Ο Νεομάρτυς Λάζαρος ο Βούλγαρος

Ένας νεαρός βοσκός από το Γκάμπροβο της Βουλγαρίας βρέθηκε κατηγορούμενος για έγκλημα που ποτέ δεν διέπραξε, μέσα στα ξένα χώματα της Μικράς Ασίας. Παρότι γνώριζε πως τον περίμενε η φυλακή και ο θάνατος, εκείνος παρουσιάστηκε μόνος του στο δικαστήριο, χωρίς να προσπαθήσει να κρυφτεί. Ο άγιος Λάζαρος γεννήθηκε από ευσεβείς και θεοφιλείς γονείς στα χίλια επτακόσια εβδομήντα τέσσερα, σε μια ταπεινή οικογένεια της βουλγαρικής γης.

Από μικρός άφησε την πατρίδα του και έφτασε στη Σωμά της Μικράς Ασίας, κοντά στην Πέργαμο, όπου εργάστηκε ως βοσκός. Μια ημέρα, καθώς ξεκουραζόταν στα λιβάδια, τον πήρε ο ύπνος δίπλα στο κοπάδι του. Εκείνη την ώρα περνούσε μια μουσουλμάνα, την οποία επιτέθηκε το τσοπανόσκυλο και της έσκισε λίγο το φόρεμα.

Ο Λάζαρος ξύπνησε από τα γαβγίσματα και έτρεξε αμέσως να τη σώσει, χωρίς εκείνη να πάθει το παραμικρό. Η γυναίκα όμως οργίστηκε και επέστρεψε στο σπίτι της λέγοντας ψέματα στον άνδρα της. Ισχυρίστηκε ότι ένας χριστιανός βοσκός είχε επιχειρήσει να την ατιμάσει μέσα στους αγρούς.

Ο εξαγριωμένος σύζυγος βγήκε να αναζητήσει τον Λάζαρο και χτύπησε σχεδόν θανάσιμα έναν άλλον άγνωστο άνθρωπο. Για να καλύψει το βαρύ λάθος του, ο σύζυγος έστειλε τους συγγενείς της γυναίκας του στον Τούρκο κριτή. Εκεί κατήγγειλαν τον αθώο βοσκό για απόπειρα βιασμού και ζήτησαν αυστηρή τιμωρία εναντίον του.

Ο Λάζαρος γνώριζε όλα όσα ετοιμάζονταν, όμως αρνήθηκε να φύγει ή να αναζητήσει κρυψώνα σε ξένα χωριά. Πίστευε πως η φυγή του θα τον παρουσίαζε ένοχο, ενώ η συνείδησή του ήταν εντελώς καθαρή ενώπιον του Θεού. Έτσι, στις εφτά Απριλίου του χίλια οκτακόσια δύο, παρουσιάστηκε στο δικαστήριο και ρίχτηκε αμέσως στη φυλακή.

Οι συγγενείς της γυναίκας επέμεναν πως ο νέος έπρεπε να αλλαξοπιστήσει ή να θανατωθεί για την ντροπή που τους είχε προκαλέσει. Πρόσφεραν στον αγά χίλια γρόσια αν κατάφερνε να τον στρέψει στον μωαμεθανισμό μέσα στις επόμενες ημέρες. Αν όμως ο μάρτυρας αρνιόταν να απαρνηθεί τον Χριστό, τότε έπρεπε οπωσδήποτε να καταδικαστεί σε θάνατο.

Μέσα στη φυλακή ο Λάζαρος δεχόταν συνεχείς ξυλοδαρμούς μέχρι τις είκοσι δύο Απριλίου. Ορθόδοξοι χριστιανοί τον επισκέπτονταν για να του δώσουν θάρρος και πνευματική στήριξη. Εκείνος όμως τους παρακαλούσε να φύγουν, για να μη βρεθούν και αυτοί σε κίνδυνο εξαιτίας του.

Καθώς ο αγάς έβλεπε πως τα χίλια γρόσια ξεγλιστρούσαν από τα χέρια του, η οργή του φούντωνε ολοένα. Ο Λάζαρος έμενε ακλόνητος μπροστά στα βασανιστήρια και στις γοητευτικές υποσχέσεις της εξουσίας. Από εκδίκηση ο αγάς κατέσχεσε ολόκληρο το κοπάδι του αγίου, που αριθμούσε σαράντα πρόβατα.

Την Τρίτη της Διακαινησίμου εβδομάδος ο άρχοντας διέταξε νέα και σκληρότερα βασανιστήρια εναντίον του φυλακισμένου. Οι βασανιστές μέθυσαν και άρχισαν να εφαρμόζουν πυρακτωμένα σίδερα πάνω στο σώμα του αγίου μάρτυρα. Έπειτα τοποθέτησαν βαριές πέτρες πάνω στο στήθος του, για να σπάσει η αντοχή του.

