Ο Άγιος Ευτύχιος και η μαρτυρία της αλήθειας

Όταν ήταν ακόμη παιδί και έπαιζε με τους συμμαθητές του στο σχολείο του παππού του, έγραψε στον τοίχο το όνομά του με τον τίτλο του Πατριάρχη, χωρίς να γνωρίζει ότι προφήτευε το μέλλον του. Πολλά χρόνια αργότερα, ο ίδιος ο Απόστολος Πέτρος εμφανίστηκε σε όραμα στον αυτοκράτορα Ιουστινιανό και του υπέδειξε με το χέρι τον Ευτύχιο ως τον επόμενο επίσκοπο της Βασιλεύουσας. Ο Άγιος γεννήθηκε στη Θεία Κώμη της Φρυγίας το έτος πεντακόσια δώδεκα μετά Χριστόν, από τον στρατιωτικό Αλέξανδρο και τη Συνεσία.

Η μητέρα του, όταν τον κυοφορούσε, είδε τον εαυτό της λουσμένο από άρρητο φως, σημάδι του πνευματικού φωτός που θα γεννούσε. Ο παππούς του ιερέας Ησύχιος, που λειτουργούσε στην Αυγουστόπολη, τον βάπτισε και του δίδαξε τα πρώτα γράμματα. Σε ηλικία δώδεκα ετών στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη για ανώτερες σπουδές, όπου ξεχώρισε ανάμεσα στους συμμαθητές του για την επιμέλεια και την οξύνοιά του.

Σύντομα όμως κατάλαβε ότι η ανθρώπινη σοφία είναι μηδαμινή μπροστά στη θεία αποκάλυψη και αποφάσισε να αφιερωθεί στον μοναχικό βίο. Έτσι αποσύρθηκε σε μοναστήρι της Αμασείας, όπου έλαβε το αγγελικό σχήμα και βάδισε τον δρόμο της άσκησης. Το μοναστήρι όπου εντάχθηκε είχε ιδρυθεί από τους αγίους άνδρες Μελέτιο, Ουράνιο και Σελεύκιο, οι οποίοι υπήρξαν επίσκοποι και θαυματουργοί.

Λέγεται μάλιστα ότι ο Σελεύκιος, σε καιρό μεγάλης πείνας στην περιοχή, γέμισε με την προσευχή του τις άδειες αποθήκες με σιτάρι, ώστε να τραφεί ο λαός που πέθαινε από την πείνα. Σε τέτοιο περιβάλλον ανδρώθηκε πνευματικά ο νεαρός Ευτύχιος και χάρη στην αυστηρή του ζωή τοποθετήθηκε αρχιμανδρίτης όλων των μοναστηριών της μητροπόλεως Αμασείας. Όταν ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός συγκάλεσε την Πέμπτη Οικουμενική Σύνοδο, ο μητροπολίτης Αμασείας ασθένησε και έστειλε στη θέση του τον Ευτύχιο.

Φθάνοντας στην Κωνσταντινούπολη συνάντησε τον γέροντα πατριάρχη Μηνά, ο οποίος είδε με προφητικό μάτι τη μελλοντική του δόξα και τον φιλοξένησε στο πατριαρχικό μέγαρο. Όταν παρουσιάστηκε στον αυτοκράτορα, αντιμετώπισε με σοφία αιρετικούς που υποστήριζαν ότι δεν πρέπει να αναθεματίζονται οι κεκοιμημένοι αιρετικοί. Ο Άγιος έφερε ως παράδειγμα τον βασιλιά Ιωσία, που έκαψε τα οστά των ειδωλολατρών χρόνια μετά τον θάνατό τους, και τεκμηρίωσε την αλήθεια από τις Γραφές με πειστικό λόγο.

Μετά την κοίμηση του πατριάρχη Μηνά, πολλοί επιδίωκαν τον θρόνο με δώρα και μεσιτείες, όμως ο αυτοκράτορας ζητούσε άλλη πληροφορία από τον Θεό. Προσευχόμενος στον ναό του Αποστόλου Πέτρου στην Αφηρά, είδε τον κορυφαίο Απόστολο να του δείχνει τον Ευτύχιο και να λέει πως αυτός πρέπει να γίνει επίσκοπος. Έτσι, σε ηλικία σαράντα ετών, ο Άγιος ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως.

