Άγιος Γεννάδιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Ένας κληρικός που ζούσε στην ακολασία, στη ληστεία και στη μαγεία, βρέθηκε νεκρός το επόμενο πρωί, όταν ο Πατριάρχης τον παρέδωσε στην κρίση του μάρτυρα Ελευθερίου. Ένας ζωγράφος που τόλμησε να δώσει στον Χριστό τα χαρακτηριστικά του ειδωλολατρικού Δία, είδε το χέρι του να ξεραίνεται την ίδια στιγμή. Αυτά τα δύο περιστατικά αποκαλύπτουν τη δύναμη της προσευχής του αγίου Γενναδίου, ο οποίος ανέβηκε στον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως μετά τον άγιο Ανατόλιο.

Έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λέοντος του Μεγάλου και κατέλαβε τον πατριαρχικό θρόνο γύρω στο τετρακόσια πενήντα οκτώ μετά Χριστόν. Η ζωή του διασώζεται μέσα στο βιβλίο που ονομάζεται Λειμωνάριον, όπου οι όσιοι πατέρες Σωφρόνιος και Ιωάννης καταγράφουν τις μνήμες δύο γερόντων από τη μονή Σαλαμά. Οι γέροντες αυτοί υπήρξαν πρεσβύτεροι της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και γνώριζαν από κοντά τον μακάριο ποιμενάρχη.

Διηγούνταν για εκείνον ότι ήταν άνθρωπος εξαιρετικά πράος, καθαρός στο σώμα και στην ψυχή, με αυστηρή εγκράτεια και ασκητικό φρόνημα. Η πραότητά του όμως δεν εμπόδιζε την αυστηρότητά του απέναντι στην αμαρτία, όταν αυτή προκαλούσε σκάνδαλο μέσα στο σώμα της Εκκλησίας. Στον ναό του αγίου μάρτυρα Ελευθερίου υπηρετούσε ένας κληρικός με το όνομα Χαρίσιμος, άνθρωπος βυθισμένος στη ραθυμία και στην ηθική κατάπτωση.

Έλεγαν για αυτόν ότι όχι μόνο ζούσε μέσα στην ακαθαρσία της αμαρτίας, αλλά κατέφευγε και σε ληστείες και ασχολούνταν με τη μαγεία. Ο πατριάρχης τον κάλεσε κοντά του και τον νουθέτησε με πνεύμα πατρικής αγάπης και πραότητας, ζητώντας τη μετάνοιά του. Όταν ο Χαρίσιμος έμενε αδιόρθωτος, ο άγιος Γεννάδιος διέταξε να του επιβληθεί ένα ελαφρύ επιτίμιο για να συνέλθει.

Επειδή όμως ούτε η παιδαγωγική τιμωρία τον άγγιξε, ο πατριάρχης έστειλε έναν από τους υπηρέτες του στον ναό του μάρτυρα. Ο απεσταλμένος στάθηκε μπροστά στο θυσιαστήριο, άπλωσε το χέρι προς τον τάφο και παρακάλεσε τον άγιο Ελευθέριο να διορθώσει τον κληρικό ή να τον αποκόψει από την Εκκλησία. Την επόμενη κιόλας ημέρα ο Χαρίσιμος βρέθηκε νεκρός μέσα στον ίδιο τον ναό όπου υπηρετούσε.

Από το γεγονός αυτό φάνηκε καθαρά πόσο ευάρεστος ήταν ο μακάριος Γεννάδιος στον Θεό και στους αγίους μάρτυράς του. Στις ημέρες του αγίου πατριάρχη συνέβη και ένα άλλο θαυμαστό γεγονός μέσα στη βασιλεύουσα πόλη. Κάποιος αγιογράφος τόλμησε να ζωγραφίσει την εικόνα του Χριστού δίνοντάς του τα χαρακτηριστικά του ειδωλολατρικού θεού Δία.

Αμέσως το χέρι του ξεράθηκε και έμεινε ακίνητο, σαν τιμωρία για την ασέβεια που είχε διαπράξει απέναντι στον Σωτήρα. Συγκλονισμένος από τη γρήγορη επέμβαση του Θεού, έτρεξε στον πατριάρχη και εξομολογήθηκε μπροστά σε όλους το αμάρτημά του με δάκρυα μετανοίας. Ο άγιος Γεννάδιος προσευχήθηκε για εκείνον στον Κύριο και το χέρι του θεραπεύτηκε εντελώς, έγινε πάλι γερό όπως ήταν προηγουμένως.

