Τρεις αδελφοί από επιφανή περσική οικογένεια στάθηκαν πρεσβευτές ειρήνης μπροστά στον Ιουλιανό τον Παραβάτη και έγιναν μάρτυρες του Χριστού. Καρφώθηκαν σε δέντρα, δέχτηκαν σιδερένια καρφιά στα κεφάλια τους και κήρυτταν τον Κύριο μέσα στα φρικτά βασανιστήρια. Οι Μανουήλ, Σαβέλ και Ισμαήλ κατάγονταν από την Περσία και ο πατέρας τους ήταν ειδωλολάτρης, ενώ η μητέρα τους ευσεβής χριστιανή.

Εκείνη βάπτισε τα παιδιά της και τα ανέθρεψε με σταθερή πίστη στον Χριστό τον Σωτήρα, ενώ ο πρεσβύτερος Ευνόικος τα διδάχθηκε τον λόγο του Θεού. Όταν ενηλικιώθηκαν, οι τρεις αδελφοί εντάχθηκαν στις τάξεις του περσικού στρατού και διακρίθηκαν για την αρετή τους. Ο βασιλιάς Αλαμουνδάρης τους εμπιστεύθηκε ως απεσταλμένους του προς τον αυτοκράτορα Ιουλιανό τον Παραβάτη, ώστε να συναφθεί συνθήκη ειρήνης ανάμεσα στα δύο κράτη.

Παρότι αφιέρωσαν τις σωματικές τους δυνάμεις στον Πέρση μονάρχη, με την ψυχή τους υπηρετούσαν αδιάλειπτα τον ουράνιο Βασιλέα, τον Κύριο Ιησού Χριστό. Έφτασαν στη Βιθυνία, όπου ο αυτοκράτορας ετοίμαζε ειδωλολατρική πανήγυρη με θυσίες, μουσική και ασύστολες ασέλγειες προς τιμήν των ψεύτικων θεών. Στην αρχή ο Ιουλιανός τους υποδέχθηκε με τιμές και τους έδειξε εύνοια, καθώς πίστευε πως μπορούσε να τους κερδίσει στην πλάνη του.

Μόλις οι τρεις αδελφοί έμαθαν για τη γιορτή, στάθηκαν παράμερα και θρηνούσαν για την πλάνη του πλήθους που λάτρευε τα είδωλα. Προσεύχονταν θερμά στον Κύριο, για να μη μολυνθούν οι ίδιοι και να φωτιστούν οι παραπλανημένοι. Ένας αξιωματούχος του παλατιού τους κάλεσε να συμμετάσχουν στη θυσία, νομίζοντας πως ανήκαν στους ειδωλολάτρες.

Εκείνοι όμως απάντησαν ομόψυχα πως δεν θα αρνηθούν τον Κύριό τους ούτε θα προσκυνήσουν τα δαιμόνια που κατοικούν στα είδωλα. Είπαν ακόμη πως δεν διένυσαν τόσο μεγάλο δρόμο για να απαρνηθούν την πίστη τους, παρά μονάχα για να συνάψουν την ειρήνη. Όταν ο Ιουλιανός άκουσε αυτή την απάντηση, γέμισε οργή και ακύρωσε αμέσως τη συνθήκη με τους Πέρσες.

Φυλάκισε τους πρεσβευτές σαν κοινούς εγκληματίες, καταπατώντας τους νόμους που σεβάστηκαν όλα τα έθνη ανά τους αιώνες. Την επόμενη ημέρα τους ανέκρινε δημόσια και τους κατηγόρησε πως δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη χωρίς κοινή λατρεία. Οι άγιοι αδελφοί αποκρίθηκαν με θάρρος πως στάλθηκαν για ζητήματα του κράτους και όχι για να φιλοσοφούν περί θεών.

