Ο Όσιος Ευφρόσυνος, ο μάγειρας του Παραδείσου

Ένας απλός χωρικός, αγράμματος και ταπεινός, βρέθηκε μέσα σε όνειρο να περπατά στον Παράδεισο και να μοιράζει μήλα ευωδιαστά στον ιερέα. Όταν εκείνος ξύπνησε από τον ύχο του χτυπήματος, βρήκε στα ράσα του τρεις πραγματικούς καρπούς, ολόδροσους και μυροβόλους. Η ιστορία αυτή ξεκινά πολύ πριν από εκείνη τη νύχτα, σε μια φτωχή αγροτική οικογένεια.

Ο νεαρός Ευφρόσυνος μεγάλωσε χωρίς γράμματα και μάθηση, μέσα σε σκληρή δουλειά και απλή ζωή του χωραφιού. Σαν ενηλικιώθηκε, εργάστηκε ως μάγειρας σε κοσμικά καταλύματα, όπου μάθαινε να μαγειρεύει πλούσια φαγητά για άλλους. Ο ίδιος όμως ζούσε με χόρτα και ελιές, αρνούμενος κάθε απόλαυση που του πρόσφερε η θέση του.

Με όσα οικονομούσε από τα έξοδά του, βοηθούσε διακριτικά τους φτωχούς και τους εμπερίστατους ανθρώπους γύρω του. Στην καρδιά του όμως φούντωνε μια άλλη επιθυμία, να αφιερωθεί ολόκληρος στον Χριστό και να ζήσει ως μοναχός. Έτσι άφησε τον κόσμο, μπήκε σε κοινόβιο μοναστήρι και έλαβε το αγγελικό σχήμα.

Εκεί ξεκίνησε για εκείνον ένας δρόμος ταπείνωσης που τον ανέβασε ψηλά, ως τον ίδιο τον Παράδεισο του Θεού. Στο μοναστήρι οι γέροντες του ανέθεσαν διακονία στο μαγειρείο, ανάμεσα στους καπνούς και στις στάχτες. Εκείνος δέχθηκε με χαρά την ταπεινή υπηρεσία και ετοίμαζε λιτό φαγητό για όλη την αδελφότητα.

Όταν μερικοί παραπονιόντουσαν για τα απλά φαγητά, εκείνος απαντούσε με πραότητα και χωρίς ταραχή στην ψυχή του. Έλεγε ότι η καλή μαγειρική δεν οδηγεί στη Βασιλεία των Ουρανών, ούτε χαρίζει αληθινή ωφέλεια στην ψυχή. Όσο περισσότερο το σώμα ζητά απολαύσεις, τόσο η ψυχή χάνει εκείνο που πραγματικά χρειάζεται για τη σωτηρία της.

Κάποιοι μοναχοί τον περιφρονούσαν για την αγροτική καταγωγή και την απαιδευσία του, ρίχνοντάς του βαριές κουβέντες και αστεϊσμούς. Άλλοι, πιο αμελείς και σκληροί, έφταναν ακόμη και σε χτυπήματα, βρίσκοντας αφορμή τη σιωπή και την ανεξικακία του. Εκείνος όμως υπέμεινε όλα τα πάντα με γενναία καρδιά, χωρίς να ανταποδώσει ποτέ κακό λόγο ή πικρή ματιά.

Άλλοτε μούσκευε στον ιδρώτα μπροστά στη φωτιά, άλλοτε λαχάνιαζε από τους πολλούς κόπους της ημέρας. Όμως πάντα κρατούσε στο πρόσωπό του μια ήρεμη χαρά, σαν να δεχόταν δώρα και όχι προσβολές από τους αδελφούς του. Στο ίδιο μοναστήρι ζούσε και ένας ευλαβής ιερέας, άνθρωπος προσευχής και πνευματικής δίψας.

Επί τρία ολόκληρα χρόνια παρακαλούσε τον Θεό με νηστείες και δάκρυα να του φανερώσει τα αιώνια αγαθά. Ζητούσε να δει με τις δικές του αισθήσεις εκείνα που ετοίμασε ο Κύριος για όσους τον αγαπούν αληθινά. Μια νύχτα, ενώ κοιμόταν στο κελί του, ο νους του αρπάχθηκε ξαφνικά σε έναν θαυμαστό κήπο.

Εκεί είδε δέντρα γεμάτα καρπούς, ευωδιαστά λουλούδια και κρυστάλλινα νερά να τρέχουν ολόγυρά του. Στο μέσον του κήπου διέκρινε με έκπληξή του τον μάγειρα της μονής, τον αδελφό Ευφρόσυνο. Εκείνος στεκόταν εκεί ήρεμος και χαρούμενος, σαν να ήταν ο φυσικός κάτοικος αυτού του τόπου.

Ο ιερέας τον πλησίασε και τον ρώτησε σε ποιον ανήκε αυτός ο κήπος ο μυροβόλος. Ο Ευφρόσυνος αποκρίθηκε ότι ο τόπος ήταν φυλαγμένος για τους εκλεκτούς του Θεού. Με την άφατη αγαθότητα του Κυρίου, του ταπεινού δούλου του δόθηκε να κατοικεί κι αυτός μαζί τους.

