροστά στο δικαστήριο του άρχοντα.

Εκεί ομολόγησε για δεύτερη φορά τον Χριστό με θάρρος και πνευματική δύναμη. Όχι μόνο αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα, αλλά έλεγξε και την ειδωλολατρική πλάνη μπροστά στους δικαστές. Παραδόθηκε τότε στα άγρια θηρία, αφού πρώτα υπέστη σκληρά και πολυώδυνα βασανιστήρια στο σώμα του.

Τα λιοντάρια όμως τον πλησίασαν ήρεμα και δεν τον πείραξαν καθόλου, σεβόμενα τον άνθρωπο του Θεού. Έτσι ρίχτηκε ξανά στη φυλακή, όπου παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο, νικητής δύο φορές μάρτυρας.