Δήλωσαν ανοιχτά τη χριστιανική τους ταυτότητα και αρνήθηκαν κάθε συμβιβασμό με την ειδωλολατρική πλάνη του Ιουλιανού. Ο Παραβάτης τους ονόμασε αμαθείς και τους κατηγόρησε ότι τολμούν να βλασφημούν την πατροπαράδοτη θρησκεία των μορφωμένων Ελλήνων. Οι μάρτυρες απάντησαν πως αληθινός μωρός είναι όποιος αφήνει τον ζωντανό Θεό και προσκυνά ξύλα και πέτρες αντί του Δημιουργού.

Του θύμισαν τον λόγο του αποστόλου Παύλου, πως όσοι θεωρούν εαυτούς σοφούς γίνονται μωροί και σκοτίζεται η αλόγιστη καρδιά τους. Τότε ο τύραννος διέταξε σκληρά βασανιστήρια εναντίον τους, γυμνώνοντάς τους και χτυπώντας τους με δερμάτινα λουριά. Έπειτα τους κρέμασε σε ξύλα, καρφώνοντας ψηλά τα χέρια και τα πόδια τους, ενώ τους ξέσκιζε με σιδερένια νύχια.

Οι άγιοι ύψωσαν τα μάτια τους στον ουρανό και παρακαλούσαν τον Κύριο να τους ενισχύσει, εκείνον που υπέφερε για χάρη τους πάνω στον σταυρό. Άγγελος Κυρίου παρουσιάστηκε αόρατος στους διώκτες και τους χάρισε τόση ανακούφιση, ώστε δεν αισθάνονταν πλέον τους πόνους. Ο Ιουλιανός προσπάθησε να χωρίσει τον Σαβέλ και τον Ισμαήλ από τον μεγαλύτερο αδελφό τους, ελπίζοντας πως θα τους έπειθε ευκολότερα.

Με δολερά λόγια τους κολάκευε, χαρακτηρίζοντας τον Μανουήλ ισχυρογνώμονα και ανυπότακτο, ενώ εκείνους πράους και συνετούς. Οι άγιοι όμως απέρριψαν την κολακεία και κατήγγειλαν δυνατά τη δολιότητα του ασεβούς αυτοκράτορα μπροστά σε όλους. Τότε ο Ιουλιανός διέταξε να καίνε με αναμμένες λαμπάδες τα πλευρά τους, ενώ εκείνοι δοξολογούσαν τον Κύριο.

Στη συνέχεια κάρφωσαν σιδερένιο ήλο στο κεφάλι του καθενός και χτύπησαν αιχμηρά σφηνάκια κάτω από τα νύχια των χεριών και των ποδιών τους. Τέλος αποφάσισε να αποκεφαλίσει τους τρεις αδελφούς στον τόπο που λεγόταν Κωνσταντινιανές και να παραδώσει τα σώματά τους στη φωτιά. Πριν χυθεί το αίμα τους, ύψωσαν την τελευταία τους προσευχή στον δίκαιο και προαιώνιο Θεό, που για χάρη μας έγινε άνθρωπος και ανέβηκε στον σταυρό.

Παρακάλεσαν τον Κύριο να δεχθεί εν ειρήνη τις ψυχές τους και να φωτίσει τον λαό που στεκόταν τριγύρω παραδομένος στον διάβολο. Φωνή ακούστηκε από ψηλά να τους καλεί να παραλάβουν το στεφάνι της δόξας. Οι άγιοι αποκεφαλίστηκαν στις δεκαεπτά Ιουνίου του τριακοσίου εξηκοστού δευτέρου έτους μετά τη γέννηση του Χριστού.

Όταν οι δήμιοι ετοιμάζονταν να κάψουν τα ιερά λείψανα, σείστηκε ξαφνικά η γη και βυθίστηκε ο τόπος. Άνοιξε άβυσσος που δέχθηκε τα σώματα των μαρτύρων, ώστε να μην τα αγγίξουν πια τα μιαρά χέρια. Οι υπηρέτες σκορπίστηκαν από τον φόβο, ενώ πολλοί από το πλήθος πίστεψαν αμέσως στον Χριστό.