Ο Λάζαρος όμως αρνιόταν να υποχωρήσει και παρακαλούσε τον Κύριο να του χαρίσει δύναμη. Επικαλέστηκε επίσης τον άγιο Γεώργιο, του οποίου η μνήμη πλησίαζε, ζητώντας τη βοήθειά του. Οι δήμιοι τράβηξαν τη γλώσσα του προς τα έξω και την έκαψαν με πυρωμένο σίδερο.

Έκαψαν το μπροστινό μισό και αποξήραναν το υπόλοιπο, αφήνοντας τον άγιο χωρίς δυνατότητα ομιλίας. Του είπαν τότε με νεύματα να δείξει αν δεχόταν την αλλαξοπιστία. Τοποθέτησαν επίσης γύρω από το κεφάλι του ένα πυρακτωμένο σιδερένιο στεφάνι, που του προκαλούσε ανυπόφορο πόνο.

Παρά τα φρικτά μαρτύρια, εκείνος δεν λύγισε ούτε στιγμή μέσα στη φυλακή. Το ηλιοβασίλεμα έφτασε στη φυλακή ο έμπορος Ιωάννης από τη Ζαγορά, που ήταν επίσης γιατρός. Γνώριζε προσωπικά τον αγά, καθώς φρόντιζε υγειονομικά ολόκληρο το σπιτικό του.

Ο Ιωάννης πλησίασε το παράθυρο του κελιού και είδε τον Λάζαρο να κάθεται στο πάτωμα. Με μεγάλη του έκπληξη διαπίστωσε ότι ο μάρτυρας ήταν καλά και μπορούσε ακόμη και να μιλήσει. Ως ορθόδοξος χριστιανός τον ενθάρρυνε να υπομείνει μέχρι τέλους τα πάντα για την αγάπη του Χριστού.

Του μίλησε στα τουρκικά, καθώς δεν γνώριζε βουλγαρικά και ο άγιος δεν καταλάβαινε τα ελληνικά. Ο Λάζαρος τον διαβεβαίωσε πως ποτέ δεν επρόκειτο να υποκύψει στους μουσουλμάνους εκείνης της πόλης. Φοβόταν μόνο μήπως οι βασανιστές κουραστούν και σταματήσουν, χωρίς τελικά να τον οδηγήσουν στον θάνατο.

Όταν ο αγάς έμαθε πως ο φυλακισμένος μιλούσε ακόμη, οργίστηκε με τους βασανιστές νομίζοντας ότι τον είχαν εξαπατήσει. Βλέποντας όμως τα ίχνη των μαρτυρίων πάνω στο σώμα του Λαζάρου, πείστηκε πως είχαν εκτελέσει σωστά την αποστολή τους. Δοκίμασε άλλη μια φορά να τον μεταπείσει με δώρα, τιμές και υποσχέσεις πλούτου.

Ο άγιος όμως απάντησε ότι ένα μόνο Θεό λάτρευε, σε τρία πρόσωπα, και ως ορθόδοξος βαπτίστηκε και ως ορθόδοξος θα πέθαινε. Ο αγάς ακούγοντας αυτή την αταλάντευτη ομολογία διέταξε αμέσως να εκτελεστεί ο μάρτυρας με απαγχονισμό. Στον δρόμο προς τον τόπο της εκτέλεσης πολλοί μουσουλμάνοι τον χλεύαζαν για την επιλογή του.

Τον αποκαλούσαν ανόητο, επειδή προτιμούσε να χάσει τη ζωή του παρά να αρνηθεί τον Ιησού Χριστό. Όταν έφτασαν στον τόπο του μαρτυρίου, ο άγιος πέρασε ο ίδιος τη θηλιά γύρω από τον λαιμό του. Στάθηκε εκούσια πάνω σε ένα καλάθι και ο δήμιος του το τράβηξε απότομα από τα πόδια.

Έτσι, στις είκοσι τρεις Απριλίου του χίλια οκτακόσια δύο, παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο. Ήταν μόλις είκοσι οκτώ ετών, όταν άφησε αυτήν την πρόσκαιρη ζωή για την αιώνια δόξα του ουρανού. Τώρα στη Βασιλεία των Ουρανών δοξάζει μαζί με τους αγγέλους και τους αγίους τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα.

Την ιερή ακολουθία προς τιμήν του συνέθεσε αργότερα ο άγιος Νικηφόρος ο Χίος, μεγάλος υμνογράφος. Τμήματα των ιερών λειψάνων του φυλάσσονται με ευλάβεια στη Μονή Λειμώνος, στο νησί της Λέσβου. Επίσης τιμώνται στο εκκλησάκι της αγίας Ξένης της Πετρουπόλεως, στη Μάνδρα της Αττικής, όπου προστρέχουν πολλοί πιστοί.