Στην αρχή της πατριαρχίας του συγκλήθηκε η Πέμπτη Οικουμενική Σύνοδος, το έτος πεντακόσια πενήντα τρία μετά Χριστόν, με τη συμμετοχή του πάπα Ρώμης Βιγιλίου και των πατριαρχών Αλεξανδρείας και Αντιοχείας. Οι Πατέρες καταδίκασαν τα Τρία Κεφάλαια και τις κακοδοξίες των Ωριγενιστών, στηρίζοντας την ορθή πίστη. Όμως μετά από χρόνια ανέκυψε νέα αίρεση, ο αφθαρτοδοκητισμός του Ιουλιανού Αλικαρνασσού, που δίδασκε ότι το σώμα του Χριστού πριν την Ανάσταση ήταν άφθαρτο και δεν μετείχε στα ανθρώπινα παθήματα.

Δυστυχώς ο ίδιος ο Ιουστινιανός γοητεύθηκε από τη διδασκαλία αυτή και προσπάθησε να την επιβάλει σε όλη την Εκκλησία ως επίσημο δόγμα. Ο Άγιος Ευτύχιος αρνήθηκε να υπογράψει το αυτοκρατορικό διάταγμα και αντιστάθηκε με γενναιότητα στην πλάνη του ηγεμόνα. Στηριζόμενος στις Γραφές και τους Πατέρες απέδειξε ότι η σάρκα του Χριστού ήταν όμοια με τη δική μας, εκτός από την αμαρτία, και υπέφερε πραγματικά πείνα, δίψα, κόπο, μαστίγωμα και σταυρικό θάνατο.

Πώς αλλιώς θα μπορούσε να δεχθεί καρφιά και λόγχη για χάρη μας; Ο αυτοκράτορας οργίστηκε και με την παρακίνηση των αξιωματούχων Εθερίου και Αδδαίου συγκέντρωσε παράνομη σύνοδο, η οποία στηρίχθηκε σε ψευδομάρτυρες και καθαίρεσε άδικα τον Πατριάρχη. Στις είκοσι δύο Ιανουαρίου, ημέρα της μνήμης του Αποστόλου Τιμοθέου, στρατιώτες εισέβαλαν στον ναό, του αφαίρεσαν τα αρχιερατικά άμφια και τον έσυραν έξω.

Ο Εθέριος, ωρυόμενος σαν θηρίο, διέταξε την εξορία του στην Αμάσεια, ενώ στον θρόνο ανέβασαν τον Ιωάννη τον Σχολαστικό, έναν ανθρωπάρεσκο και ασεβή κληρικό. Αργότερα όμως η θεία δίκη βρήκε τους διώκτες του και αμφότεροι αποκεφαλίστηκαν την τρίτη Οκτωβρίου για τις κακουργίες τους. Στην εξορία ο άγιος Ευτύχιος επέστρεψε στο μοναστήρι της μετανοίας του, όπου ζούσε με νηστεία και προσευχή, και ο Κύριος τον χαρίτωσε με πλήθος θαυμάτων.

Κάποιος Ανδρόγυνος και η σύζυγός του, που έχαναν τα παιδιά τους πριν γεννηθούν, έλαβαν από τον Άγιο δύο γερά αγόρια, τον Πέτρο και τον Ιωάννη, μετά από προσευχή και χρίση με άγιο έλαιο. Άνοιξε τα αυτιά και τη γλώσσα ενός κωφάλαλου εφήβου, του Νουνεχίου, και θεράπευσε ένα πεντάχρονο παιδί που βρισκόταν στα πρόθυρα του θανάτου. Ένας νέος ψηφοθέτης, που γκρέμιζε άσεμνη εικόνα της Αφροδίτης σε σπίτι, χτυπήθηκε από δαιμονική δύναμη και το χέρι του γέμισε με ανίατο καρκίνωμα.