Επί δύο ημέρες οι χριστιανοί προσεύχονταν αδιάκοπα στον τόπο εκείνο, ικετεύοντας τον Θεό για τα τίμια λείψανα. Τότε η γη ξανάνοιξε και ανέβασε τα σώματα στην επιφάνεια, ενώ απλώθηκε παντού ανέκφραστη ευωδία. Οι πιστοί παρέλαβαν με χαρά τους αγίους και τους ενταφίασαν με τιμές στον ίδιο εκείνο θαυμαστό τόπο.

Από τον τάφο τους ανέβλυσαν πλούσιες ιάσεις για κάθε ασθενή που κατέφευγε με πίστη στους τρεις αδελφούς. Ο Πέρσης μονάρχης Αλαμουνδάρης, όταν πληροφορήθηκε τη σφαγή των πρεσβευτών του, γέμισε βαθιά λύπη και οργή. Συγκέντρωσε αμέσως τον στρατό του και στάθηκε στα σύνορα, για να αντιμετωπίσει τον υπερήφανο εχθρό του.

Όταν τα δύο στρατεύματα συγκρούστηκαν, οι Πέρσες επικράτησαν και κατέλυσαν τη δύναμη του Ιουλιανού. Εκείνη την ώρα ο Μέγας Βασίλειος προσευχόταν μπροστά σε εικόνα της Παναγίας, όπου εικονιζόταν ο άγιος Μερκούριος ως στρατιώτης που κρατούσε δόρυ. Ζητούσε από τον Θεό να μη γυρίσει ο Ιουλιανός νικητής, για να σταματήσουν οι διωγμοί των χριστιανών της αυτοκρατορίας.

Η μορφή του Μερκουρίου εξαφανίστηκε ξαφνικά από την εικόνα και επέστρεψε αργότερα με ματωμένο δόρυ. Ο Παραβάτης τραυματίστηκε από άγνωστο στρατιώτη που χάθηκε αμέσως, και ξεψυχώντας φώναξε: «Νενίκηκάς με, Γαλιλαίε». Έτσι ο ασεβής αυτοκράτορας πέθανε με μεγάλη οδύνη, αφού έγινε καταγέλαστος μπροστά στους Πέρσες που τόσο περιφρόνησε.

Οι δαίμονες, στους οποίους στήριζε τις μάταιες ελπίδες του, αντί να τον ενισχύσουν τον οδήγησαν στην αιώνια απώλεια. Οι χριστιανοί, απαλλαγμένοι από τον σκληρό διωγμό, δοξολόγησαν τον Χριστό, τον αληθινό λυτρωτή και ελευθερωτή του λαού του. Η ευλαβική μνήμη των τριών αυτών αδελφών καθιερώθηκε από τα αρχαιότατα χρόνια σε ολόκληρη την Εκκλησία.

Το έτος τριακόσια ενενήντα πέντε, τριάντα τρία χρόνια μετά το μαρτύριό τους, ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Μέγας ανήγειρε ναό προς τιμήν τους στην Κωνσταντινούπολη. Ο ιερομόναχος Γερμανός, ο μετέπειτα Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, συνέθεσε εμπνευσμένο κανόνα για τους τρεις άγιους αδελφούς. Από τα ιερά λείψανα συνέχισαν να αναβλύζουν ιάσεις για όσους τους επικαλούνταν με πίστη και θερμή ευλάβεια.

Οι Μανουήλ, Σαβέλ και Ισμαήλ τιμώνται ως ισάριθμοι της Αγίας Τριάδος και μεσιτεύουν αδιάκοπα για όλους τους πιστούς. Με την αληθινή πίστη του Χριστού δέχθηκαν το ποτήριο του μαρτυρίου και κατέρριψαν το θράσος της περσικής ειδωλολατρίας. Στάθηκαν φωτεινό παράδειγμα στρατιωτών που τίμησαν τον επίγειο μονάρχη, αλλά αφιέρωσαν την καρδιά τους ολόκληρη στον Κύριο.