Εκείνος μάλιστα είχε λάβει εξουσία να φυλάει και να απολαμβάνει όλα αυτά τα αγαθά του Παραδείσου. Ο ιερέας έδειξε με το χέρι του τρία ολόδροσα μήλα και τον παρακάλεσε να του δώσει λίγο από εκείνους τους θαυμαστούς καρπούς. Ο Ευφρόσυνος έκοψε αμέσως τα τρία μήλα και τα ακούμπησε προσεκτικά μέσα στο ράσο του ιερέα.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή χτύπησε το σήμαντρο της μονής για την ακολουθία του όρθρου. Ο ιερέας ξύπνησε από το όνειρο και πετάχτηκε από το κρεβάτι του με ταραγμένη και θαμπωμένη καρδιά. Νόμιζε αρχικά ότι όλα ήταν μια όμορφη φαντασία της νύχτας, ίσως ένα γλυκό όνειρο.

Όταν όμως άπλωσε το χέρι του στο ράσο, βρήκε εκεί τα τρία μήλα ακέραια και αληθινά. Σηκώθηκαν τα μάτια του δακρυσμένα, καθώς μια ευωδία άγνωστη και ουράνια γέμισε ολόκληρο το κελί του. Έτρεξε αμέσως στην εκκλησία και είδε τον Ευφρόσυνο στη συνηθισμένη θέση του στο στασίδι.

Έπεσε στα πόδια του και τον εξόρκισε να του φανερώσει την αλήθεια για εκείνη τη νύχτα. Ο μάγειρας απάντησε με ταπείνωση ότι βρισκόταν πράγματι στον τόπο που είδε ο ιερέας. Ομολόγησε ότι ο Κύριος καταδέχθηκε να αποκαλύψει το μυστήριο μέσα από τη μηδαμινή υπηρεσία του.

Όταν τελείωσε η ακολουθία, ο ιερέας μάζεψε τους αδελφούς και τους έδειξε τα τρία παραδείσια μήλα. Διηγήθηκε με συντριβή όσα είδε και άκουσε από τον ταπεινό μάγειρα μέσα στον ουράνιο κήπο. Οι μοναχοί ένιωσαν αμέσως την άρρητη ευωδία και θαύμασαν για τη δόξα που έκρυβε ο φαινομενικά αμόρφωτος αδελφός τους.

Έτρεξαν όλοι μαζί προς το μαγειρείο για να προσκυνήσουν τον άνθρωπο του Θεού και να ζητήσουν την ευχή του. Ο Ευφρόσυνος όμως είχε ήδη φύγει κρυφά από τη μονή, αποφεύγοντας τους ανθρώπινους επαίνους και την κάθε δόξα. Άνοιξε την πλάγια θύρα της εκκλησίας και χάθηκε σε έναν απομακρυσμένο τόπο ησυχίας, μακριά από κάθε μάτι.

Οι αδελφοί έκοψαν τα τρία μήλα σε μικρά κομμάτια και τα τοποθέτησαν με ευλάβεια μέσα σε ιερό δίσκο. Τα μοίρασαν ως ευλογία στους μοναχούς και στους προσκυνητές που έφταναν στο μοναστήρι. Όσοι γεύθηκαν από τους καρπούς θεραπεύθηκαν από κάθε λογής αρρώστια του σώματος και της ψυχής.

Έτσι το θαύμα της νύχτας έγινε τροφή πνευματική και σωτήρια για πολλούς ανθρώπους. Ο μακάριος Ευφρόσυνος έζησε τα υπόλοιπα χρόνια του σε ένα απομονωμένο ησυχαστήριο, όπου εκοιμήθη ειρηνικά. Η Εκκλησία τον κατέταξε ανάμεσα στους αγίους της, γνωρίζοντας ότι ο μάγειρας δεν είναι κατώτερος από βασιλιά ή φιλόσοφο μπροστά στον Θεό.

Γνώρισε το θέλημα του Κυρίου και έζησε σύμφωνα με αυτό, χωρίς γράμματα και χωρίς δόξα ανθρώπινη. Τμήμα των ιερών λειψάνων του φυλάσσεται σήμερα στην Ιερά Μονή Λουκούς, στην Ιερά Μητρόπολη Μαντινείας και Κυνουρίας. Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία στις ένδεκα Σεπτεμβρίου, μαζί με τη μνήμη και άλλων αγίων.

Το όνομά του σημαίνει χαρά, αγαλλίαση και ευφροσύνη της ψυχής, και ταιριάζει απόλυτα στη ζωή του. Γιατί όντως χαρά πνευματική σκορπούσε γύρω του ο ταπεινός μάγειρας, που κρυβόταν μέσα στους καπνούς της κουζίνας. Το παράδειγμά του διδάσκει ότι η αληθινή αγιότητα δεν χρειάζεται μόρφωση, αξιώματα ή λαμπρή κοινωνική θέση.

Αρκεί η καθαρή καρδιά, η υπομονή στις θλίψεις και η αγάπη που σιωπά μπροστά στις προσβολές των άλλων. Έτσι ο φτωχός χωρικός βρέθηκε στον Παράδεισο, εκεί που πολλοί σοφοί και ισχυροί ποτέ δεν αξιώθηκαν να φτάσουν με τις δικές τους δυνάμεις.