Πήγε με δάκρυα στον Άγιο, ο οποίος προσευχήθηκε και τον έχρισε με άγιο έλαιο. Σε τρεις μέρες θεραπεύτηκε εντελώς και με το ίδιο χέρι ζωγράφισε στη θέση του ειδώλου τον ευεργέτη του Πατριάρχη. Επίσης ελευθέρωσε μια νεαρή μοναχή από δαιμόνιο που την εμπόδιζε να κοινωνήσει, καθώς και έναν νέο που είχε εγκαταλείψει τον μοναχισμό και πιεζόταν από πλήθος δαιμόνων.

Όταν οι Πέρσες εισέβαλαν στην περιοχή της Αμασείας και έσπειραν φόβο και πείνα, το μοναστήρι του Αγίου γέμισε από φυγάδες και πεινασμένους. Οι οικονόμοι τον προειδοποίησαν ότι τα αποθέματα είχαν τελειώσει, εκείνος όμως μπήκε στην αποθήκη, προσευχήθηκε στον Θεό και είπε στους αδελφούς να εμπιστευθούν την πρόνοιά Του. Όπως στα χρόνια του Ηλία στα Σαρεπτά δεν τελείωσε η στάμνα της χήρας, έτσι και τώρα οι σιταποθήκες δεν άδειασαν ποτέ, μέχρι που εκλάμπρυναν πλούσιο φαγητό σε όλους τους ξένους και τους ντόπιους.

Ο Άγιος έλαβε ακόμη και προφητικό χάρισμα, αφού προείπε με ακρίβεια ότι μετά τον Ιουστινιανό θα βασιλέψει ο ανιψιός του Ιουστίνος, και αργότερα με επιστολή του στη Συρία προφήτευσε στον Τιβέριο ότι θα δεχθεί όλο το βάρος της βασιλείας. Όταν πέθανε ο Ιουστινιανός και ο Ιωάννης ο Σχολαστικός, ο νέος αυτοκράτορας Ιουστίνος ανακάλεσε τον Άγιο από την εξορία μετά από δώδεκα χρόνια και οκτώ μήνες. Ο λαός τον υποδέχθηκε στη στεριά και στη θάλασσα ψάλλοντας «ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».

Επιστρέφοντας στον θρόνο, ο Άγιος Ευτύχιος ποίμανε ξανά το ποίμνιό του με σοφία και αγάπη, στολίζοντας την Εκκλησία με ορθόδοξη διδασκαλία και θαύματα. Όταν ξέσπασε ξαφνικά θανατηφόρα επιδημία στη Βασιλεύουσα, με την προσευχή του σταμάτησε το κακό και θεράπευσε πολλούς αρρώστους. Κατά την κυριαρχία του διαφώνησε επίσης με τον αποκρισάριο της Ρώμης Γρηγόριο, τον μετέπειτα Πάπα, για ζητήματα σχετικά με την ανάσταση της σάρκας.

Την ημέρα του φωτεινού Πάσχα ασθένησε βαριά, και ο ευσεβής αυτοκράτορας Τιβέριος πήγε να τον επισκεφθεί. Ο Άγιος προφήτευσε στον βασιλιά ότι σύντομα μετά τον θάνατό του θα κοιμηθεί και εκείνος, πράγμα που πραγματικά συνέβη ύστερα από τέσσερις μήνες και οκτώ ημέρες. Την Κυριακή του Θωμά συγκέντρωσε όλο τον κλήρο του, ευλόγησε τους πάντες και έδωσε τον τελευταίο ασπασμό.

Με την έλευση της νύχτας κοιμήθηκε εν Κυρίω σε ηλικία εβδομήντα ετών, αφού είχε πατριαρχεύσει τέσσερα χρόνια και έξι μήνες μετά την επιστροφή του. Το ιερό λείψανό του ενταφιάστηκε στον ναό των Αγίων Αποστόλων, κοντά στα λείψανα των Αποστόλων Ανδρέα, Τιμοθέου και Λουκά.