Στα χρόνια της πατριαρχίας του οικοδομήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ένας περίφημος ναός προς τιμήν του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Τον ανήγειρε ένας συγκλητικός που ονομαζόταν Στούδιος και προερχόταν από την παλαιά Ρώμη της Δύσεως. Δίπλα στον ναό ιδρύθηκε και μοναστήρι, το οποίο πήρε το όνομα Στουδίου από τον ευσεβή κτήτορά του.

Μέσα στη μονή αυτή θεσπίστηκε η ακολουθία των ακοιμήτων, οι οποίοι έψαλλαν αδιάκοπα ημέρα και νύκτα. Οικονόμος της μεγάλης Εκκλησίας στα χρόνια του αγίου Γενναδίου υπηρετούσε ο όσιος Μαρκιανός, άνθρωπος βαθιάς ελεημοσύνης και πνευματικής τελειότητας. Κάποτε έβγαλε από πάνω του και το τελευταίο του ένδυμα και το χάρισε σε έναν φτωχό αδελφό που ζητούσε βοήθεια.

Έπειτα από αυτό, οι πιστοί τον είδαν να φορά κάτω από το φελόνι του μια ολόλαμπρη βασιλική πορφύρα, σημάδι της αγιότητάς του. Στους ίδιους ευλογημένους καιρούς ασκούσε τον αγώνα του και ο άγιος Δανιήλ ο Στυλίτης, τον οποίο ο πατριάρχης χειροτόνησε πρεσβύτερο με τα ίδια του τα χέρια. Ο άγιος Γεννάδιος είχε την αυστηρή συνήθεια να μη χειροτονεί κανέναν πρεσβύτερο, αν δεν γνώριζε όλο το Ψαλτήριο απέξω.

Πίστευε ότι η ευταξία της Εκκλησίας μπορεί να φυλάσσεται μόνο όταν οι κληρικοί κατέχουν σε βάθος τη Γραφή και τη γλώσσα της λατρείας. Όπως δίδαξε ο ίδιος ο Χριστός, ο τυφλός δεν μπορεί να οδηγεί τυφλό, γιατί και οι δύο θα πέσουν μαζί μέσα στον λάκκο της απώλειας. Γι’ αυτό απαιτούσε στους ποιμένες παιδεία γνήσια και σωτήρια.

Για να καθαρίσει το σώμα της Εκκλησίας από τις ταραχές και τις πλάνες, ο άγιος Γεννάδιος συγκάλεσε στην Κωνσταντινούπολη Τοπική Σύνοδο μεγάλης σημασίας για την εποχή του. Η σύνοδος αυτή καταδίκασε τα υπολείμματα της αιρέσεως του Ευτυχούς και απαγόρευσε με αυστηρότητα τη σιμωνία, δηλαδή τη χειροτονία με χρήματα. Η εγκύκλιος εναντίον της σιμωνίας επικυρώθηκε γύρω στο τετρακόσια πενήντα εννέα μετά Χριστόν, και έγινε όριο για την κανονική τάξη.

Ο άγιος ποιμένας φύλαξε το λογικό ποίμνιο που του είχε εμπιστευθεί ο Κύριος για δεκατρία ολόκληρα χρόνια. Λίγο πριν από την κοίμησή του, ενώ προσευχόταν μέσα στον ναό μέσα στη νύκτα, του παρουσιάστηκε ένα φοβερό δαιμονικό φάσμα. Ο άγιος ύψωσε αμέσως το σημείο του Τιμίου Σταυρού και απομάκρυνε τον πονηρό από κοντά του.

Ο διάβολος, καθώς τρομοκρατήθηκε από τη δύναμη του Σταυρού, υποχώρησε, λέγοντας ότι μετά τον θάνατό του θα επέστρεφε να ταράξει την Εκκλησία. Με αδιάκοπα δάκρυα και προσευχές ο μακάριος πατριάρχης παρακαλούσε τον Κύριο να φυλάξει την Εκκλησία αήττητη από τις πύλες του άδη και κοιμήθηκε εν ειρήνη.